´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 09


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


- CepheyeÔÇŽ Yunanl─▒larla ├žarp─▒┼čmayaÔÇŽ
Kad─▒nca─č─▒z g├╝├žl├╝kle Mustafa Kemal'i karar─▒ndan vazge├žirebildi.
├çocukluk ve ilk gen├žli─či hik├óyesini bitirmeden ├Ânce Mustafa Kemal'in ├žok onurlu oldu─čunu s├Âyleyelim. Mahallesinde sokak oyunlar─▒n─▒ seyreder, fakat kat─▒lmazd─▒. O zamanki arkada┼člar─▒ndan birinin anlatt─▒─č─▒na g├Âre bir g├╝n kom┼ču ├žocuklar─▒ birdirbir oynuyorlarm─▒┼č. Kendisini de ├ža─č─▒rm─▒┼člar:
- Gel, sen de oyna, demi┼čler.
Mustafa:
- Peki, demi┼č ve oldu─ču yerde ayakta durmu┼č.
- Ama e─čil ki atlayal─▒m, demi┼čler.
Mustafa ba┼č─▒n─▒ sallayarak:
- Ben e─čilmem. ├ťst├╝mden b├Âyle atlayabilirseniz atlay─▒n, diye cevap vermi┼č.
Mustafa Kemal 13 Mart 1889'da Pangalt─▒'da harp okuluna girmi┼čtir.
Mustafa Kemal'in Atat├╝rkl├╝─č├╝ bu okulda ba┼člayacakt─▒r. Onun i├žin 19 uncu y├╝zy─▒l sonunda i├žinde do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ ortam─▒n ┼čartlar─▒ ├╝zerine bir g├Âz gezdirelim.
Bir ├žocukluk arkada┼č─▒ der ki:
- Bir kola─čas─▒n─▒n k─▒z─▒ M├╝jg├ónÔÇÖ─▒ sevmi┼čti. Ona verirler mi idi, ┼č├╝phesinde iken, yolla anan─▒, ni┼čanlan, demi┼člerdi. Onurunu hi├žbir ┼čeye de─či┼čmedi─či i├žin, reddedilmekten, kar┼č─▒l─▒k g├Ârmemekten ├žekinirdi. Utanga├žt─▒. B├╝y├╝k ya┼člar─▒na kadar i├žki bu utanga├žl─▒ktan s─▒yr─▒lmas─▒na yard─▒m etmi┼čtir. Kad─▒nlara yalvaranlara k─▒zard─▒. Hayali geni┼čti. Saatlerce kendi ba┼č─▒na d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ olurdu.
Ortam
Mustafa Kemal Makedonya'da do─čdu ve b├╝y├╝d├╝. Makedonya on yedinci asr─▒n sonlar─▒na kadar Viyana kap─▒lar─▒na do─čru giden Osmanl─▒ ordular─▒n─▒n fetih destanlar─▒ havas─▒ i├žinde idi. Makedonya'da yerle┼čen T├╝rklerin bir ad─▒ da ÔÇťevl├ód-─▒ f├ótihanÔÇŁ, ÔÇťfatihlerin ├žocuklar─▒ÔÇŁd─▒r. On yedinci y├╝zy─▒ldan beri Bat─▒ yeni├ža─ča ula┼čma yolundad─▒r. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču Cermen ve Islav ak─▒nlar─▒ ├Ân├╝nde ├╝lkeler kaybetmi┼čtir. B├╝y├╝k Petro Rusya'y─▒ Bat─▒ medeniyet d├╝zeni i├žine sokmu┼čtur. Osmanl─▒ Devleti Bat─▒ ├Ân├╝nde bu ├žekili┼činin ana sebepleri ├╝zerinde esasl─▒ durmam─▒┼čt─▒r. Medrese ulum-i akliye denen m├╝spet ilimlere b├╝sb├╝t├╝n kap─▒lar─▒n─▒ kapam─▒┼čt─▒r. Devlet zay─▒flad─▒k├ža, eskisi gibi doyumluk ve ulufe alamayan yeni├žeriler b├╝sb├╝t├╝n disiplinden ├ž─▒karak ikide bir kazan kald─▒r─▒r, padi┼čah indirir, vezir bo─čdurur, yeni deyimi ile s─▒k s─▒k ÔÇťtakl├«b-i h├╝k├╗met = h├╝k├╗met devirmeÔÇŁ krizleri i├ž huzuru b├╝sb├╝t├╝n bozucu olmu┼člard─▒r. On sekizinci asr─▒n ortalar─▒ndan beri kurtulmak i├žin Bat─▒ sistemi bir ordu ve d├╝zen kurmay─▒ d├╝┼č├╝nenler olmu┼čsa da ├žo─ču seslerini bile y├╝kseltmek cesaretini g├Âsterememi┼čler, M├╝sl├╝man halk y─▒─č─▒nlar─▒n─▒ ve iktidarlar─▒ bask─▒s─▒ alt─▒nda tutan medreseden yeti┼čme ve gittik├že daha d├╝┼č├╝k, daha dar kafal─▒ ve ÔÇťmutaass─▒pÔÇŁ ulema tak─▒m─▒ ise herhangi bak─▒mdan Bat─▒'ya benzeme─či ve uymay─▒ ÔÇťk├╝f├╝rÔÇŁ sayd─▒─č─▒ i├žin, ├ť├ž├╝nc├╝ Selim gibi, yeni├žeriler yan─▒nda bir de ÔÇťNizam-─▒ CedidÔÇŁ denen Bat─▒ sistemi ordu kuranlar da bo─čazlanm─▒┼člar (1808) ve kurduklar─▒ ordu da─č─▒t─▒lm─▒┼čt─▒r.
Yabanc─▒ dil ├Â─črenmek g├╝nah say─▒ld─▒─č─▒ i├žin d─▒┼č politika h─▒yanetleri Osmanl─▒ toplulu─čundan ayr─▒lmak isteyen ve Fenerli denen Rumlar─▒n elinde idi.
1808'de Frans─▒z ihtil├óli milliyet├žilik ve h├╝rriyet ├╝lk├╝s├╝n├╝ ├žoktan yayd─▒─č─▒ i├žin, Avrupa'n─▒n kap─▒ e┼či─čindeki imparatorluk Hristiyanlar─▒ da uyanm─▒┼člard─▒. Bilindi─či ├╝zere T├╝rkler, ─░spanyollar─▒n yapt─▒─č─▒ gibi, kendi dinlerinden olmayanlar─▒ ├Âld├╝rmemi┼člerdir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    62   »   


´╗┐