´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 15


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


* * *

1904 Aral─▒k ay─▒nda Harp Akademisini bitirerek kurmay y├╝zba┼č─▒ diplomas─▒n─▒ alan Mustafa Kemal, e─čer yaln─▒z son y─▒l al─▒nan notlar─▒ hesap edilse idi, s─▒n─▒f─▒n─▒n birincisi olurdu. Be┼činci olarak ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Arkada┼člar─▒na:
- ├çocuklar ┼čimdi her birimiz bir Osmanl─▒ pa┼čas─▒n─▒n yan─▒na gidece─čiz. Hepsi ─░sl├óm ├ólemi gafleti i├žindedirler. Olanca kaynaklar─▒m─▒z─▒ T├╝rk Anadolu ortas─▒nda toplamal─▒y─▒z, diyordu.
Her ┼čeyden ├Ânce te┼čkilatlanmal─▒ idi. Te┼čkilatlanmak ve hareket merkezi de Makedonya olmal─▒ idi. B├╝t├╝n dile─či Sel├ónik'e g├Ânderilmekti.
Baz─▒ arkada┼člar─▒ ile Yenikap─▒'da bir Ermeni evinde oda tutup yerle┼čtiler. Buras─▒ fikir arkada┼člar─▒ ile toplant─▒ yeri idi. Nam─▒k Kemal gibi h├╝rriyet├žilerin eserlerinden bir de k├╝├ž├╝k k├╝t├╝phaneleri vard─▒. ─░nan├žlar─▒ ┼ču idi ki ilk ┼čart istibdat rejimine son vermektir. Bu zorlamay─▒ da ancak ordu yapabilir.
Bu toplant─▒larda Fethi ad─▒nda bir de sivil var. Yatacak yeri, yiyecek ekme─či olmad─▒─č─▒ i├žin yanlar─▒na s─▒─č─▒nm─▒┼čt─▒r. Askerlikten kovulma. Mustafa Kemal ba┼č─▒ndan ge├ženi ┼č├Âyle anlatm─▒┼čt─▒r: ÔÇťKendisine yard─▒m da etmeye karar vermi┼čtik. ─░ki g├╝n sonra kendisinden Beyaz─▒t'taki bir k─▒raathanede bulu┼čmak ├╝zere pusula ald─▒m. Gitti─čim vakit yan─▒nda saraydan bir yaver g├Ârd├╝m. Bizim odadaki arkada┼č, ─░smail Hakk─▒'y─▒ g├Ât├╝rm├╝┼čler. Bir g├╝n sonra ben de yakaland─▒m. Fethi me─čer bir hafiye imi┼č. Bir m├╝ddet tek ba┼č─▒na hapis kald─▒m. Sonra mabeyne g├Ât├╝rd├╝ler. Sorgudan anlad─▒k ki gazete ├ž─▒karmaktan, te┼čkil├ót yapmaktan, apartmanda toplan─▒p g├Âr├╝┼čmelerde bulunmaktan san─▒kt─▒k. Daha ├Ânceki arkada┼člar itiraf da etmi┼čler. Birka├ž ay tutuklu kald─▒ktan sonra serbest b─▒rak─▒ld─▒m. Kurtulu┼čumuz okul m├╝d├╝r├╝ R─▒za Pa┼ča'n─▒n arac─▒l─▒─č─▒ ile m├╝mk├╝n olabilmi┼č. Birka├ž ak┼čam sonra bizi ├ža─č─▒rd─▒. Her ┼čeyi bildi─čini, bizi savunma zorunda kald─▒─č─▒n─▒, bundan sonra dikkatli davranmam─▒z gerekti─čini s├Âyledi.ÔÇŁ
Mustafa Kemal bir ara Avrupa'ya ka├žmay─▒ d├╝┼č├╝nd├╝. E─čer Libya'da Fizan'a s├╝rerlerse, orada kumandan Recep Pa┼ča idi. Ondan ka├žma kolayl─▒─č─▒ g├Ârebilecekti.
Aradan bir m├╝ddet daha ge├žince Genelkurmaya ├ža─č─▒rd─▒lar. ─░kinci veya ├╝├ž├╝nc├╝ orduya g├Ândereceklerdi. ─░kinci ordunun merkezi Edirne, ├╝├ž├╝nc├╝n├╝n Sel├ónik'ti. Gidecek olanlar ya kur'a ├žekecekler yahut aralar─▒nda anla┼čacaklard─▒. Konu┼čup anla┼čmalar─▒, aralar─▒nda bir te┼čkil├ót oldu─ču ┼č├╝phesini uyand─▒rd─▒─č─▒ i├žin bir k─▒sm─▒n─▒ d├Ârd├╝nc├╝, bir k─▒sm─▒n─▒ da merkezi ┼×am'da bulunan be┼činci orduya verdiler. Mustafa Kemal bu sonuncular─▒ aras─▒nda idi.
H├ólbuki Sel├ónik'e gelebilece─čini anas─▒na yazm─▒┼čt─▒.
- Anam beni ├žok bekleyecek, diye g├Âzleri ya┼čard─▒.

H├╝rriyet Yolunda

Mustafa Kemal'in askerlik a┼čk─▒ b├╝y├╝k, asker├« dehas─▒ uyan─▒kt─▒. Fakat o tarihlerde hepinizin Mustafa Kemal'in yerinde olman─▒z i├žin memleket havas─▒ ne idi, Mustafa Kemal nas─▒l bir ordunun i├žine kat─▒lm─▒┼čt─▒r, bunu biraz anlatmal─▒y─▒z. Do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ ortam─▒ anlatm─▒┼čt─▒k. ┼×imdi kurtulu┼č i├žin kendini verece─či memleketin ve i├žinde ├žal─▒┼čaca─č─▒ ordunun durumunu g├Âzden ge├žirelim. Sultan Hamid'in son y─▒llar─▒nda ben de o havan─▒n i├žinde idim.
Biz ahir zamanl─▒k k├óbusu ile g├Âzlerimizi a├žard─▒k. Bu devlet kurtulmaz, bu millet adam olmaz, Moskof ve Avusturya g├óvuru bizi ya┼čama─ča b─▒rakmaz, ilk gen├žlikte hep i┼čitti─čimiz s├Âzler bunlard─▒r. ─░stanbul'da hayat denilebilecek ne varsa Hristiyanlarda ve yabanc─▒lardad─▒r. Kapit├╝l├ósyonlar, yabanc─▒lar taraf─▒ndan bask─▒lar ve g├╝ndelik m├╝dahaleler T├╝rk ve M├╝sl├╝man halk─▒n az ├žok ayd─▒ncalar─▒n─▒ iyile┼čmez bir a┼ča─č─▒l─▒k duygusu alt─▒nda ezmektedir. ─░├ž idare ├╝zerine evlere hi├žbir iyi haber gelmez. Bir pa┼čalar ve konaklar s─▒n─▒f─▒ d─▒┼č─▒nda, memurlar─▒n maa┼člar─▒ pek azd─▒r ve y─▒lda birka├ž ay ├ž─▒kmaz. H─▒rs─▒zl─▒k, haks─▒zl─▒k, her t├╝rl├╝ idare k├Ât├╝l├╝kleri ├ódeta g├Âzle g├Âr├╝l├╝r.
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    62   »   


´╗┐