´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 16


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


Saray, can havli ile ┼čeriat├ž─▒l─▒─ča sar─▒lm─▒┼čt─▒r. Medrese tak─▒m─▒, halka bu kara kaderin tek sebebi ┼čeriattan ayr─▒lmak oldu─čunu telkin eder. Halk cesaretini kaybetmemi┼čtir. Biz yine ÔÇťyedi d├╝veleÔÇŁ kar┼č─▒ koyar─▒z ama padi┼čah─▒m─▒z─▒ kand─▒ran dinsizler ve u─čursuzlar olmasa, derler. Hamiyetli orta ayd─▒nlar, halk inan─▒┼č─▒ ile tatl─▒ su T├╝rk'├╝ dedi─čimiz, milletlerinden de vatanlar─▒ndan da tiksinen alafranga tak─▒m─▒n inan├žs─▒zl─▒─č─▒ aras─▒nda ┼ča┼čk─▒n bir ruh h├óli i├žindedirler. Halk Mehdi bekler. Orta s─▒n─▒f yar─▒ umutsuzluk i├žinde bir ba┼čka mucize bekler. ├ťst tak─▒m hi├žbir ┼čey beklemez. Saray ve vezirler idaresi bir ÔÇťid├óre-i maslahatÔÇŁtan ibaret. G├╝n├╝ g├╝n├╝ne i┼č g├Ârmek. G├╝nl├╝k ├žarelerle zorluklar─▒ atlatmak.
Osmanl─▒ co─črafyas─▒nda kendimizin sand─▒─č─▒m─▒z bir├žok eyaletler, vil├óyetler devlete pamuk ipli─či ile ba─čl─▒d─▒r. Bulgaristan s├Âzde beyliktir. Ne Do─ču Rumeli'nin, ne Bosna-Hersek'in, ne de ÔÇťm├╝mtazÔÇŁ denen eyalet ve emaretlerin topraklar─▒ ├╝st├╝nde Osmanl─▒ harita boyas─▒ silinmemi┼čtir. Sultan Hamid'in toprak vermi┼č g├Âr├╝nmekten ├Âd├╝ kopar. Ama saltanat b├╝t├╝nl├╝─č├╝ kendili─činden ├ž├Âz├╝lmektedir. Devlet su ald─▒─č─▒ bilenen, fakat hen├╝z b├╝t├╝n heybeti ile deniz ├╝st├╝nde g├Âr├╝nen bir gemiye benzer. ─░├žlerin ta derinlerinde, ┼čuurla inilemeyen yerlerinde, dudaklara kadar sesi gelmeyen bir sezinti vard─▒r: ÔÇťAh ben memleketten ├Ânce ├ÂlsemÔÇŽÔÇŁ Memleket, bizim ├Âmr├╝m├╝ze de yetse!
Yirminci asr─▒n krizleri hen├╝z hayallerde bile olmad─▒─č─▒ i├žin, Avrupa, iki ÔÇťd├╝vel-i muazzamaÔÇŁlar cepheli Avrupa, kapitalist ve emperyalist Bat─▒ b├╝t├╝n saltanat─▒ ve kudreti ile ayaktad─▒r. Bat─▒ medeniyeti, liberalizm ve fetih devrinin alt─▒n ├ža─č─▒n─▒ ya┼čamaktad─▒r. Bu saltanat ve kudret d├╝nya nimetlerinin payla┼č─▒lmas─▒ ├╝zerinde tutunur. Afrika ve Asya milletlerinin pek ├žo─ču do─črudan do─čruya s├Âm├╝rgedirler. Bir k─▒sm─▒, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču gibi, yar─▒ s├Âm├╝rgedirler. B├╝y├╝k devletlerden her biri can ├žeki┼čen bizim imparatorlu─čun miras├ž─▒s─▒d─▒r. ─░├žerdeki Hristiyanlar ba─č─▒ms─▒zl─▒k bekler.
Her az─▒nl─▒─č─▒n ve her b├╝y├╝k devlet d─▒┼č bakanl─▒─č─▒ kasas─▒nda Osmanl─▒ Devletinin b├Âl├╝┼č├╝lme projeleri durur. Bir ┼čahs─▒n verilmeyen alaca─č─▒ i├žin yabanc─▒ donanma bu imparatorlu─čun bir adas─▒n─▒ i┼čgal etme─če kalkar. Bereket biraz arkada 1313 Yunan Harbi zaferi, Dumeke ve daha arkada Plevne ve hele bizim batmam─▒z, da─č─▒lmam─▒z ─░ngiltere'nin i┼čine gelmez, avuntusu vard─▒r.
Bu hava i├žinde zay─▒flar ya kadere teslim olmu┼člard─▒r, ya art─▒k umursamaz h├óle gelmi┼člerdir. Ruhlar─▒ bu t├╝rl├╝ olmayanlar, enerji ve gurur sahipleri de bir ├žare aray─▒┼č─▒ misti─či i├žindedirler. Bir ┼čey do─čabilece─če, bir ┼čey olabilece─če benzer. Mercan idadisinin ikinci s─▒n─▒f─▒nda idim. ┼×uurlu bir anlay─▒┼čla olmaks─▒z─▒n, ben de ister istemez ayn─▒ havaya kap─▒lm─▒┼čt─▒m. Beyaz─▒t'taki Acem dedi─čimiz sahaflardan, bunlar─▒n ├žo─ču Azerbaycanl─▒ T├╝rkler idi, dilini hi├ž de anlamad─▒─č─▒m Nam─▒k Kemal'in el yaz─▒s─▒ ile ÔÇťR├╝yaÔÇŁs─▒n─▒ al─▒p gece, isli petrol l├ómbas─▒n─▒n s├Ân├╝k ve bulan─▒k ─▒┼č─▒─č─▒ alt─▒nda okur, arkada kalan bir ┼čeyin, bu ┼čey nedir bilmezdim, bize ula┼čmak i├žin aran─▒p durdu─ču vehmine kap─▒l─▒rd─▒m.
Evde bizden gizlenen ba┼č ba┼ča konu┼čmalardan yar─▒n beklemedi─čimiz bir ┼čey ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nerek uyurdum. Bu, hapistekilerin, ebed├« k├╝rek mahk├╗mlar─▒n─▒n her sabah pencereden s─▒zan ─▒┼č─▒ktan umut almalar─▒na benzer. Hayat yaln─▒z umutsuz olmaz. Fakat bu umut, r├╝zg├órl─▒ a├ž─▒k havada elle korunan bir fener ─▒┼č─▒─č─▒ gibi, ┼čimdi s├Ânece─če benzer, titreye titreye yanar, bir m├╝ddet b├╝t├╝n alevini g├Âsterir, yine titreyi┼čler i├žinde ├ž─▒rp─▒n─▒p durur.
Bitmeyen ┼čey de bitmemi┼čtir. Her g├╝n ak┼čam─▒ eder, sabah─▒ buluruz. ÔÇťAdam sen de!ÔÇŁ diyenler de say─▒s─▒zd─▒rlar. D├╝┼č├╝ncelerin ac─▒s─▒ndan kurtulup soka─č─▒ ├ž─▒kt─▒n─▒z m─▒, y├╝r├╝yenler, bakkaldan erzaklar─▒n─▒ alanlar ve yeni yapt─▒racaklar─▒ evin temelini att─▒ranlar vard─▒r. Bir ger├žekten yalana de─čil, in┼čallah bir yalandan ger├že─če ├ž─▒km─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r.
Takunyas─▒ ile yal─▒n ayak, resm├« ceketi omzunda, cami muslu─čundan aptest alma─ča giden komiser, mektepli subay olan a─čabeyimi Harbiye Nezareti avlusundaki dairesinde, gel bakal─▒m evl├ót diye mektubunu okuma─ča ├ža─č─▒ran alayl─▒ binba┼č─▒, padi┼čah su alt─▒na dalmas─▒ndan ├╝rkt├╝─č├╝ i├žin Hali├ž'te bir k─▒zak ├╝st├╝nde paslan─▒p ├ž├╝r├╝yen tek denizalt─▒ teknesi, bir i┼č├židen pek az farkl─▒, gazete bile s├Âkemeyen ├žark├ž─▒
«   01   ...    06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   ...    62   »   


´╗┐