´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 26


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


Daima sofras─▒n─▒n ba┼č─▒ idi. Kendine alabildi─čine g├╝vendi─či ve b├╝y├╝k serg├╝ze┼čtler i├žin bir ruh haz─▒rl─▒─č─▒ i├žinde bulundu─ču g├Âr├╝l├╝r halde idi. Bir ak┼čam sofras─▒ndaki arkada┼člar─▒na makam da─č─▒t─▒rken Nuri'ye (Conker):
- Seni de ba┼čvekil yapaca─č─▒m, der.
- O birader, beni ba┼čvekil yapmak i├žin sen ne olacaks─▒n?
- Bir adam─▒ ba┼čvekil yapabilecek adam!
Bu f─▒kray─▒ cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ devrinde Nuri Conker bir iki defa anlatm─▒┼čt─▒.
Mustafa Kemal i├žin i├žki, kad─▒n, bulu┼čma, e─člence, hepsi kafas─▒ndan g├Ânl├╝nden bir t├╝rl├╝ kopup ayr─▒lmayan b├╝y├╝k kayg─▒n─▒n ve bir ┼čey yapmak, bir ┼čey yapabilecek otoriteyi avucu i├žine almak h─▒rs─▒n─▒n g├Âlgesi alt─▒nda idi.
Onu dinlemeyecekler ve lider de yapmayacaklard─▒.

1908 - 1914

Me┼črutiyet

H├╝rriyet i├žin ayaklanma art─▒k ├Ânlenemeyecek olgunlukta idi. Mustafa Kemal'in kayg─▒s─▒ ondan sonras─▒ i├žindi. H├ól├ó bir kuvvetli te┼čkil├ót ve bir program ve ihtil├óli temsil edecek bir lider de yoktu. Serez'deki bir h├╝rriyet├žiyi ─░stanbul'a haber vermi┼člerdi. Soru┼čturma yapmak ├╝zere yollanan Yarbay Naz─▒m, Enver'in eni┼čtesi idi. ├ľld├╝rmeye karar verdiler. ─░lk vurulan odur. 7 Temmuz 1908'de da─ča ├ž─▒kan Niyazi ve arkada┼člar─▒n─▒ yakalamak i├žin ─░stanbul'dan gelen ┼×emsi Pa┼ča Manast─▒r telgrafhanesinden ├ž─▒kt─▒─č─▒ s─▒rada Te─čmen At─▒f taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Kavakl─▒ Fevzi (├çakmak) da ┼×emsi Pa┼ča ile birlikte idi. Tuhaft─▒r ki ayn─▒ Fevzi, pa┼ča olarak, saray hesab─▒na Mustafa Kemal'i tutup ─░stanbul'a g├Ât├╝rmek i├žin Kuvay-─▒ Milliye'nin ilk zamanlar─▒nda Anadolu'ya gelecek ve General K├óz─▒m Karabekir'in yard─▒m─▒n─▒ isteyecektir.
Niyazi'den sonra Kola─čas─▒ Ey├╝p Sabri, Y├╝zba┼č─▒ Bekir ve daha baz─▒ subaylar birlikleri ile ayaklanmaya kat─▒lm─▒┼člard─▒. En sonra da─ča ├ž─▒kan Enver'dir. Fakat ilk h├╝rriyet t├╝rk├╝lerinde de yaln─▒z Niyazi ve Enver'in, ara s─▒ra da Fethi'nin ad─▒ ge├žer. Bilinen ┼čartlar i├žinde en sonu Kanun-─▒ Esasi yeniden y├╝r├╝rl├╝─če konmu┼č, me┼črutiyet il├ón edilmi┼čtir.
Me┼črutiyet il├ón olunduktan sonra Mustafa Kemal'in b├╝t├╝n korkular─▒ ├ž─▒kt─▒. ─░ttihat - ve - Terakki orduya dayanan bir gizli komite niteli─činde kal─▒p, devlet idaresini Sait ve K├ómil pa┼čalar gibi eski Osmanl─▒ ihtiyarlar─▒na b─▒rakt─▒. Sanki se├žimler olup, Millet Meclisi toplan─▒nca her ┼čey hemen yoluna girecekti. Asl─▒nda ise Adriyatik k─▒y─▒lar─▒ndan Fars K├Ârfezi'ne do─čru b├╝t├╝n imparatorlu─čun ┼čeriat├ž─▒ cahil M├╝sl├╝man halk─▒ halifeye ba─čl─▒ idi. Uyan─▒k Hristiyan az─▒nl─▒klar─▒n da imparatorlu─ču par├žalayarak kendilerinin sayd─▒klar─▒ b├Âlgelerle ana vatanlar─▒na kat─▒lmaktan ba┼čka d├╝┼č├╝nd├╝kleri yoktu. ─░ttihat├ž─▒lar fedaileri ─░stanbul'da ilk muhalifleri, polis korurlu─ču alt─▒nda, ├Âld├╝rme yolunu tutmu┼člard─▒. Mustafa Kemal'in d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝n tam aksine, ihtil├ólciler halk─▒ kazanmak i├žin, ├žoktan kaybetti─čimiz Girit'i Yunanistan'a vermemek, Bosna-Hersek'i Avusturya-Macaristan ─░mparatorlu─čundan geri almak, Bulgaristan'─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ tan─▒mamak gibi bir irredantizm edebiyat─▒ tutturmu┼člard─▒. Ben okulda iken sokak g├Âsterilerinde Budin (Budape┼čte) t├╝rk├╝leri bile okudu─čumuzu hat─▒rlar─▒m. H├╝rriyet t├╝rk├╝lerinden birinin m─▒sra─▒ ┼ču idi: ÔÇťAlal─▒m d├╝┼čmandan eski yerleri!ÔÇŁ
Ordu politika bata─č─▒ i├žinde idi. Te─čmen yarbaya sel├óm vermez olmu┼čtu. Tal├ót (sonradan Sadrazam Tal├ót Pa┼čaÔÇŽ):
- Vallahi ben de ┼ča┼čt─▒m, kald─▒m, diyordu.
«   01   ...    16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   ...    62   »   


´╗┐