´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 28


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


31 Mart 1909'da ─░stanbul'da bir ┼čeriat├ž─▒l─▒k ayaklanmas─▒ olmu┼čtur. Kara ve deniz askerleri, subaylar─▒n─▒ kovarak ve baz─▒lar─▒n─▒ ├Âld├╝rerek medrese hocalar─▒n─▒ da saflar─▒na katarak ba┼čkenti n├╝fuzlar─▒ alt─▒na ge├žirdiler. ├ľn ayak olanlar Sel├ónik'ten getirilme avc─▒ taburu ├žavu┼č ve erleri idi.
- Mektepli subay istemiyoruz, diyorlard─▒. S├╝ng├╝leri ile Meclis'e girip:
- ┼×eriat kanunlar─▒ ├ž─▒karacaks─▒n─▒z, diye ba─č─▒r─▒yorlard─▒. ─░ttihat├ž─▒ Meclis Ba┼čkan─▒ Ahmet R─▒za Bey'e benzeterek Adliye Naz─▒r─▒n─▒, ÔÇťTaninÔÇŁin ─░ttihat├ž─▒ ba┼čyazar─▒ ve ─░stanbul Milletvekili H├╝seyin Cahid'e (Yal├ž─▒n) benzeterek Layikiyya milletvekilini ├Âld├╝rd├╝ler. Hepsi mukaddes halife Sultan Hamid'e ba─čl─▒ idi. T├╝rk ve M├╝sl├╝man halk y─▒─č─▒nlar─▒n─▒n ├žo─čunlu─ču ba┼čtan beri halifeci ve padi┼čah├ž─▒ idi. Ayaklanma Anadolu'ya hemen bula┼čt─▒. Her tarafa yay─▒lmak yolunda idi.
Ayaklanmay─▒ bast─▒rmak ├╝zere Sel├ónik'ten ─░stanbul'a y├╝r├╝yen birliklere ÔÇťHareket OrdusuÔÇŁ ad─▒n─▒ veren Mustafa Kemal'dir. H├╝sn├╝ Pa┼ča komutas─▒ndaki bu birliklere Edirne'den ┼×evket Turgut Pa┼ča komutas─▒ndaki birlikler de kat─▒lm─▒┼čt─▒. Kendisi der ki: ÔÇť─░stanbul halk─▒na bir bildiri yazmak l├óz─▒m geldi. Bunu ben yazd─▒m. Sonra el├žiler i├žin ikinci bir bildiri yazd─▒k. Bunun imzas─▒ ├╝st├╝ne ne konulmak do─čru olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝k. Baz─▒ arkada┼člar 'H├╝rriyet Ordusu' dediler. H├ólbuki b├╝t├╝n ordu h├╝rriyet ordusu durumunda idi. 'H├╝rriyet ordusunun operasyon kuvvetleri' denmek teklifine kar┼č─▒ ben 'operasyon' kelimesini T├╝rk├žeye ├ževirmeyi uygun g├Ârerek 'Hareket Ordusu' deyimini kulland─▒m.ÔÇŁ
Enver ve arkada┼člar─▒ Avrupa'dan ko┼čup gelmi┼člerdi. Hareket Ordusu'nun ba┼č─▒na da Mahmut ┼×evket Pa┼ča ge├žerek, birka├ž g├╝n i├žinde Sel├ónik'ten gelenler ve bunlar aras─▒nda Mustafa Kemal g├Âlgede kalm─▒┼čt─▒r. Zafer gene ─░ttihat - ve - Terakki'nin ve onun tuttu─ču askerlerindi. Bilindi─či ├╝zere Ye┼čilk├Ây'de toplanan Mill├« Meclis ┼×eyh├╝lislamÔÇÖdan fetva alarak Sultan Hamid'i taht─▒ndan indirmi┼č ve onun yerine Sultan Re┼čad'─▒ halife ve padi┼čah yapm─▒┼čt─▒r.
Mustafa Kemal Sel├ónik'e d├Ând├╝. Politika ile gelecek parti kongresine kadar ilgisini keserek kendini askerli─če verdi. Tatbikatlara, manevralara kat─▒lmakta, asker├« kul├╝pte konferanslar vermekte idi. Bu arada T├╝rkiye hizmetinde bulunan Mare┼čal von der Gol├ž garnizon tatbikat─▒ yapt─▒rmak ├╝zere Sel├ónik'e gelecektir. B├╝y├╝k komutanl─▒k kurmay─▒nda talim ve terbiye masas─▒ ┼čefi olan Mustafa Kemal, mare┼čal gelmezden ├Ânce, Sel├ónik ├ževresinde tatbikini uygun g├Ârd├╝─č├╝ bir meseleyi haz─▒rlamaktad─▒r. Pa┼čalara bunu haber verince hepsi ┼ča┼č─▒r─▒r: ÔÇťGol├ž buraya bizden ders almak i├žin de─čil, bize ders vermek i├žin geliyorÔÇŁ derler. Mustafa Kemal: ÔÇťT├╝rk kurmay ve kumanda heyetinin, kendi vatanlar─▒n─▒ nas─▒l savunmak l├óz─▒m geldi─čini g├Âsterebilmeleri elbette ├Ânemlidir. Biz de buraya yorgun gelecek olan mare┼čale fazla k├╝lfet de y├╝klememi┼č oluruzÔÇŁ cevab─▒n─▒ verir.
Mare┼čal Sel├ónik'te Splandit Palas'tad─▒r. O g├╝n├╝n gecesinde Mustafa Kemal'e mare┼čalin yan─▒na gitmek ├╝zere bir davet gelir, kendini kar┼č─▒layan kurmay ba┼čkan─▒ Mustafa Kemal'e m├╝jdeyi verir. Mare┼čal plan─▒n─▒ ├žok be─čenmi┼čtir. Ancak baz─▒ a├ž─▒klamalarda bulunmas─▒ i├žin kendisini davet etmi┼čtir.
Masa ├╝st├╝nde b├╝y├╝k bir harita var. Sonunda Mustafa Kemal plan─▒n─▒n uygulanmas─▒na karar verilmi┼čtir.
Ertesi g├╝n Vardar Nehri ├ževresinde tatbikat ba┼člam─▒┼č, Mustafa Kemal mare┼čalin yan─▒nda bulunmu┼č, topra─ča yabanc─▒ olan mare┼čale yard─▒m etmi┼čti.

* * *

1909 ─░ttihat - ve - Terakki kongresine Bingazi delegesi olarak kat─▒lm─▒┼čt─▒r. Cumhuriyet devrinin uzun m├╝ddet d─▒┼č bakan─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Aras hat─▒ralar─▒n─▒ anlat─▒rken diyor ki: ÔÇťSel├ónik'te toplanan kongre olup bitenleri g├Âzden ge├žirerek yeni bir ├žal─▒┼čma yolu ├žizecekti. Toplant─▒ Ramazan ay─▒na rastlad─▒─č─▒ndan ak┼čam yeme─činden hayli sonra bulu┼čuyorduk. Kongreye ben umum├« k├ótip se├žilmi┼čtim. Ba┼čkanl─▒k g├Ârevi i├žin her toplant─▒da yeni bir ├╝ye se├žilirdi. Kongreye kat─▒lanlardan ├╝├ž ki┼či bir iki toplant─▒dan sonra herkesin
«   01   ...    18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   ...    62   »   


´╗┐