´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 29


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


dikkatini ├žekmi┼čti. Biri sonradan ─░stanbul temsilcisi olan Kara Kemal, ikincisi Ziya G├Âkalp't─▒. Fakat b├╝t├╝n kongrenin dikkatini devaml─▒ olarak ├╝st├╝nde toplayan Mustafa Kemal'dir. Cemiyet onu zaten tan─▒yordu. Ancak ortaya att─▒─č─▒ tez kongrenin ba┼čl─▒ca u─čra┼čma konusu olmu┼čtu. Merkezcilerden birtak─▒m─▒ ona kar┼č─▒ idi. G├Âr├╝┼čmeler ├žok sert ge├žiyordu. Mustafa Kemal diyordu ki: 'Askerler cemiyet i├žinde kald─▒k├ža ne partimiz, ne de ordumuz olacakt─▒r. Subaylar─▒n─▒n ├žo─ču cemiyetten olan ├╝├ž├╝nc├╝ ordu modern bir ordu say─▒lamaz. Orduya dayanan cemiyet de millet i├žinde k├Âk salmam─▒┼čt─▒r. Cemiyet i├žinde kalmak isteyenleri ordudan ├ž─▒karal─▒m. Bundan sonras─▒ i├žin de kanuni h├╝k├╝mler koyal─▒m.' ├çetin tart─▒┼čmalardan sonra, ordu i├žindeki arkada┼člar─▒m─▒z─▒n da ne d├╝┼č├╝nd├╝klerini bilelim, dediler, kongreden bir heyet Edirne'de ikinci orduya gitti. Getirdi─či bilgilere g├Âre hepsi Mustafa Kemal'in d├╝┼č├╝ncesinde idi. Kongre b├╝y├╝k bir ├žo─čunlukla Mustafa Kemal'in teklifini kabul etti.ÔÇť
Mustafa Kemal'in kongredeki bu ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ i├žlerine sindiremeyen ve orduyu b─▒rakmak istemeyen komite tak─▒m─▒ onu ├Âld├╝rmeye karar verdi. ─░lk teklif fedailerden Yakup Cemil ve H├╝srev Sami'ye yap─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░kisi de Mustafa Kemal'i sevdikleri i├žin reddetmi┼čler, Yakup Cemil ├╝stelik Mustafa Kemal'e tedbirli olmas─▒n─▒ s├Âylemi┼čtir. Ondan sonra ayn─▒ g├Ârevi Enver'in amcas─▒ Halil (sonradan ordu komutan─▒) ve Abd├╝lkadir (sonradan Kuvay-─▒ Milliye devrinde Ankara valisi ve ─░zmir ─░stikl├ól Mahkemesi karar─▒ ile idam olunan) ├╝stlerine alm─▒┼člard─▒r. Mustafa Kemal geceleri, parma─č─▒ sil├óh─▒n teti─činde, k├Â┼čeleri a├ž─▒ktan dola┼čarak, her an vuru┼čacakm─▒┼č gibi evine giderdi. Bir gidi┼činde evin ileri k├Â┼česinde ikisinin de g├Âlgesini g├Ârm├╝┼č ve hemen sil├óh─▒na davranm─▒┼čt─▒.
Aradan yirmi, yirmi be┼č y─▒l ge├žtikten sonra Halil Pa┼ča'y─▒ Cumhurba┼čkan─▒ Atat├╝rk'├╝n sofras─▒nda han─▒m─▒ ile birlikte g├Ârm├╝┼čt├╝m. Halil Pa┼ča ilk me┼črutiyet y─▒llar─▒nda, ─░ttihat├ž─▒lar─▒n fedailerinden idi. ─░stanbul'da ┼×emsettin Pa┼ča'y─▒ o ├Âld├╝rm├╝┼čt├╝r. Hik├óyeyi K─▒l─▒├ž Ali'den dinlemi┼čtim. K─▒l─▒├ž Ali'nin as─▒l ad─▒ Asaf't─▒r. O vakitler ÔÇťkanun zabitiÔÇŁ denen merkez komutanl─▒─č─▒ subaylar─▒ndand─▒. Bir g├╝n kendisine ┼×emsettin Pa┼ča'y─▒ gecenin ge├ž bir saatinde, Divanyolu ve Ca─čalo─člu ├╝st├╝nden Bab-─▒ AliÔÇÖye do─čru g├Ât├╝rmesini s├Âylemi┼čler. Bu suikastlarda usul, her taraf─▒ polis ├žemberi i├žine almak ve katili korkusuzca ├Âld├╝rmekte serbest bulundurmakt─▒. Emniyet Sand─▒─č─▒ dairesinin bulundu─ču sokakta, birdenbire Halil, K─▒l─▒├ž Ali ile pa┼čan─▒n kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒k─▒yor. Bir tabanca kur┼čunu ile ┼×emsettin Pa┼ča yere d├╝┼č├╝yor. Sonralar─▒ Halil, K─▒l─▒├ž Ali'ye demi┼č ki:
- Vakay─▒ ┼čahitsiz b─▒rakmak i├žin seni de ├Âld├╝rmeli idim. Fakat g├Ârd├╝m ki gen├ž bir subays─▒n, k─▒yamad─▒m.
Sofrada konudan konuya s├Âz Sel├ónik olay─▒na geldi. Art─▒k ya┼članan ve bir ge├žimlik aramak i├žin Ankara'ya gelen Halil Pa┼ča, Atat├╝rk'e de:
- Sizi sevdi─čim ve sak─▒nd─▒─č─▒m i├žin o vazifeyi alm─▒┼čt─▒m, demesine Atat├╝rk pek k─▒zd─▒ ve ├ž─▒k─▒┼čt─▒ idi. ├ç├╝nk├╝ elinden gelse ├Âld├╝rece─čine ┼č├╝phe yoktu. Fakat ertesi g├╝n kendisine bir idare meclisi ├╝yeli─či de verdirmi┼čtir.
─░ttihat├ž─▒lar─▒n ihtiyac─▒, ba─čl─▒ ve kapal─▒ kafalara, fakat kendine ba─čl─▒ ve kendi duvarlar─▒ i├žine kapal─▒ insanlara idi. Mustafa Kemal ferman dinlemeyen biri idi.
Mustafa Kemal ─░ttihat├ž─▒lara g├Âre art─▒k i├žti─či i├žin sarho┼čun biri, durmadan arkada┼člar─▒ ile olup bitenleri tenkit etti─či i├žin f─▒rsat├ž─▒n─▒n biri, zevkine d├╝┼čk├╝n oldu─ču i├žin belki de ahlaks─▒z─▒n biri, askerlikte de─čeri varsa da ne verilse doyurulmas─▒ imkan─▒ olmayan ÔÇťharisÔÇŁin biri idi.
Mustafa Kemal ─░talya'n─▒n Libya'ya sald─▒r─▒┼č─▒ ├╝zerine Afrika'da T├╝rkiye topraklar─▒ i├žin ├žarp─▒┼čmaya gidinceye kadar ordu i├žinde ├žal─▒┼čt─▒. Yenilenen te┼čkilatta Selanik kolordusu Kurmay Heyetine k├╝├ž├╝k r├╝tbede bir subay olarak girmi┼čtir. Hen├╝z kola─čas─▒ idi. En ├žok u─čra┼čt─▒─č─▒ ordu e─čitimi idi.
K├Âpr├╝l├╝ taraflar─▒nda Cumal─▒'da s├╝vari alaylar─▒ aras─▒ndaki tatbikat talimlerini denetlemek i├žin giden ordu kurmay ba┼čkan─▒ Ali R─▒za Pa┼ča'n─▒n yan─▒nda idi. Y─▒llardan beri bir s├╝vari tugay─▒n─▒n topland─▒─č─▒ g├Âr├╝lmemi┼čti.
«   01   ...    19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   ...    62   »   


´╗┐