´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 30


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


G├Âr├╝lmeyen ba┼čka bir ┼čey de ordu komutanlar─▒n─▒n kurmay ba┼čkanlar─▒ ile manevralarda bulunu┼ču idi. Mustafa Kemal g├Ârd├╝─č├╝ yanl─▒┼člar ├╝zerine a─č─▒r tenkitler yapt─▒. Bir mektubunda diyordu ki: ÔÇťCumal─▒ manevralar─▒nda r├╝tbem ve yetkim elveri┼čli olmad─▒─č─▒ h├ólde a┼č─▒r─▒ yanl─▒┼člar kar┼č─▒s─▒nda dayanamad─▒m. Pa┼čay─▒ subaylar yan─▒nda tenkit ettim. Ho┼č g├Ârmedi, ama g├╝cenmedi de! Hareketim belki disipline ayk─▒r─▒ idi. Fakat Almanya'da ├žal─▒┼čan bu pa┼ča da komutanl─▒k sanat─▒n─▒ edinmezse ├Âtekiler ne yapacaklar? T├╝men komutanlar─▒n─▒n g├Ârevlerinden haberleri yok!ÔÇŁ
Mustafa Kemal, Cumal─▒ ordug├óh─▒n─▒ ÔÇť├Âzlemekte oldu─ču askerlik hayat─▒ÔÇŁn─▒n ba┼člang─▒c─▒ saym─▒┼čt─▒r. On g├╝n├╝n hat─▒ras─▒ olarak tuttu─ču notlar─▒ bast─▒r─▒p ÔÇťAsker hediyesi asker olanlarca makbule ge├žerÔÇŁ diyerek sil├óh arkada┼člar─▒na da─č─▒tm─▒┼čt─▒r. Mustafa Kemal'in bundan ba┼čka ÔÇťTak─▒m─▒n Muharebe TalimiÔÇŁ, ÔÇťB├Âl├╝─č├╝n Muharebe TalimiÔÇŁ adl─▒ General Litzmon'dan ├ževirme iki eseri daha vard─▒r. Biri 1909, biri 1910 tarihlidir.
Mustafa Kemal'in Cumal─▒'da a─č─▒r tenkit etti─či komutan Hasan Tahsin Pa┼ča'd─▒r. Bu adam Balkan Sava┼č─▒nda Sel├ónik'i 60 bin askeri ile birlikte Yunanl─▒lara teslim edecektir.
O tarihlerde kendisini yak─▒ndan tan─▒yan K─▒l─▒├žo─člu Hakk─▒, bana yazd─▒─č─▒ mektubunda ┼č├Âyle der: ÔÇťToplant─▒larda en ├žok o konu┼čurdu. Biz dinlerdik. Eskiden 'mir-i kelam' dedikleri g├╝zel s├Âyleyicilerdendi. Ama neye yarar ki r├╝tbesi kola─čas─▒ idi. ─░ttihat├ž─▒lar onun yerine Enver'i tutmu┼člard─▒. ├ç├╝nk├╝ Enver daha ├Ânce Makedonya'da bulunmu┼č, Bulgar ├žetecileri ile sava┼čm─▒┼č, yararl─▒k g├Âstermi┼č ve ad─▒ ├ž─▒km─▒┼čt─▒. Fakat b├╝y├╝k asker├« birlikler y├Ânetecek yeterlikte olmad─▒─č─▒ Birinci D├╝nya Harbinde apa├ž─▒k g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ─░ttihat├ž─▒lar Enver yerine Mustafa Kemal'i tutsalard─▒ i┼čin rengi ├žok de─či┼čece─čini san─▒yorum. Mustafa Kemal daha Suriye'de iken ben gizli gizli ─░ttihat - ve - Terakki'ye girmi┼čtim. Askerlerin bu gibi i┼člere kar─▒┼čmas─▒na kar┼č─▒ idim, ama son kurtulu┼č ├žaresini de bunda g├Ârm├╝┼čt├╝m. Kola─čas─▒ Mustafa Kemal de ─░ttihat├ž─▒ oldu ise de Sel├ónik'teki cemiyet kodamanlar─▒ onu ne sevdiler, ne de ├žekebildiler. ├ç├╝nk├╝ hepsinden y├╝ksekti. Onu y├╝kseltmek, kendilerini k├╝├ž├╝ltmek ve silik duruma d├╝┼č├╝rmek olacakt─▒. Mustafa Kemal hepsini tenkit ederdi. Bir defa bir Rum tiyatrosunda yap─▒lan cemiyet toplant─▒s─▒nda s├Âz ald─▒ ve hepsini hi├ž etti. Ondan sonra Mustafa Kemal'in notunu verdiler. Onu ├Âld├╝rmek de istedikleri duyulmu┼čtu. Mukadderat denen bir ┼čey var m─▒, yok mu bilinmez. Fakat Mustafa Kemal'i yok etmek isteyenler, o hayatta iken memleket d─▒┼č─▒nda birer birer ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čler, birtak─▒m─▒ da suikast y├╝z├╝nden as─▒lm─▒┼člard─▒r. Mustafa Kemal'de dinmeyen bir y├╝kselme h─▒rs─▒ vard─▒. Nereye kadar y├╝kselecekti? Belki h├╝k├╝mdarl─▒─ča kadar! Mustafa Kemal'in asker├« kabiliyetini Sel├ónik'te k─▒┼č─▒n harita ve yaz─▒n da arazi ├╝zerinde idare etti─či harp oyununda g├Ârm├╝┼čt├╝m. Kolorduda ├žok de─čerli subaylar vard─▒. Komutan da Ferik Tahsin Pa┼ča idi. B├╝y├╝k genelkurmay─▒n emretti─či bir harp oyununun idaresini hi├žbiri ├╝st├╝ne alamad─▒. Mustafa Kemal, ben yapar─▒m, dedi. ├ťst├╝ne ald─▒ ve b├╝y├╝k ba┼čar─▒ ile yapt─▒. Ba┼čar─▒s─▒ ├Âtekileri daha ├žok ├╝rk├╝tt├╝. Oyunun ikisinde de bulundum. Yaln─▒z askerlikteki yeterli─čini de─čil, y├╝ksek b├╝nye dayan─▒┼č─▒n─▒ da g├Ârd├╝m. Ak┼čam├╝st├╝ kararg├óha geldi─čimiz vakit birka├ž ki┼či ile i├žki masas─▒ kurulur, gece yar─▒s─▒na kadar i├žilir, herkes yorgun ve bitik yata─č─▒na ├žekilip gider, Mustafa Kemal tek ba┼č─▒na kal─▒p bir yandan i├žkisine devam eder, ├Âb├╝r yandan ertesi g├╝n├╝ herkese verece─či g├Ârevleri haz─▒rlayarak pek az uyur, en ├Ânce toplant─▒ yerine gelir, hepimize g├Ârevlerimizi yaz─▒l─▒ olarak verir ve hemen hareket ba┼člard─▒. Hareket sonundaki tenkitleri ne kadar canl─▒ idi. Bir kurmay albay─▒ bir defa ├Âylesine ha┼člad─▒ ki adamca─č─▒z eridi: 'Bile─činizde saat, belinizde harita ├žantan─▒z ve pergeliniz vard─▒r. Bunlar─▒ kullanmak hat─▒r─▒n─▒za gelmedi mi? Yar─▒n harp meydan─▒nda b├Âyle mi hareket edeceksiniz? Yok olmu┼čtur o birlik!' Arazi ├╝zerindeki bu tatbikat bir ay s├╝rd├╝. Serez'de ba┼člay─▒p Cuma-i Bala'da bitti. Kolordu Kurmay Ba┼čkan─▒ Yarbay Sel├óhattin bir puttu sanki! Ama Mustafa Kemal bir hayli daha kola─čas─▒l─▒kta kald─▒.
ÔÇťG├╝├žl├╝klerden b─▒k─▒p usand─▒─č─▒ da olmu┼čtur, san─▒yorum. Ak┼čamlar─▒ evine giderken kolordu kararg├óh─▒ yolumun ├╝st├╝nde oldu─ču i├žin arada bir attan iner, Mustafa Kemal'in yan─▒na gider, l├óf atard─▒k. Bir defas─▒nda onu yapyaln─▒z buldum. Nuri (Conker) ve ─░zzettin (├çal─▒┼člar) gitmi┼člerdi. Beni dost├ža kar┼č─▒lad─▒: 'Siz ┼č├Âyle buyurunuz, benim bitirilmesi gereken bir i┼čim var, sonra beraber ├ž─▒kar─▒z' dedi.
«   01   ...    20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   ...    62   »   


´╗┐