´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 54


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


Ar─▒burnu ve Anafartalar'─▒ yapan bir asker olarak s├Âz├╝n├╝n dinlenece─či kan─▒s─▒nda idi. Bir defa D─▒┼č bakan─▒ Halil Bey'e (Mente┼če) gitti. Halil Bey'ce durum pek iyi idi. Mustafa Kemal, en g├╝├ž sonu├ž al─▒nabilecek bir sava┼č cephesinden ba┼čar─▒l─▒ bir komutan olarak geldi─čini s├Âyleyerek:
- Memleket ve her ┼čey yok olmak ├╝zeredir. Siz bunu anlamam─▒┼č g├Âr├╝n├╝yorsunuz. Belki de benimle b├Âyle ┼čeyler konu┼čulmaz san─▒yorsunuz. Ben o adam─▒m ki benimle her ┼čey konu┼čulur ve konu┼čtuklar─▒m─▒z aram─▒zda kalacakt─▒r. Do─čruyu konu┼čmaktan ├žekinmeyiniz.
Halil Bey samim├« idi. Onun i├žin Mustafa Kemal'e sert cevap verdi. Mustafa Kemal sertli─če gelecek olanlardan de─čildi. Aralar─▒nda tats─▒z bir tart─▒┼čma ge├žti. Halil Bey Mustafa Kemal'i naz─▒rlar heyetine ┼čik├óyet etmi┼č ve cezaland─▒r─▒lmas─▒n─▒ istemi┼čti.
Tal├ót Pa┼ča'ya da hayli a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Fakat ondan da iyi bir kar┼č─▒l─▒k g├Ârmemi┼čtir. Bana demi┼čti ki: ÔÇťSadrazam oldu─ču g├╝nlerde kendisine baz─▒ hayat├« meselelerden bahsetmi┼čtim. Verdi─či cevaplarda beni g├╝zelce 'atlatt─▒─č─▒n─▒' sanm─▒┼č, hatta bunu bir saat sonra gelen yak─▒n bir arkada┼č─▒na anlatm─▒┼čt─▒. Fakat iki g├╝n sonra kendini tel├ó┼ča d├╝┼č├╝ren bir durum ba┼č g├Âstermesi ├╝zerine beni gece yar─▒s─▒ evine ├ža─č─▒rarak ├žare ve tedbir sorma ihtiyac─▒n─▒ duydu. O gece sadrazam meclisinde ayn─▒ arkada┼č─▒m haz─▒rd─▒. ┼×u s├Âzleri s├Âylemekle kendimi avuttum:
- Benden fikir soruyorsunuz. S├Âylemekte ├Âz├╝r dilerim. ├ç├╝nk├╝ daha ├╝├ž g├╝n ├Ânce bir mesele ├╝zerine fikrimi s├Âylemi┼čtim. Siz beni atlatt─▒─č─▒n─▒za inanm─▒┼č, hatta sevincinizi g├Âstermi┼čtiniz.
- Asla! dedi.
- S├Âyledi─činiz yan─▒m─▒zda oturuyor, dedim.ÔÇŁ
Mustafa Kemal'in as─▒l tertibi bir ordular hareketi idi. En ├žok bel ba─člad─▒─č─▒ da d├Ârd├╝nc├╝ ordu komutan─▒ ve Bahriye Naz─▒r─▒ Cemal Pa┼ča idi. Bu y├╝zden Cemal Pa┼ča'y─▒ d├╝elloya bile ├ža─č─▒rm─▒┼čt─▒. D├╝ello tan─▒─č─▒ da Rauf (Orbay) idi. Bende ┼č├Âyle bir hat─▒ra notu vard─▒r: ÔÇťCemal korkmasayd─▒, sadrazam da, ba┼čkumandan da o olurdu.ÔÇŁ
┼×imdi o tarihlerde Enver ve Mustafa Kemal pa┼čalarla yak─▒n ili┼čkileri bulunan Rauf Bey'in (Orbay) hat─▒ralar─▒n─▒ okuyal─▒m: ÔÇť─░stanbul'a geldikten sonra vakit bulduk├ža Akaretler'de kira ile oturdu─ču evinde kendisini ziyaret ederdim. Bazen da o Bahriye dairesine beni g├Ârmeye gelirdi. G├Âr├╝┼čmelerimiz s─▒ras─▒nda harbin g├╝d├╝m├╝n├╝ ┼čiddetle tenkit ederdi. Ba┼čkumandanl─▒─ča ve suretlerini Sadrazam Tal├ót Pa┼ča'ya g├Ânderdi─či belgelere dayanan raporlar─▒n─▒ okur, her ┼čeyden Almanlar─▒n oyunca─č─▒ h├óline gelen Enver Pa┼ča'n─▒n sorumlu oldu─čunu ─▒srarla s├Âyler ve bunlar─▒ d├╝zeltmenin tek ├žaresi olarak da Ba┼čkumandanl─▒kta bir de─či┼čiklik yap─▒lmas─▒ fikrini ileri s├╝rerdi. Bu h├ódiselerden ├Ânce (Yakup Cemil vakas─▒) Mustafa Kemal Pa┼ča'n─▒n ordu kumandan vekili olarak Diyarbak─▒r'da bulunurken ├ževresindeki ordu kumandanlar─▒na ┼čifreli bir telgraf ├žekerek, harbin ve ordular─▒n k├Ât├╝ idare olundu─čundan, h├╝k├╗metin karga┼ča i├žinde bulundu─čundan ┼čik├óyet ederek bunu d├╝zeltmek ├╝zere i┼čbirli─či teklif etti─čini Vehip Pa┼ča, Enver Pa┼ča'ya haber vermi┼čti. Bunun ├╝zerine ba┼čkumandanl─▒k├ža asker├« makamlar─▒n ┼čifreli haberle┼čmelerini kontrol etmek i├žin tedbirler al─▒nm─▒┼čt─▒. Sonralar─▒ Mustafa Kemal Pa┼ča ile g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝m├╝zde Yakup Cemil'in Divan-─▒ Harp'te s├Âyledikleri ile Vehip Pa┼ča'n─▒n ├žekmi┼č oldu─ču telgraftan bahsettim. B├Âyle bir te┼čebb├╝ste bulunmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čti (1). Mustafa Kemal Pa┼ča'n─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ harp y─▒l─▒na do─čru Enver Pa┼ča'ya kar┼č─▒ bir te┼čebb├╝ste daha bulundu─čunu ─░stanbul'dan Brest-Littowsk bar─▒┼č konferans─▒na gitmek ├╝zere oldu─čum g├╝nlerde ─░smail Canbulat Bey'den (o vakitler gizli mill├« emniyetin ba┼č─▒nda idi) ┼č├Âyle i┼čitmi┼čtim: Sofya el├žili─činden gelip milletvekili se├žilen Ali Fethi Bey, Tal├ót Pa┼ča'ya gidip gizli tutulaca─č─▒na namus s├Âz├╝ ald─▒ktan sonra demi┼č ki: Mustafa Kemal Pa┼ča bana geldi. Harbiye Naz─▒rl─▒─č─▒ M├╝ste┼čar─▒ ve Levaz─▒mat-─▒ Umumiyye Reisi ─░smail Hakk─▒ Pa┼ča kendisini otomobili ile al─▒p ┼čehir d─▒┼č─▒na gezmeye g├Ât├╝rm├╝┼č. Harp politikas─▒ gev┼čeyen h├╝k├╗metin tek ba┼č─▒m─▒za bar─▒┼č yapmaya e─čilimli oldu─čunu s├Âylemi┼č. B├Âyle bir hareketin ┼čimdiye kadar katlan─▒lan fedak├órl─▒klarla ba─čda┼čamayaca─č─▒n─▒ anlatm─▒┼č.
«   01   ...    44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   57   58   59   60   61   62   »   


´╗┐