´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 55


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


H├╝k├╗met bar─▒┼č yapmaya y├Ânelirse ona kar┼č─▒ koyup harbe devam edecek bir asker├« kabine kurulmas─▒ l├óz─▒m geldi─čini ileri s├╝rm├╝┼č ve kendisinin bu kabinede bir g├Ârev kabul edip etmeyece─čini sormu┼č. Bu durumu sa─člama u─črunda yaln─▒z ve do─črudan do─čruya kendisine ba─čl─▒ on bin ki┼čilik bir gizli kuvvetin merkezden Anadolu ve ─░stanbul k─▒y─▒lar─▒n─▒n ├že┼čitli yerlerinde haz─▒r bulunduruldu─čunu ve bu kuvvetten Enver Pa┼ča'dan ba┼čka kimsenin de haberi olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek eklemi┼č. Fethi Bey'in verdi─či bilgi ├╝zerine Tal├ót Pa┼ča, parti merkezinden Mithat ┼×├╝kr├╝ ve Kemal beyleri ├ža─č─▒r─▒p kendilerine olup bitenleri anlatm─▒┼č. ─░lk ├Ânce tel├ó┼č etmi┼čler. G├Âr├╝┼čmelerden sonra, Enver Pa┼ča samim├« arkada┼č─▒m─▒zd─▒r, gidip a├ž─▒k├ža onunla konu┼čal─▒m, demi┼čler. Enver Pa┼ča da: 'Evet b├Âyle bir kuvvet var. Fakat benim de i├žinde Harbiye Naz─▒r─▒ oldu─čum kabineye kar┼č─▒ de─čildir. Yakup Cemil vakas─▒ndan sonra buna benzer bir hareket olursa diye al─▒nm─▒┼č bir tedbirdir' cevab─▒n─▒ vermi┼č.ÔÇť
─░smail Hakk─▒ Pa┼ča, Enver'in direktifi olmadan b├Âyle bir g├Âr├╝┼čme yapmayaca─č─▒na g├Âre Mustafa Kemal'in nas─▒l g├╝├ž duruma d├╝┼čt├╝─č├╝ kolayca anla┼č─▒labilir.
Orbay'─▒ dinleyelim: ÔÇťTal├ót Pa┼ča, Fethi Bey'in tutumunu kabinenin ├Ânemli ├╝yelerini birbirlerine kar┼č─▒ g├╝vensizlik ve ┼č├╝pheye d├╝┼č├╝rmek ve b├Âylece h├╝k├╗meti i├žinden y─▒kmak maksad─▒ ile yorumlam─▒┼č. Ben ─░smail Canbulat Bey'den bu haberi ald─▒─č─▒m zaman, ilk ├Ânce, Enver Pa┼ča'n─▒n Mustafa Kemal Pa┼ča aleyhine bir harekete ge├žmesi ihtimalinden korktum. Mustafa Kemal Pa┼ča o s─▒rada ─░stanbul'da de─čildi. Almanya imparatorunun ─░stanbul'a geli┼čine bir kar┼č─▒l─▒k olarak Almanya'ya giden Veliaht Vahid├╝ddin ile beraberdi. Berst-Littowsk'a hareketten ├Ânce Enver Pa┼ča'y─▒ da g├Ârme─če gittim. Rus s─▒n─▒r─▒ndan al─▒nacak kuvvetlerin Ba─čdat'─▒ geri almak i├žin kullan─▒labilece─činden bahsedince, Mustafa Kemal Pa┼ča'n─▒n Filistin'deki durumu daha tehlikeli g├Ârd├╝─č├╝n├╝ ileri s├╝rd├╝m. Enver Pa┼ča g├╝l├╝mseyerek: 'Evet, Mustafa Kemal Pa┼ča'n─▒n bu fikirde oldu─čunu biliyorum. Medine-i M├╝nevvere'nin de bo┼čalt─▒lmas─▒n─▒ bu bak─▒mdan zarur├« g├Ârmektedir. Fakat biz umum├« duruma g├Âre Medine'nin sonuna kadar savunulmas─▒n─▒, Ba─čdat'─▒n da bir an ├Ânce geri al─▒nmas─▒n─▒ politikaca zaruri g├Âr├╝yoruz.'
Enver Pa┼ča biraz durarak:
- Rauf Bey, diye devam etti, Mustafa Kemal Pa┼ča nedense sadece g├Ârevini ilgilendiren noktalardaki fikirlerini s├Âylemekle kalm─▒yor. Askerlikle ba─čda┼čmas─▒ imk├óns─▒z husus├« ve siyas├« tahriklere de kalk─▒┼č─▒yor. Her h├ólde duymu┼čsunuzdur, bir defa baz─▒ ordu kumandanlar─▒na telgraflar ├žekerek hepsini birlikte harekete ve itaatsizli─če te┼čvik etti. Haber al─▒nca kendisi ile konu┼čtum. Politika yapmak istiyorsa askerlikten ├žekilmesini s├Âyledim. Mebuslu─čuna yard─▒m edece─čimi vadettim. Fikirlerini Mecliste savunmas─▒ daha do─čru olaca─č─▒n─▒ anlatt─▒m. Kumandan olarak orduyu nizams─▒zl─▒─ča s├╝r├╝klemek ve savunmay─▒ zorla┼čt─▒r─▒c─▒ hareketlere devam ederse, ├Ânleyici tedbirler almak zorunda kalaca─č─▒n─▒ bildirdim. Hareketlerinin yanl─▒┼č yorumlanmas─▒ndan ├╝z├╝ld├╝─č├╝n├╝, Meclis ve mebusluk d├╝┼č├╝nmedi─čini, askerlikte kalmay─▒ tercih etti─čini s├Âyledi. Hi├ž ┼č├╝phesiz hizmetinden memleketin vazge├žemeyece─či de─čerli bir kumandan─▒m─▒zd─▒r. Bunu daima takdir ederim. Tekrar ordu kumandanl─▒─č─▒na tayin ettim. Fakat son g├╝nlerde gene baz─▒ siyas├« tahriklerde bulundu─čunu haber ald─▒mÔÇŽ Mesel├óÔÇŽ
Burada dayanamad─▒m, Enver Pa┼ča'n─▒n s├Âz├╝n├╝ keserek: 'Mustafa Kemal Pa┼ča ile ─░stanbul'a geldi─či vakitler f─▒rsat bulduk├ža harp durumu ve savunma i┼člerimiz ├╝zerine konu┼čuyoruz. Vatan─▒n sel├ómeti ile endi┼čelidir. Husus├« bir maksad─▒, hele tahrik gibi bir kast─▒ bulundu─čuna inanmam' dedim. ─░┼čittiklerinin ┼či┼čirilerek ve ├žekememezlikten anlat─▒lm─▒┼č oldu─čunu, bu sebeple cidd├«ye almamas─▒n─▒ rica ettim.
Birka├ž g├╝n sonra Brest-Littowsk'a do─čru ─░stanbul'dan ayr─▒ld─▒m. Berlin'e var─▒r varmaz do─čru Adlon oteline gittim. Mustafa Kemal Pa┼ča'y─▒ sordum. Hen├╝z yatakta imi┼č. Fakat bekletmedi, o h├óliyle beni kabul etti. ─░stanbul'dan haber sordu. ┼×aka k─▒l─▒kl─▒ dedim ki: 'Tal├ót Pa┼ča, kendi kabinesi aleyhine yap─▒lmak istenen bir hareketi Fethi Bey'den duymu┼č, ├Ânlemeye ├žal─▒┼č─▒yormu┼čÔÇŽ' Mustafa Kemal Pa┼ča: 'Ne diyorsun' diye yata─č─▒ndan f─▒rlad─▒: 'Tal├ót Pa┼ča bundan kimseye bahsetmeyece─či ├╝zerine namus s├Âz├╝ vermi┼čti. S├Âz├╝n├╝ tutmam─▒┼č, ├Âyle de─čil mi?' diyerek hayli ├Âfkelendi: 'Hay─▒r, dedim, ben bunu Tal├ót Pa┼ča'dan de─čil, Enver Pa┼ča'dan duydum.'
«   01   ...    45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   57   58   59   60   61   62   »   


´╗┐