´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô I : 61


ÇANKAYA - I

FAL─░H RIFKI ATAY


- Karar budur, dedi. Fakat ben nihayet bir yabanc─▒y─▒m, bu karar─▒ veremem. Bunu ancak memleketin sahipleri verebilir.
- O hâlde karar uygulanacaktır, dedim.
- Yaln─▒z rica ederim, benim kurmay ba┼čkan─▒mla da anla┼č─▒r m─▒s─▒n─▒z?
Kurmay ba┼čkan─▒ Diyarbak─▒rl─▒ K├óz─▒m Pa┼ča idi. Hastayd─▒. Von Sanders'le beraber yatt─▒─č─▒ odaya gittik. O da benim fikrime kat─▒ld─▒. Pratik karar─▒m ┼ču idi: Ortada kalan yedinci ordu ad─▒ ve bir├žok y─▒k─▒nt─▒ÔÇŽ Bunlar─▒ Halep'te, Suriye'nin kuzey sonunda toplamak, ondan sonra yap─▒lacak ┼čeyi d├╝┼č├╝nmekÔÇŽ Bunu ben kendim yapacakt─▒m. Von Sanders teklifimi kabul etti.ÔÇť
Bu kuvvetler Halep'te toplanm─▒┼čt─▒r. Devaml─▒ yorgunluklar y├╝z├╝nden birka├ž g├╝n rahats─▒zl─▒k ├žekti. Yataktan kalk─▒p da Baron otelindeki kararg├óh─▒na geldi─či g├╝n├╝n ertesinde Halep hava h├╝cumuna u─črad─▒. ┼×ehir ayaklanmaya y├╝z tuttu. Damlardan bombalar at─▒l─▒yordu. Daha ├Ânce tertipli davrand─▒─č─▒ndan Mustafa Kemal Halep'te bir sokak sava┼č─▒ yapmak zorunda kald─▒. Bir hayli adam ├Âld├╝. Zati Halep'te kalacak de─čildi. Otomobili ile ┼čehirden ├ž─▒kmak ├╝zere iken Halep'teki komutana ┼ču emri verdi: ÔÇťBu ak┼čam Halep ilerisindeki kuvvetleri geriye ├žekece─čim. Yar─▒n Halep'in kuzeybat─▒s─▒nda ─░ngiliz ve Araplarla sava┼čaca─č─▒m. Hareketlerinizi buna g├Âre tertipleyiniz.ÔÇŁ
Ertesi g├╝n sabahleyin T├╝rk kuvvetlerinin ├žekildi─či zaman ─░ngiliz ve Araplar sald─▒r─▒ya ge├žtiler. Mustafa Kemal onlar─▒ yendi ve bozdu. Bu sava┼č sonucu tuttu─ču hatt─▒ savunmalar─▒ i├žin birliklerine emir verdi. ├çok zaman sonra Erzurum ve Sivas kongrelerinde mill├« s─▒n─▒r─▒ ├žizmek i├žin T├╝rk s├╝ng├╝lerinin ├žizdi─či bu hat esas al─▒nm─▒┼čt─▒r.
1915'te Ar─▒burnu ve Anafartalar zaferi ile ─░stanbul'u kurtaran ve 1916'da do─čuda Ruslara kar┼č─▒ tek zaferi kazanan Mustafa Kemal, devlet d├╝┼čmana teslim olaca─č─▒ g├╝nlerde kuvvetlerini kurtaran tek kumandan olmu┼č ve son ├žarp─▒┼čan T├╝rk birlikleri ile ─░ngilizlerin ileri hareketini durdurmu┼čtu.
***
Halep'te bulundu─ču son g├╝nlerde d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ hep ┼ču idi: ┼×imdi ne yapacakt─▒k? M├╝ttefiklerimiz ve biz partiyi kaybetmi┼čtik. Fakat T├╝rkiye i├žin durum b├╝t├╝n varl─▒─č─▒ndan olacak kadar tehlikeli idi. Kaybetti─čimizi art─▒k geri alamazd─▒k. Ancak varl─▒─č─▒m─▒z─▒ korumak i├žin ├žabuk ve kesin tedbirlere ba┼čvurmal─▒ idik. Harbi bu sonuca getiren o g├╝nk├╝ h├╝k├╗metten b├Âyle bir hareket beklemek bo┼čuna idi. Hemen bu kabine d├╝┼č├╝r├╝lmedi, onun yerine Mustafa Kemal'in de i├žinde bulundu─ču yeni bir h├╝k├╗met kurulmal─▒ ve b├╝t├╝n komuta Mustafa Kemal'e verilmeli idi. Fikrini telgrafla Padi┼čah Vahid├╝ddin'e yazd─▒. Telgraf ┼čudur: ÔÇťSeryaver-i Hey'et-i ┼×ehriyar├« Naci Beyefendiye: Tal├ót Pa┼ča kabinesinin mefl├╗├ž bir h├ólde bulundu─čunu, Tevfik Pa┼ča hazretlerinin de bir kabine te┼čkilinde m├╝┼čk├╝l├óta u─črad─▒─č─▒n─▒ haber al─▒yorum. Ordular muharebe kudretinden mahrum ve zaten mevcut kuvvetler m├╝dafaadan ├óciz bir h├óle getirilmi┼čtir. D├╝┼čman her g├╝n daha m├╝sait ve ezici ┼čartlar elde etmektedir. Birlikte olmad─▒─č─▒ takdirde m├╝nferit olarak ve behemeh├ól sulh├╝ takarr├╝r ettirmek l├óz─▒md─▒r. Aksi takdirde memleketin k├ómilen elden ├ž─▒kmas─▒ ve devletimizin tamir g├Ât├╝rmez fel├óketlere maruz kalmas─▒ ihtimalden uzak de─čildir. Muhterem padi┼čah─▒n─▒za olan sadakatim ve vatan─▒n sel├ómetini temin i├žin arz ederim ki Sadaretin Tevfik Pa┼ča hazretlerine verilmesi ve Fethi, Tahsin, Rauf, Canbulat, Azmi, ┼×eyh├╝lisl├óm Hayri ve ├ócizlerinden m├╝rekkep bir kabine te┼čkil edilmesi zarur├«dir. Bu kabine vaziyete h├ókim olaca─č─▒ kanaatindeyim. M├╝nasip ise bu zatlar─▒n ┼čevketmeap efendimize arz─▒n─▒ rica ederim.
-15 Birinci Te┼črin (Ekim) 1918- Fahr├« Yaver'i Hazret-i ┼×ehriyar├« Mustafa Kemal.ÔÇŁ
Ger├ži Tal├ót Pa┼ča ├žekildikten sonra Tevfik Pa┼ča yerine ─░zzet Pa┼ča yeni h├╝k├╗meti kurmu┼čsa da Mustafa Kemal Pa┼ča bu h├╝k├╗mete al─▒nmam─▒┼čt─▒r. Yaln─▒z ─░zzet Pa┼ča kendisine bir telgraf ├žekmi┼čtir ki son c├╝mlesi ┼ču idi: ÔÇťBadessulh refakatiniz eltaf-─▒ S├╝bhaniyeden memuld├╝r.ÔÇŁ
«   01   ...    51   52   53   54   55   56   57   58   59   60   61   62   »   


´╗┐