´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 04


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


b├╝sb├╝t├╝n yald─▒zs─▒z, g├Âsteri┼čsiz bir kalabal─▒─ča d├Ânm├╝┼čt├╝k. ─░ttihat - ve - Terakki F─▒rkas─▒n─▒n Rumeli'den ─░stanbul'a ta┼č─▒nan merkez-i umum├«si, uzun m├╝ddet, eski Alemdar Mustafa Pa┼ča tak─▒m─▒na benzer, ┼čivesi tuhaf, ├ódetleri iptida├«, mizac─▒ da─čl─▒ bir komiteciler ve fedailer oca─č─▒ gibi yad─▒rganm─▒┼čt─▒. Gece vakti bir pa┼ča, birka├ž gazeteci ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č, baz─▒lar─▒n─▒n katilleri hi├ž aranmam─▒┼č, bulunanlar da merkez-i umum├« n├╝fuzu ile korunmu┼čtu. ─░lk Bab-─▒ ├óli h├╝k├╗metleri bu esasl─▒ cemiyeti idare edenlerin kuklalar─▒ san─▒l─▒rd─▒. Fakat merkez-i umum├«nin de h├╝km├╝ T├╝rklere idi. H─▒ristiyanlar tekin de─čildi. Ecnebiler ise b├╝sb├╝t├╝n imtiyazl─▒ idiler. Mahkemeleri dahi ayr─▒ idi.
1914 Harbi ba┼člay─▒nca Beyo─člu ├ževreleri sindiler. Tek├ólif-i harbiye denen rekizisyondan ve polisten korktuklar─▒ i├žin H─▒ristiyanlar─▒n T├╝rklere yana┼čmak ve onlara ho┼č g├Âr├╝nmek yolunu tutmalar─▒ tabi├« idi. Kapit├╝l├ósyonlar─▒ kald─▒ran ─░ttihat├ž─▒lar, ekonomi ve ticaret gibi, kul├╝pleri, hatta otelleri de T├╝rkle┼čtirmek l├óz─▒m geldi─čini d├╝┼č├╝nm├╝┼č olacaklard─▒. Merkez-i umum├«nin ba┼čl─▒ca ├╝yeleri harp yazlar─▒nda B├╝y├╝kada'ya g├Â├ž ederler ve Yat Kul├╝b├╝ne yahut kiral─▒k k├Â┼čklere yerle┼čirlerdi.
Harp zenginleri ve karaborsac─▒lar zay─▒f miza├žl─▒lara sokulmak yolunu kolayca bulmu┼člard─▒. Bir k─▒l─▒ k─▒rk yaran ahl├ók├ž─▒lar─▒n nas─▒l olup da halk sefaletiyle bir h─▒zda artan, k├╝stah ve s─▒r─▒t─▒c─▒ sefihli─čin i├ž y├╝z├╝ne do─čru bakmak merak─▒n─▒ duymad─▒klar─▒na ┼ča┼čard─▒k.
Yat Kul├╝pte iki parola vard─▒: Harbe devam ve zafer.
Zaferden en k├╝├ž├╝k ┼č├╝phe imans─▒zl─▒kla damgalanmak i├žin yeterdi. Bir merkez-i umum├« ├╝yesi vard─▒ ki karde┼či az zamanda harp zenginleri aras─▒na ge├žmi┼čti. Kendisi ise Yat Kul├╝b├╝n bah├žesinde fikir adamlar─▒na bir iman korkulu─ču gibi g├Âr├╝n├╝rd├╝. ├çok d├╝r├╝st kalm─▒┼čt─▒ da! Mutfak ihtiya├žlar─▒n─▒ merkez-i umum├« devletinin vermekte oldu─ču bu devirde fikri u─čruna yiyecek kuponlar─▒n─▒ tehlikeye koyabilecek pek az kahraman ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ tabi├« de─čil midir?
- Zenginler bir g├╝n i┼če yarar, d├╝┼č├╝ncesi de vard─▒. Sanki b├╝t├╝n bu zenginler paralar─▒n─▒ ─░ttihat - ve - Terakki hesab─▒na biriktirmekte idiler. Sonralar─▒ bana ayn─▒ kul├╝b├╝n bah├žesinde, sa─č elinin parmaklar─▒yla sol elinin avcunu g├Âstererek:
- ─░ki milyon liray─▒ elimde g├Ârd├╝m, diyen Sel├ónikli Karasu, ─░ngiliz donanmas─▒ ─░stanbul'a girdikten hemen sonra ─░talyan uyruklu─čuna ge├žmi┼čti. ─░ttihat├ž─▒ naz─▒rlardan birinin korurlu─ču ile y├╝z binler kazanan bir i┼č adam─▒, m├╝tareke zaman─▒ ├žocuklar─▒n─▒n ─░svi├žre'ye gidebilmesi i├žin bilet paras─▒ vermenizi rica etmektedir, dedi─čimde:
- Nerede bende para? Kendim nas─▒l ge├žinece─čimi d├╝┼č├╝n├╝yorum, diye yaz─▒hanesinin kap─▒s─▒n─▒ y├╝z├╝me kapam─▒┼čt─▒.
Tal├ót Pa┼ča da Berlin'den yazd─▒─č─▒ bir mektupta, pek az bir bor├ž y├╝z├╝nden anas─▒n─▒n kira evinden at─▒lmamas─▒na yard─▒m etmeyenlerden, ac─▒ ac─▒ ┼čik├óyet eder. Himayelerinde milyonerler yeti┼čen bu ─░ttihat├ž─▒ ┼čefleri namuslu idiler. Tal├ót Pa┼ča Ni┼čanta┼č─▒'ndaki sadrazaml─▒k kona─č─▒na ta┼č─▒nmam─▒┼č, ÔÇťSonra ├ž─▒kmas─▒ g├╝├ž olur!ÔÇŁ demi┼čti. Levaz─▒m Reisi ─░smail Hakk─▒ Pa┼ča'n─▒n yollad─▒─č─▒ husus├« beyaz ekme─či geri yollayarak: ÔÇťBiz herkesle beraber f─▒r─▒ndan nafakam─▒z─▒ al─▒yoruz!ÔÇŁ demi┼čti. Bu ├žamur gibi, ne id├╝─č├╝ belirsiz bir hamur par├žas─▒ idi.
Yat Kul├╝b├╝n bah├žesinde yaln─▒z Ziya G├Âkalp ile a├ž─▒k konu┼čabilirdik. O ise sapl─▒ fikirlerinin kapal─▒ havas─▒ i├žinde idi.
1918 Eyl├╝l├╝nde son bulu┼čmalar hayli h├╝z├╝nl├╝ olmu┼čtur. Donanmadan ve cepheden gelen haberler iyi de─čildi. 1914'te bize:
- Ya bataca─č─▒z, ya ├ž─▒kaca─č─▒z! demi┼č olanlar, 1919'daki fikirleri ne oldu─čunu s├Âylemek i├žin art─▒k bizimle kar┼č─▒la┼čmak f─▒rsat─▒n─▒ bulamayacaklard─▒.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   ...    71   »   


´╗┐