´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 06


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


tasfiye edilmesine raz─▒ oldu─čumuzu bildirsek, Hicaz'─▒, Suriye'yi, Filistin'i ve Irak'─▒ kaybetsek T├╝rklerin vatan─▒n─▒ kurtarabilir mi idik?
Almanya'dan hi├žbir umut kalmad─▒─č─▒n─▒ g├Âren ─░ttihat├ž─▒lar, partilerinin yerine eski liderlerden hi├žbirinin bulunmad─▒─č─▒ yeni bir parti kurmak ve harp su├žlular─▒ aras─▒nda say─▒lmayan ─░zzet Pa┼ča'n─▒n reisli─či alt─▒nda, harp politikas─▒n─▒ tenkit eden arkada┼člar─▒ ile bir h├╝k├╗met kurmak ├žaresine ba┼čvurdular. Yeni partinin ismi ÔÇťTecedd├╝tÔÇŁ idi.
8 Ekimde Tal├ót Pa┼ča istifa etti. Ben Bahriye Naz─▒r─▒ Cemal Pa┼ča'n─▒n Husus├« Kalem M├╝d├╝r Muavini idim. Naz─▒r─▒m son g├╝nlerde pek bitkin, ├ódeta a─člamal─▒ idi. Kendisine bu hizmete yedek subayl─▒ktan geldi─čimi, memurluk mesle─čim olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek, ├žark├ž─▒ mektebinin edebiyat hocal─▒─č─▒n─▒ istedim. Kabul etti, son emirlerinden birini benim i├žin yazd─▒.
Bunun bile ka├ž g├╝nl├╝k bir ┼čey oldu─čunu kendi kendime soruyordum.
Bir devletin bat─▒┼č─▒ g├╝nlerinde idik. D├╝yun-u Umumiye ─░ngiliz Dainler Vekili Sir Adam Block, 1914'te harbe girmemiz ├╝zerine ─░stanbul'dan ayr─▒laca─č─▒ zaman ┼č├Âyle demi┼čti:
- E─čer Almanya kazan─▒rsa, siz de Alman kolonisi olacaks─▒n─▒z. E─čer ─░ngiltere kazan─▒rsa mahvoldunuz!
Harbi ─░ngiltere kazanm─▒┼čt─▒.
***
─░stanbul pek susturucu bir asker s─▒k─▒nt─▒s─▒ alt─▒nda idi. Harp m├╝ddetince halk yaln─▒z bir defa h─▒nc─▒n─▒ doyurabilmi┼čti. O da gene sessizce Sultan Hamid'in tabutu arkas─▒na tak─▒lmaktan ibaretti. Alay yolu ├╝st├╝nde baz─▒ pencerelerden ba┼člar─▒n─▒ uzatan kad─▒nlar:
- K─▒rk paraya ekmek yediren, yirmi paraya k├Âm├╝r yakt─▒ran padi┼čah─▒m, bizi kime b─▒rak─▒p da gidiyorsun? diye inlemi┼člerdi.
Harbin sonlar─▒na do─čru, art─▒k hi├žbir ┼čey ummayan, bir zaferi de bildirse hi├žbir habere sevinmeyen halk─▒n bu sessizli─činden iktidara vehim mi geldi, nedir, ÔÇťGazetelere biraz serbestlik versekÔÇŽÔÇŁ derler. Kimi bunun havadaki zehri almak gibi faydas─▒, kimi de zararl─▒ olaca─č─▒n─▒ s├Âyler. Tal├ót Pa┼ča g├╝l├╝mseyerek:
- Sanki ne olacak san─▒yorsunuz? H├╝rriyeti buldular m─▒ gazeteciler birbirlerine h├╝cum ederler, halk─▒ da h├╝k├╗meti de unuturlar, cevab─▒n─▒ verir.
─░yi de sezmi┼č. Gazeteler nefes al─▒nca, bir ┼čeker yolsuzlu─ču dedikodusu ├╝st├╝nde birbirlerine girmi┼čler, h├╝cum etmek i├žin gene de kendi kendilerini aray─▒p bulmu┼člard─▒. Fakat ─░zzet Pa┼ča kabinesi kurulunca mesele de─či┼čti. H├╝rriyet - ve - ─░tilaf├ž─▒ yazarlar, gazetelerde g├Âr├╝nd├╝ler. Daha ilk g├╝nden nas─▒l bir i├ž bo─čazla┼čmaya do─čru s├╝r├╝klenip gitti─čimizi anl─▒yorduk.
─░zzet Pa┼ča kabinesi harpte ─░zmir ─░ngilizlerine yard─▒m eden vali Rahmi Bey veya harp esiri olarak bizden pek iyi muamele g├Âren General Tavshend gibi baz─▒ ┼čahsiyetlerle ortal─▒─č─▒ yoklad─▒ktan sonra, Mondros M├╝tarekesini imzalamaktan ba┼čka ├žare olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝.
Sonradan Ali ├çetinkaya ve baz─▒ arkada┼člar─▒n─▒n bu m├╝tarekeyi imzalad─▒─č─▒ i├žin Rauf Bey'e (Orbay) ni├žin h├╝cum ettiklerini anlamak g├╝├žt├╝r. Mondros M├╝tarekesi o g├╝nk├╝ ┼čartlar i├žinde se├žmek zorunda oldu─čumuz fel├óketlerin en hafifi idi. Ya m├╝tareke yapacakt─▒k yahut General Franchet d'Esperey, ordular─▒ ile ─░stanbul'a girerek devlete el koyacakt─▒.
Mesele namuslu h├╝k├╗met adamlar─▒n─▒n m├╝tareke ┼čartlar─▒n─▒n k├Ât├╝ye kullan─▒lmas─▒n─▒ ├Ânleyecek karakterde olmas─▒ idi. Bir mill├« b├╝t├╝nl├╝k kurmam─▒zda, d├╝┼čman pen├žesi alt─▒nda birbirimize girmemekli─čimizde idi. Bir ahl├ók imtihan─▒ ge├žirecektik.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    71   »   


´╗┐