´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 11


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


1908 Me┼črutiyetinin ilk devirlerinde tenkitlerini sevmedikleri i├žin Zeki Bey, Hasan Fehmi ve Samim gibi gazetecileri birer gece kur┼čunu ile yere seren fedailerden hi├žbirinin, her g├╝n ├╝├ž d├Ârt s├╝tun b├╝t├╝n efendilerine, ┼čereflerine ve tarihlerine s├Âvd├╝kten sonra, tek ba┼č─▒na, ferah ve kibirli, ÔÇťSabahÔÇŁ gazetesinden k├Âpr├╝ye yaya inen Ali Kemal'e yan bakt─▒klar─▒n─▒ bile g├Ârm├╝yorduk.
Atat├╝rk hakk─▒nda ÔÇťBozkurtÔÇŁ kitab─▒n─▒ yazan Armstrong, m├╝tarekede ─░ngiliz subay─▒ olarak ─░stanbul'a gelmi┼čtir. Bir ba┼čka kitab─▒nda tatl─▒ su Osmanl─▒l─▒─č─▒, H├╝rriyet - ve - ─░til├óf T├╝rkl├╝─č├╝ ve Beyo─člu H─▒ristiyanl─▒─č─▒n─▒n ─░stanbulu hakk─▒nda ┼ču fikri s├Âyler: ÔÇť─░stanbul ┼čehri bir yara. Burada b├╝y├╝k idealler ve ilhamlar yok. Buras─▒ kirli sokaklarda ya┼čayan baya─č─▒ insanlar─▒n ┼čehri. Buras─▒ entrika, rezalet, hile, korkakl─▒k kararg├óh─▒. Hain erkekler ve namussuz kad─▒nlar ┼čehri.ÔÇŁ
Zamane ┼čeyh├╝lisl├óm─▒n─▒n kendi kap─▒s─▒nda g├Âr├╝┼čme n├Âbeti bekledi─čini de yine bu subay ayn─▒ risalesinde yazar.
General Franchet d'Esperey k├Âpr├╝ ba┼č─▒ndan beyaz bir ata binerek ve at─▒ ├╝rkt├╝─č├╝ i├žin kendini sel├ómlayan m─▒z─▒kay─▒ k─▒rbac─▒yla susturarak, Galata n├╝mayi┼č├žileri aras─▒ndan Beyo─člu'na ├ž─▒kt─▒. Bu beyaz at, fetih resimlerinde ─░kinci Mehmed'in suya at s├╝ren 465 y─▒ll─▒k hayaletini ├ži─čnedi, ge├žti.
├ľ─čle ├╝zeri padi┼čah─▒ kovarak Dolmabah├že Saray─▒'na kendi yerle┼čmek istedi─či havadisini duyduk. Acaba Frans─▒z generalini Dolmabah├že Saray─▒ ├╝zerinde kendi bayra─č─▒n─▒ dalgaland─▒rma fikrinden cayd─▒rmak m├╝mk├╝n olacak m─▒ idi? B├╝t├╝n kayg─▒m─▒z buÔÇŽ
Rahmetli S├╝leyman Nazif, gazetelerden birinde, bu giri┼č g├╝n├╝ne ÔÇťkara g├╝nÔÇŁ ad─▒n─▒ vermi┼čtir ve birka├ž sat─▒rl─▒k bir f─▒kra yazm─▒┼čt─▒r. Franchet d'Esperey bunu haber al─▒nca:
- Hemen yakalay─▒n─▒z, kur┼čuna diziniz, emrini verir. Kim bilir kimlerin ricalar─▒ ├╝zerine Dolmabah├že Saray─▒'na yerle┼čmek ve S├╝leyman Nazif'i kur┼čuna dizdirmekten vazge├žer.
Bu ├ž├Âz├╝l├╝┼č gittik├že a─č─▒rla┼čarak Yunanl─▒lar ─░zmir'e ve Mustafa Kemal Samsun'a ├ž─▒k─▒ncaya kadar s├╝r├╝p gidecektir.
─░stanbul'da hayat denebilecek ne varsa, birka├ž g├╝n i├žinde T├╝rkl├╝─č├╝n havas─▒ndan ├ž─▒kt─▒. 1911'den, hele Rumeli'yi kaybettikten beri durmadan d├╝┼čen ─░stanbul'un Birinci D├╝nya Harbinde ├žekmedik ├žilesi kalmayan M├╝sl├╝man semtleri bir g├Â├ž├╝┼č h├óli g├Âsterir. Hemen b├╝t├╝n m├╝lkler, m├╝cevhere benzer ┼čeyler Emniyet Sand─▒─č─▒na veya tefecilere rehin verilmi┼čtir. Atina Bankas─▒, T├╝rk mal─▒ sat─▒n alacak olanlara hesaps─▒z kredi a├žar. Gazetelerde ikide bir, satmay─▒n─▒z, g├Â├žmeyiniz, konulu yaz─▒lar okursunuz.
Kendi kendime d├╝┼č├╝n├╝r├╝m: E─čer o h├ól devam etseydi ne olurduk? Padi┼čah─▒n saray─▒ndan son memurun yuvas─▒na kadar, cemiyetin ba┼č─▒ hazneye ba─čl─▒ idi.
Galata kayna┼čmakta, Beyo─člu ┼čenlik i├žinde, biz ise ┼čehrin bu yakas─▒nda birbirimizin bo─čaz─▒na sar─▒lm─▒┼č, s├Âv├╝┼č├╝p duruyorduk. Sevmediklerinden ├Â├ž almak i├žin i┼čgal casuslar─▒na yana┼čanlar ├žoktu. Bir sabah gazetelerde Asquit'in ┼ču s├Âzlerini okumu┼čtuk: ÔÇťAs─▒rlar─▒n g├Ârd├╝─č├╝ en a┼ča─č─▒l─▒k idareyi tahrip ederek ileriye do─čru bir ad─▒m att─▒k. B├╝y├╝k hasta, ├Âl├╝m d├Â┼če─činde. Bir├žok defalar pi┼čmanl─▒k getirmi┼čtir. Bu hastan─▒n milletler ailesi ortas─▒nda, bir ┼čer kuvveti olarak son g├╝nlerini ya┼čad─▒─č─▒n─▒ umut edelim. Mezar─▒ ├╝st├╝ne yaz─▒lacak kitabenin ne olaca─č─▒n─▒ bilmiyorum, fakat Osmanl─▒ Devleti bir daha b├ós-├╝ b├ódelmevte nail olamayacakt─▒r.ÔÇŁ
Hemen o g├╝n Maarif Naz─▒r─▒:
- Elbet. Elbette, diyor, ma─čl├╗p de─čil miyiz? ─░stediklerini yapacaklar.
Ertesi g├╝n halk─▒n y─▒lg─▒nl─▒─č─▒ i├žinden bir ses ├ž─▒k─▒yor. Bu ses Kad─▒k├Ây kad─▒nlar─▒n─▒nd─▒r. Kimdi bu han─▒mlar bilmiyorum. Gazetelerin koymaya cesaret ettikleri telgraf ┼ču idi: ÔÇť├çanakkale m├╝dafaas─▒n─▒ yapan «   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   ...    71   »   


´╗┐