´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 13


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


Eski Erzurum valisi rahmetli Tahsin Bey anlatm─▒┼čt─▒. Harpten ├Ânce Beyo─člu Mutasarr─▒f─▒ iken kendisine haber verirler. Rusya B├╝y├╝kel├žisi B├╝y├╝kdere r─▒ht─▒m─▒ ├╝zerine dikilen telefon direklerinden sefarethane kar┼č─▒s─▒na d├╝┼čenlerin hemen kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ ister. Yoksa kavaslar─▒ ile s├Âkt├╝r├╝p denize att─▒raca─č─▒n─▒ s├Âyler. Y├╝re─činin yumu┼čakl─▒─č─▒na getirip izin almak imk├ón─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ bir denemek i├žin mutasarr─▒f, B├╝y├╝kdere Rus el├žilik binas─▒nda sefir hazretlerini g├Ârmeye gitmi┼č. Kap─▒dan girdi─či vakit, sefir merdivenlerden inmekte imi┼č:
- Kimdir bu adam? diye sorar.
- Beyo─člu Mutasarr─▒f─▒ imi┼č, sizden bir ricada bulunmaya gelmi┼č, derler.
- Beyo─člu Mutasarr─▒f─▒n─▒n benimle ne m├╝nasebeti var? Bir diyecekleri varsa sadrazamlar─▒ gelip konu┼čur, ├Âyle s├Âyleyiniz, der ve Tahsin Bey'i y├╝z geri ├ževirir.
M├╝tareke g├╝nlerinde Tahsin Bey evinde k─▒z─▒na Frans─▒zca dersi vermek i├žin Rus muhacirleri aras─▒ndan ucuzca bir hoca arad─▒─č─▒ vakit kimi bulsa be─čenirsiniz? Kendini kap─▒ e┼či─činden kovan b├╝y├╝kel├žiyi. Kibarl─▒k edip vak'ay─▒ hat─▒rlatmaz bile!
Hen├╝z ba┼čka yerlere gidemedikleri i├žin ─░stanbul, Rus g├╝zelleri ve kibarlar─▒ ile dolu idi. Onlarla beraber Beyo─člu lokanta ve gece lokallerine b├╝sb├╝t├╝n ba┼čka bir ├╝sl├╗p geldi. Eski Rum ve Levanten havas─▒ndaki bu de─či┼čiklik pek cazibeli idi. Ruslar harcay─▒c─▒ ve e─členici millettirler. T├╝rklerden paras─▒ olanlar veya mallar─▒n─▒ sat─▒p para edinenler de ├Âyle idi. B├╝y├╝k facia ortas─▒nda bir israf ve sefahattir gitti. Tripolar ve a┼čk tuzaklar─▒ bir├žok ocaklar─▒n s├Ânmesine sebep olmu┼čtur. G├Â├žmenlerin m├╝cevherleri ve de─čerli e┼čyalar─▒n─▒n ├žo─ču da ─░stanbul'da tefecilerin elinde kald─▒.
Florya'y─▒ a├žanlar da g├Â├žmenlerdir. Osmanl─▒ devrinde ne T├╝rkler ne de H─▒ristiyanlar a├ž─▒k denizde y─▒kanma, hele g├╝ne┼členme merakl─▒s─▒ de─čildiler. Sosyal hayata hi├ž al─▒┼č─▒lmad─▒k bir serbestlik geldi. Son aile hat─▒ralar─▒n─▒ mezada ve rehine veren Osmanl─▒ kibarl─▒─č─▒ art─▒klar─▒ ile Rus saray ve konaklar─▒n─▒n yurtsuz g├Â├žmenleri aras─▒ndaki bu trajik kayna┼čmaya h├╝z├╝nle bakard─▒k. Rusya'y─▒ kan g├Ât├╝rmektedir. Anadolu'da ise, haydut ├žeteleri, anar┼či ve par├žalanma korkusu i├žinde, sekiz bu├žuk as─▒rl─▒k T├╝rkl├╝k kaderini karartmakta idi.
Beyo─člu'nun o devir hat─▒ralar─▒ aras─▒nda Yunan generalinin oturdu─ču binan─▒n k├óbusu da vard─▒r. Balkonuna Yunan bayra─č─▒ ├žekildi─či zaman, halk zorla sel├óma dururdu. T├╝rkler ge├ži┼člerini bu zamana rastlatmamak i├žin hesapla yola ├ž─▒karlard─▒.
T├╝rkl├╝kten de ka├žan ka├žana idi. Bir g├╝n dostlar─▒mdan biri nefes nefese matbaaya gelerek, Beyo─člu caddesinde Osmanl─▒ b├╝y├╝kel├žilerinden birinin o─člunu Kafkas esvab─▒yla g├Ârd├╝─č├╝n├╝, bir fel├óketmi┼č gibi haber verdi. ┼×ivesi ┼čivemizden, kafas─▒ kafam─▒zdan nice tan─▒d─▒klar─▒m─▒z─▒n K├╝rt olduklar─▒n─▒ anl─▒yordu. ÔÇť─░├žtihatÔÇŁ├ž─▒ Abdullah Cevdet'in yaz─▒ yazd─▒─č─▒ g├╝ndelik gazetenin ad─▒ ÔÇťJinÔÇŁ idi. Bunun K├╝rt├že ÔÇťHayatÔÇŁ demek oldu─čunu ├Â─črenmi┼čtik.
─░ttihat├ž─▒lar hapistedir. Ziya G├Âkalp da onlarla beraber. Bir g├╝n, i┼čgal u┼ča─č─▒ sabah gazetelerinin birinde bir milliyet├ži yazar─▒n, Akag├╝nd├╝z'├╝n (1) ┼ču f─▒kras─▒n─▒ okuduk: ÔÇťAh ne yaz─▒k ki onu asacaklar. Yemin ederim ki as─▒ld─▒─č─▒n─▒ istemiyorum. H├╝rmet etti─čim bir zat─▒n bir fikri vard─▒r ki ne g├╝zeldir: Ziya'n─▒n kafatas─▒na bir d├╝zine nal─▒nc─▒ ├živisi ├žakmal─▒. Yaya olarak Anadolu'ya ├ž─▒karmal─▒. Kasaba kasaba, k├Ây k├Ây, oba oba gezdirmeli. Eyvah b├Âyle yapmayacaklar da onu asacaklar. Ne kadar yaz─▒k! Ne kadar adaletsizlik.ÔÇŁ
Bu, i┼čledi─či bir su├ž ├╝zerine tabi├« cezas─▒n─▒ ├žeken eski bir ─░ttihat├ž─▒ idi.
T├╝rk├ž├╝l├╝k ve T├╝rk├ž├╝ler, hi├ž politikaya kar─▒┼čmasalar bile, su├žlu ve sorumlular aras─▒ndad─▒r. M├╝tareke edebiyat─▒nda cinayet yerine ge├žen ┼čeylerden biri de ÔÇťT├╝rklerde milliyet hissini uyand─▒rmakÔÇŁ idi. Sanki b├╝t├╝n fel├óketlere o y├╝zden u─čranm─▒┼čt─▒. Maarif naz─▒rlar─▒ndan biri k─▒raat kitaplar─▒ndan ÔÇťT├╝rkÔÇŁ kelimesinin ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒ emretmi┼čtir.
«   01   ...    03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   ...    71   »   


´╗┐