´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 15


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


tam aln─▒ndan vurmu┼č. Herkes ┼ča┼čk─▒n ┼ča┼čk─▒n ├╝st├╝n├╝ ba┼č─▒n─▒ temizleme─če u─čra┼čan el├žimizin yan─▒na gelmi┼čler, ni┼čanc─▒l─▒─č─▒n─▒ tebrik etmi┼čler. Bizim de Rusya'y─▒ y─▒k─▒┼č─▒m─▒z─▒n hik├óyesi b├Âyle idi. Sonra: ÔÇťO da mahvoldu, fakat ben dahi elden gittim!ÔÇŁ m─▒sra─▒n─▒ s├Âyleyerek bir kahkaha att─▒.
Ali Kemal, H├╝seyin Cahit'in ka├žaca─č─▒ ve kendisinin bir gazeteye yerle┼čece─či g├╝n├╝ beklemekte idi. Hain oldu─čundan m─▒? Hangi manaya? Ali Kemal paras─▒z ├Âlm├╝┼čt├╝r ve yabanc─▒ u┼čakl─▒─č─▒ yapacak bir miza├žta da de─čildi.
Ali Kemal bir Tanzimat├ž─▒d─▒r. Ne istikl├ólci ne de milliyet├židir. Fakat huyu suyu, ahl├ók─▒, ├╝slubu ile zaman─▒n─▒n tam ÔÇťmill├«ÔÇŁsi, o g├╝nk├╝ toplumun yeti┼čtirdi─či normal bir insan tipi idi. Ona g├Âre Osmanl─▒ Devleti ancak d├╝vel-i muazzaman─▒n himayesi alt─▒nda ya┼čayabilir. Hatta ayn─▒ devletlerin teminat─▒ ile me┼črut├« bir hayat evrimi ge├žirmelidir. T├╝rkler kendi ba┼člar─▒na kald─▒lar m─▒, ─░ttihat - ve - Terakki rejiminden ba┼čka t├╝rl├╝s├╝n├╝ yapamazlar. Ne ekonomilerini ne de maliyelerini d├╝zeltebilirler. ┼×imdi buna bir ┼čey daha eklemek l├óz─▒md─▒r: Ali Kemal, bu memlekette diledi─či gibi yazarak ya┼čayabilmek i├žin, imtiyazl─▒ yabanc─▒lar kadar arkal─▒ ve teminatl─▒ olmal─▒ idi. ─░ttihat - ve - Terakki yahut ona benzer milliyet├žiler iktidara geldi mi, Ali Kemal i├žin ├Âmr├╝n├╝ gurbette ve hapiste ge├žirmekten ba┼čka ├žare kalmazd─▒.
Ali Kemal bu y├╝zden, m├╝tarekede amans─▒z ─░ttihat├ž─▒ d├╝┼čmanl─▒─č─▒ yapacakt─▒. Bir ─░ttihat├ž─▒ isyan─▒ sayd─▒─č─▒ yahut nas─▒l olsa ├Âyle bir rejime varaca─č─▒ i├žin Kuvay-─▒ Milliye'nin de hasm─▒ olacakt─▒. Bir zafer havadisi duydu─ču zaman bile:
- Evet iyi, iyi ama tarihimizde zafer mi yok, e─čer bunun faydas─▒n─▒ g├Ârmek istiyorsak, Mustafa Kemal art─▒k i┼či d├╝vel-i muazzaman─▒n g├╝venece─či bir B├ób-─▒ AliÔÇÖye b─▒rakmal─▒d─▒r, diyecekti.
Unutulmamal─▒d─▒r ki, Osmanl─▒ saltanat─▒ bir yar─▒ s├Âm├╝rge idi. Kapit├╝l├ósyonlar rejimi alt─▒nda idi. Osmanl─▒ ideali d├╝vel-i muazzaman─▒n kontrol├╝ alt─▒nda ÔÇťtamamiyet-i m├╝lkiyesiniÔÇŁ toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ koruyabilmekten ibarettir. Kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z ba─č─▒ms─▒zl─▒k, bir ihtil├ól ve zafer parolas─▒d─▒r. Me┼črutiyet T├╝rk├ž├╝l├╝─č├╝n├╝n gayesi de, hi├ž ┼č├╝phesiz bu topraklara b├╝t├╝n kaynaklar─▒yla T├╝rkleri sahip k─▒lmakt─▒. Ama bu uzak, hayale benzer bir ama├žt─▒. Ali Kemal, o kadar T├╝rk h├ólli iken, T├╝rk├ž├╝l├╝─če kar┼č─▒ idi. Sat─▒lm─▒┼č bir adam de─čilse de kaybolmu┼č bir adamd─▒.
Damat Ferit Pa┼ča da ├Âyle bir kafa ve ruh kurulu┼čudur.
─░kinci bir tip vard─▒r: Abdullah Cevdet, ─░kinci Me┼črutiyet'ten ├Ânceki gizli edebiyat kahramanlar─▒ndan biri idi. ├çevirme kitaplar─▒n─▒ Beyaz─▒t'taki Acem sahaflardan bin bir korku ile al─▒p yataklar─▒m─▒zda okurduk. Me┼črutiyette de ÔÇť─░├žtihatÔÇŁ dergisi en ileri fikirlere a├ž─▒k g├Âr├╝n├╝rd├╝. L├ótin yaz─▒s─▒na ba┼člang─▒├ž olmak ├╝zere ilk defa L├ótin rakamlar─▒n─▒ dergisinde, kitaplar─▒nda kullanan odur. J├Ân T├╝rkler Avrupa'da, onun ne g├╝venilmez bir ahl├ók─▒ oldu─čunu sezmi┼čler ve kendisini aralar─▒na sokmam─▒┼člard─▒r. Abdullah Cevdet, eline f─▒rsat d├╝┼čer gibi olunca, bir h├╝rriyet├židen beklenen ┼čeyin tam aksini yapm─▒┼čt─▒r. Abdullah Cevdet'in T├╝rk milletinden hi├žbir hay─▒r ummad─▒─č─▒n─▒ sonradan ├Â─črenmi┼čtik. Anadolu T├╝rklerine Avrupa kan─▒n─▒ a┼č─▒lama fikrini ileri s├╝rm├╝┼čt├╝. Birinci D├╝nya Harbi s─▒ras─▒nda onun bir f─▒kras─▒n─▒ duymu┼čtum:
- Ne dersin doktor? Balkan ordular─▒na kar┼č─▒ ├╝├ž g├╝nde ├ž├Âz├╝l├╝p da─č─▒lal─▒m da ─░ngiliz ve Frans─▒z ordular─▒n─▒ ├çanakkale'de denize d├Âkelim.
- ├ľyledir evl├ót, ├Âyledir. Balkanlar'da bize vah┼čet h├╝cum etti, ona hemen kuca─č─▒m─▒z─▒ a├žt─▒k. Medeniyete kar┼č─▒ dayatma hassam─▒z bilinen bir ┼čeydir.
Nitekim m├╝tareke olunca Abdullah Cevdet'in ─░ngilizlere s─▒─č─▒narak onlar─▒n ├ódeta emri ile s─▒hhiye m├╝d├╝rl├╝─č├╝n├╝ ald─▒─č─▒n─▒ duymu┼čtuk. K├╝rtl├╝k davas─▒ pe┼čine d├╝┼čenlerden biri de o idi.
«   01   ...    05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   ...    71   »   


´╗┐