´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 18


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


bir├žok T├╝rk ba┼čar─▒lar─▒, bir├žok da T├╝rk fel├óketleri vard─▒r. Ba┼čar─▒lar─▒ birtak─▒m yabanc─▒ kavimleri T├╝rk egemenli─či alt─▒na al─▒nmas─▒ndan, fel├óketleri ise bu kavimlerin o egemenlikten yakalar─▒n─▒ kurtarmalar─▒ndan ibarettir. Ne Avrupa, ne Asya, ne de Afrika'da hi├žbir zaman, T├╝rk egemenli─či alt─▒na giren bir memleketin madd├« refah─▒ ve meden├« d├╝zeyi d├╝┼čmedi─či olmam─▒┼čt─▒r. Sonra bir memleket ├╝zerinden T├╝rk egemenli─či kalk─▒nca o memleketin madd├« refah─▒ ve meden├« d├╝zeyi y├╝kselmedi─čini g├Âsterir hi├žbir misal de yoktur. T├╝rk sava┼čta kazand─▒─č─▒n─▒ bar─▒┼čta feyizlendirecek yeterli─či g├Âstermemi┼čtir.ÔÇť
Folklor tipi ┼čiirlerini o kadar sevdi─čimiz ve f─▒kralar─▒ ile o kadar e─člendi─čimiz, tam ÔÇťmill├«ÔÇŁ tipte R─▒za Tevfik ki Maarif Naz─▒r─▒ ve delege olarak Paris'te gitmi┼čti, antla┼čmay─▒ pek a─č─▒r bulup bir defa da padi┼čaha ve onun vezirler meclisine (1) dan─▒┼čmak karar─▒ veren heyete k─▒zm─▒┼č ve gazetecilere ┼č├Âyle demi┼čti:
- Clemenceau bizi bir hayli iyi ha┼člad─▒. ─░ler tutar yerimizi b─▒rakmad─▒. Yerden g├Â─če hakk─▒ vard─▒ ya hoca adam─▒n. Fakat bizimkiler meram anlayacak tak─▒mdan m─▒? Elimize verilen sulh muamelesini hemen orac─▒kta imza edip i┼čin i├žinden ├ž─▒kaca─č─▒m─▒z yerde bir ┼čey yapmadan d├Ân├╝yoruz. Neymi┼č? Bir daha padi┼čaha arz etmek l├óz─▒mm─▒┼č. Yahut da naz─▒rlar meclisinde g├Âr├╝┼č├╝lmesi gerekirmi┼č. Bu da yetmiyormu┼č gibi sadrazam pa┼ča, Allah sel├ómet versin, bir de ├éyan Meclisi'nin fikrini alma─ča mecburuz, demesin mi? Clemenceau'yu da beni de hafakanlar bo─čuyorduÔÇŽ
***
─░ngilizlere g├Âre, padi┼čah onlarla, Bab-─▒ ├óli onlarla, ordu da─č─▒t─▒lm─▒┼č, Enverci ordu ve kolordu kumandanlar─▒ ay─▒klanm─▒┼čt─▒r. Belli ba┼čl─▒ ─░ttihat├ž─▒lar tutulmu┼č ve hapse at─▒lm─▒┼čt─▒r.
T├╝rkiye'de her ┼čey yap─▒labilir.
Trakya Yunanistan'a, Do─ču geni┼čleyecek olan Ermenistan'a, ─░zmir ve Hinterland─▒ Yunanistan ve ─░talya'ya, Kilikya Frans─▒zlara verilmek korkusu i├žindedir. H├╝rriyet - ve - ─░til├óf Partisi b├╝y├╝k devletler ne yaparlarsa hepsini hakl─▒ bir ceza gibi g├Ârmektedir. Her vatansever ─░ttihat├ž─▒, her ─░ttihat├ž─▒ da Ermeni ├Âld├╝rmek ve T├╝rkiye'yi sava┼ča sokmak su├žlusu. Nereden bir protesto sesi gelirse ona hemen ─░ttihat├ž─▒l─▒k damgas─▒ vurulur. Bununla beraber baz─▒lar─▒n─▒n merkezi ─░stanbul'da da olsa Do─ču, G├╝ney, Ege ve Trakya'n─▒n haklar─▒n─▒ korumak i├žin mill├« dernekler kurulmu┼čtur. Bunlar da─č─▒n─▒kt─▒r. Her biri kendi b├Âlgesinin kayg─▒s─▒nda. Yapt─▒klar─▒ da o b├Âlgelerde T├╝rklerin ├žo─čunlukta oldu─ču g├Âsterici istatistikler toplamak ve yay─▒nlarda bulunmak. Do─čunun bat─▒ ile kuzeyin g├╝neyle ilgisi yok. ├ç├╝nk├╝ ÔÇťba┼čÔÇŁ yok. ÔÇťToplay─▒c─▒ÔÇŁ, ÔÇťbirle┼čtiriciÔÇŁ yok. Vali, kaymakam, jandarma, polis, asker ─░stanbul'a ba─čl─▒. H├╝k├╗met boyun e─čicilerin elinde. Ama yurtta:
- Hay─▒rÔÇŽ sesleri var. Hele Ermeniye, Ruma k├Âle olmak bu T├╝rkl├╝─č├╝ ├ž─▒ld─▒rt─▒c─▒ bir ┼čeyÔÇŽ Ne yapmal─▒?..
Evet, ne yapmal─▒? Daha Mondros M├╝tarekesi imzalan─▒r imzalanmaz Adana'ya gidip bu suali Y─▒ld─▒r─▒m Ordular─▒ Kumandan─▒ Mustafa Kemal'e soral─▒m: Mustafa Kemal diyor ki: ÔÇťKumandas─▒n─▒ ├╝zerime ald─▒─č─▒m kuvvetler ┼čunlard─▒: Birinci ordu, kararg├óh─▒ Adana. Yedinci ordu. Hicaz kuvvetleri ve Maan'da baz─▒ birliklerÔÇŽ ┼×u tedbirleri d├╝┼č├╝n├╝yorum: Do─črudan do─čruya elim alt─▒nda bulunan kuvvetleri ge├žirdikleri fel├óketlere ra─čmen gene ger├žek kuvvetler h├óline getirmek, d├╝zenlemek, ay─▒klamak, g├╝├žlendirmek! Hicaz ve Maan'da bulunanlar─▒ hi├ž hesaba katm─▒yordum. Onlar─▒n esir d├╝┼čme─če mahk├╗m olduklar─▒n─▒ daha iki y─▒l ├Ânce Enver ve Cemal pa┼čalara s├Âylemi┼čtim. Musul yak─▒nlar─▒ndaki alt─▒nc─▒ orduyu faydalan─▒labilir bir h├ólde g├Ârmek isterdim. Bu maksatla ordunun kumandan─▒ ile do─črudan do─čruya haberle┼čme─če giri┼čtim. ─░stanbul ve ├çanakkale ├ževresindeki kuvvetlere umut ba─člam─▒yordum. Do─čuda Azerbaycan ve ─░ran'da bulunan ordularla hi├žbir temas ve ili┼čkim yoktu. Aden kap─▒s─▒n─▒ zorlayan Sait Pa┼ča t├╝meninin varl─▒─č─▒n─▒ hat─▒ra bile getirmiyordum. Fakat her ┼čeyden ├Ânce elim alt─▒nda bulunan iki orduyu istedi─čim gibi kuvvetlendirmek, b├╝t├╝n fel├óketlere ra─čmen T├╝rk sesini duyurabilmek i├žin l├óz─▒md─▒. Bu yolda i┼če «   01   ...    08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   ...    71   »   


´╗┐