´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 21


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


Mustafa Kemal'in 7.11.1918 tarihli cevab─▒nda ┼č├Âyle denilmektedir: ÔÇť─░skenderun'a ├ž─▒kacaklara ate┼čle kar┼č─▒ konulmas─▒ hakk─▒ndaki emrimin maddesi ┼čudur: ─░ngilizlerin muhtelif bahanelerle yedinci ordu k─▒t'alar─▒n─▒ m├╝┼čk├╝l vaziyete sokmak istediklerini anl─▒yorum. Buna meydan vermemek ├╝zere ├ť├ž├╝nc├╝ Kolordu ─░skenderun'a kuvvet ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒, Yirminci Kolordu i├žin be┼činci maddede zikrolunan harek├ót nihayet buluncaya kadar icap ederse ate┼čle men edecektir. Bu harek├ót nihayet bulmu┼č oldu─čundan sil├óh kullanma hakk─▒ndaki emrin de tatbik edilmesine l├╝zum kalmam─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ
Telgrafta Mustafa Kemal siyas├« te┼čebb├╝slerde bulunuldu─ču f─▒kras─▒ ile hemen hemen alay eder: ÔÇťMazhar-─▒ eltaf-─▒ s├╝ph├óniyye olman─▒z─▒ tazarru ederimÔÇŁ der. Kararg├óhtaki g├Ârevine devam etmesi f─▒kras─▒na da, ┼ču k├óhince cevab─▒ verir: ÔÇťCephedeki hareketlerin taraf─▒mdan ifas─▒nda izhar buyurulan emniyetin samimiyetine ┼č├╝phe etmem. Bu samimiyet ve tevecc├╝he itimad─▒m─▒n derecesi, memleketin kurtulmas─▒ i├žin uhde-i ├ócizaneme muhavvel vazifelerin tatbik-i filiyat─▒nda s├╝but bulacakt─▒r.ÔÇŁ Devletin durumu hakk─▒ndaki ihtarlar─▒ ayn─▒ telgrafta ┼č├Âyle kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒r: ÔÇťBug├╝nk├╝ vaziyetin nezaketini b├╝t├╝n mahiyeti ile takdir edebilece─čimde teredd├╝t etmeniz kadar beni m├╝teessir edecek bir ┼čey olamaz. Vazife yaparken yaln─▒z memleket sel├ómetini hedef edinen icraat─▒m─▒n ve bunun l├╝zum g├Âsterdi─či ricalar─▒m─▒n su-i tel├ókkiye u─čramamas─▒n─▒ rica ederim.ÔÇŁ
Mustafa Kemal'in sezindi─či tehlikelerde nas─▒l do─čru g├Ârd├╝─č├╝ hemen meydana ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. 8.11.1918 tarihli bir telgraf─▒ ile ─░zzet Pa┼ča ┼čunlar─▒ bildirmektedir: ÔÇťBug├╝n Britanya h├╝k├╗meti taraf─▒ndan ald─▒─č─▒ emir ├╝zerine Visamiral Galtrop ─░skenderun ┼čehrini, General Allenby taraf─▒ndan bildirilecek m├╝ddet i├žinde teslimini talep etmi┼č ve kabul olunmazsa generalin ┼čehri cebren i┼čgal edece─čini bildirmi┼čtir. Bu bapta m├╝tarekenamenin yedinci, onuncu, on birinci maddelerine g├Âre ┼čehrin teslim teklifine hakk─▒ ve sel├óhiyeti oldu─ču ve harbe devam etmekten mutlak surette ├óciz bulundu─čumuza g├Âre g├╝├ž h├ól ile akdetti─čimiz m├╝tarekenin ─░skenderun ┼čehri i├žin feshedilebilece─či, onun i├žin teklifin kabul edilmesi zarur├« oldu─ču il├óve edilmektedir.ÔÇŁ
Telgrafta Mustafa Kemal'i sinirlendiren bir f─▒kra ┼čudur: ÔÇť─░skenderun liman─▒ndan ve Halep ┼čosesinden istifade edebilecekleri teklif edilmi┼č iken b├Âyle 'deh┼četli' bir cevap kar┼č─▒s─▒nda kalmakl─▒─č─▒m─▒za da ─░til├óf devletlerinin ilk m├╝racaatlar─▒na taraf─▒n─▒zdan sert ve so─čuk cevap almalar─▒n─▒n da 'dahl-i k├╝llisi' oldu─ču 'kaviyyen mehluz' oldu─čundan 'ibraz-i f├╝tur' etmemek ┼čart─▒ ile bu aczimizin dikkatte bulundurulmas─▒ l├óz─▒md─▒r.ÔÇŁ
Mustafa Kemal'in sadrazama m├╝tareke defterindeki son ┼čahs├« cevab─▒ ┼ču olmu┼čtur: ÔÇť─░skenderun liman─▒ndan ve Halep ┼čosesinden istifade etmeleri hakk─▒nda ─░til├óf devletlerinin ilk m├╝racaatlar─▒na taraf─▒m─▒zdan sert ve so─čuk cevap verilmi┼č oldu─ču tel├ókkisinin sebebi anla┼č─▒lmam─▒┼čt─▒r. Bil├ókis oradaki kumandan─▒m─▒z─▒n ─░ngilizlere cevaplar─▒ ├žok nazik├óne olmu┼čtur. ─░ngilizlerin 'deh┼četli' buldu─čunuz en son m├╝racaatlar─▒n─▒n sebeplerini ba┼čka yerde aramak l├óz─▒md─▒r ve tedricen b├╝t├╝n memleketimizi istil├ó etme─če kadar varacak olan b├Âyle 'deh┼četli' m├╝racaatlar─▒n tekrarlanaca─č─▒na ┼č├╝phe olmad─▒─č─▒ndan, as─▒l sebeplerin muhakeme edilmesi l├╝zumunu arz etme─či vazife addederim. ─░ngilizlerle akdolunan m├╝tarekenin imza alt─▒ndaki ┼čekli devletin s─▒yanet ve sel├ómetini muhafaza eder mahiyette de─čildir. Bu m├╝tareke maddelerinin, m├╝phem ve ┼č├╝mull├╝ medl├╗llerini bir an evvel tespit etmek l├óz─▒md─▒r. Yoksa ─░ngilizlerin tekliflerine bug├╝ne kadar oldu─ču gibi mukabele edilmekte devam olunursa, ┼čimdi Kilis - Payas hatt─▒na kadar olan araziyi isteyen ─░ngilizlerin yar─▒n Toros'a kadar olan Kilikya m─▒ntakas─▒n─▒ ve daha sonra Konya - ─░zmir hatt─▒n─▒n i┼čgali gibi tekliflerin birbirini takip edece─či ve ordumuzun kendileri taraf─▒ndan sevk ve idare, hatta v├╝kel├óm─▒z─▒n Britanya h├╝k├╗meti taraf─▒ndan intihap edilmesi gibi teklifler kar┼č─▒s─▒nda kalmakl─▒─č─▒m─▒z ihtimalden uzak de─čildir. Aczimiz ve zaaf─▒m─▒z derecesini pek iyi bilirim. Bununla beraber devletin yapma─ča mecbur oldu─ču fedak├órl─▒─č─▒n derecesini de tayin ve tahdit etmek l├óz─▒m gelece─či kanaatini muhafaza ederim. Yoksa Almanya ile ittifak h├ólinde sonuna kadar harbe devam edilerek b├╝sb├╝t├╝n bozguna u─črad─▒─č─▒m─▒za g├Âre, ─░ngilizlerin elde etmek istediklerini onlara kendi yard─▒m─▒m─▒zla bah┼četmek, tarihte Osmanl─▒l─▒k i├žin, bilhassa bug├╝nk├╝ h├╝k├╗met i├žin pek kara bir sayfa «   01   ...    11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   ...    71   »   


´╗┐