´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 29


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


Bu sebeple kendi taraflar─▒na kazan─▒labilirdi. Kendisi ile bu yolda yak─▒nl─▒k kurmak isteyenler de olmu┼čtu. Mesel├ó saray─▒n, Damat Ferit'in ve ─░ngilizlerin ba┼čl─▒ca adamlar─▒ndan Dahiliye Naz─▒r─▒ Mehmet Ali Bey! Evine kadar gelip kendisi ile g├Âr├╝┼čt├╝. Arkada┼člar─▒na g├Âr├╝┼čmeden memnun kald─▒─č─▒n─▒ da haber verdi. Mustafa Kemal'in ─░stanbul'dan ├ž─▒k─▒ncaya kadar H├╝rriyet - ve - ─░til├óf├ž─▒lar─▒ oyalad─▒─č─▒ meydandad─▒r. Bu oyalama onun en elveri┼čli yolda Anadolu'ya ge├žmesi i├žin de faydas─▒ b├╝y├╝k olacakt─▒r. H├╝rriyet - ve - ─░til├óf├ž─▒lar aras─▒nda ona g├╝venmek do─čru olmad─▒─č─▒ inanc─▒nda olanlar da vard─▒. Hoca Zeynel Abidin bunlardan biridir. Bir g├╝n:
- Siz ondaki o g├Âk g├Âzleri g├Âr├╝yor musunuz? Eline f─▒rsat ge├žerse ne halife b─▒rak─▒r, ne padi┼čah, demi┼čti.
Koca ve kara kafa hakl─▒ idi. ─░yi ki ona inanmam─▒┼člard─▒.
Harp Divan─▒n─▒n ba┼č─▒nda pek a├ž─▒k Arnavut ┼čivesiyle bir sakall─▒ pa┼ča. Savc─▒ bir Rum. Azadan biri Ermeni. Eski Yozgat Mutasarr─▒f─▒ Kemal, Bo─čazl─▒yan Kaymakam─▒ iken tehcir facialar─▒na sebep oldu─ču i├žin yarg─▒lanmakta. Tan─▒klar─▒ toplayan, haz─▒rlayan, getirip g├Ât├╝ren de patrikhane.
Ermeniler B├╝y├╝k Ermenistan'─▒n, birtak─▒m d├╝nk├╝ T├╝rkler bu Ermenistan yan─▒nda K├╝rdistan'─▒n, Rumlar ─░zmir'in, Trakya'n─▒n ve Karadeniz k─▒y─▒lar─▒nda Pontus Krall─▒─č─▒n─▒n pe┼činde. Anadolu e┼čraf─▒, H─▒ristiyanlar─▒n ve H├╝rriyet - ve - ─░til├óf─▒n curnallar─▒ ile ko─čalanma alt─▒nda. Tabi├« kimse de ┼čerefini, can─▒n─▒ gelen gidene kahve gibi ikram etmez. Yakalanmayanlar ya gizlenmi┼člerdir yahut silahlanarak da─ča ├ž─▒km─▒┼člar, ├žiftliklerine ├žekilmi┼člerdir. Kuvay-─▒ Milliye'nin ilk kayna─č─▒.
─░stanbul'da tutmak, hapse atmak, s├╝rmek, hatta asmak kolayd─▒r ama Anadolu'da ÔÇťFerman padi┼čah─▒n, da─člar kim sil├óh─▒n─▒ kapm─▒┼č, ├žal─▒ dibi se├žmi┼čse onundur.ÔÇŁ H─▒ristiyan ├žetelere kar┼č─▒ T├╝rk ├žeteleri ├ž─▒km─▒┼č, bask─▒n, pusu, vuru┼čma ve ka├ž─▒┼čma, hele Karadeniz k─▒y─▒lar─▒n─▒n baz─▒ b├Âlgelerinde bir bo─čazla┼čmad─▒r gider.
Acaba H─▒ristiyan azl─▒klar, nerede biraz H─▒ristiyan toplulu─ču varsa orada T├╝rk devleti varl─▒─č─▒n─▒n tehlikede oldu─čuna T├╝rkleri b├╝sb├╝t├╝n inand─▒rmakla iyi mi etmekte idiler? Ermeni tehciri facias─▒n─▒n sebebi de bu de─čil miydi? 1914'te ├žar Rusyas─▒n─▒n ─▒srar─▒ ile do─čru Anadolu'ya gelen bir yabanc─▒ umum m├╝fetti┼č T├╝rklere, Do─ču Anadolu'nun da, Rumeli gibi vatandan kopmak ├╝zere oldu─ču korkusunu vermemi┼č miydi?
Osmanl─▒ saltanat─▒ndan yery├╝z├╝nde hi├žbir kuvvetin hesap soramayaca─č─▒ ├ža─člarda, dinleri, dilleri ve kiliseleriyle ├žep├ževre M├╝sl├╝manl─▒k ortas─▒nda ya┼čayabilen, Orta├ža─čdan yirminci asra kadar gelebilen H─▒ristiyanl─▒k, bu korku y├╝z├╝nden de─čil midir ki nihayet Anadolu'da son yuvas─▒na kadar da─č─▒lm─▒┼čt─▒r?
Bu s─▒ralarda gazetelerde ilk defa ÔÇťTrabzon Muhafaza-i Hukuk CemiyetiÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ bir havadis ├ž─▒k─▒yor. Cemiyetin maksad─▒ basit: ÔÇťVil├óyetimizin hukuk-─▒ milliyesini muhafaza etmek i├žin Rum ve Ermeni te┼čebb├╝sat─▒na kar┼č─▒ sulh konferans─▒ nezdinde m├╝dafaatta bulunmak.ÔÇŁ Trakya da b├Âyle bir cemiyet kuracakt─▒r.
─░stanbul etraf─▒nda H─▒ristiyan haydut ├žeteleri var. Bunlardan biri Erenk├Ây taraf─▒nda bir k├Â┼čk├╝ basarak i├žindekileri balta ile bo─čazlam─▒┼čt─▒r. ┼×ehirde polis H─▒ristiyanlar─▒n sald─▒r─▒lar─▒na u─čramaktad─▒r. O kadar ki ─░ngilizler, bir bildiri ile herkesi T├╝rk polisine itaate ├ža─č─▒rmak zorunda kalm─▒┼člard─▒r. Y├╝reklerine ve parmaklar─▒na g├╝venen T├╝rkler, ak┼čam karard─▒ktan sonra evlerine d├Ânecekleri zaman, tabancalar─▒n─▒ d─▒┼č ceplerine yerle┼čtirmekte ve kenar sokaklara emniyet tetiklerini haz─▒rl─▒yarak girmektedirler. Ara s─▒ra evine gitti─čim bir ahbab─▒m: ÔÇťSak─▒n karanl─▒kta beni se├žersen sel├óm vereyim, deme! Bir tel├ó┼ča gelirÔÇŁ diyordu.
Nihayet H├╝rriyet - ve - ─░til├óf├ž─▒lar─▒n istedi─či olmu┼čtur. ─░lk Damat Ferit Pa┼ča h├╝k├╗meti iktidara geliyor. Ger├ži padi┼čah kendisine ÔÇťHasis ve sefil bir hiss-i menfaat ve intikam ile h├╝k├╗met etmeyece─činizi ├╝mit ederimÔÇŁ diyor. Fakat H├╝rriyet - ve - ─░til├óf├ž─▒lar gazetelerinde ve toplant─▒lar─▒nda ÔÇťHarp ve tehcir mesulleri «   01   ...    19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   ...    71   »   


´╗┐