´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 37


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


L─░DERL─░─×E DO─×RU
Durum
Mustafa Kemal Samsun'a ├ž─▒kt─▒─č─▒ vakit durum k├Ât├╝d├╝r. ├çerkez Ethem ve Demirci Efe ├žeteleri bat─▒da daha gelecek ay harekete ge├žecekler. Yunan y├╝r├╝y├╝┼č├╝n├╝ aksat─▒c─▒ bir dayatma hen├╝z yok. ─░talyanlar─▒n Konya'da, Antalya'da, Ak┼čehir, Fethiye, Afyon, Marmaris, Burdur, Bodrum, Mil├ós, Bucak ve Ku┼čadas─▒'nda askerleri var. Sanki bar─▒┼č olup da n├╝fuz b├Âlgelerinde i┼č g├Ârmeye s─▒ra gelmi┼č gibi Antalya - Burdur - Bolvadin demir yolu i├žin uzmanlar─▒ ilk ├žal─▒┼čmalar ├╝zerinde. Frans─▒zlar Kilikya'da ve g├╝ney b├Âlgelerimize yerle┼čmekte. Rumlar nispetsiz az─▒nl─▒klar─▒na ra─čmen Sivas vil├óyetinin Amasya ve Tokat gibi sancaklar─▒nda bile yirmi bir ├žete ile harekete ge├žmi┼čler. Maksat g├╝venlik olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âstermek ve m├╝dahale bahanesi yaratmak. ─░ngiliz subaylar─▒ ile o kadar s─▒k─▒ temaslar─▒ var ki Havza'daki alay komutan─▒ bir taburla haydutlar─▒ yakalamak i├žin bir k├Ây├╝ abluka edince Merzifon'dan otomobilleri ile gelen ─░ngiliz subaylar─▒ hemen m├╝dahale etmi┼čtir. ─░stanbul h├╝k├╗metinin kaymakam─▒ da Rum Margerit Efendi. Ba─č─▒ms─▒z Pontus h├╝k├╗meti kurma k─▒┼čk─▒rt─▒c─▒l─▒─č─▒ alabildi─čine. Rusya'daki b├╝t├╝n Rumlar─▒ getirip k─▒y─▒ ve hinterland─▒ b├Âlgesine yerle┼čtirmek istediklerini g├Âren T├╝rk halk─▒ da ayaklanm─▒┼čt─▒r. Bir s├╝r├╝ ├žete de onlardan. Do─čuda Brest - Littowsk antla┼čmas─▒ ile ald─▒─č─▒m─▒z ├╝├ž vil├óyeti geri vermi┼čtik. Kars ve Sar─▒kam─▒┼č'ta on bin Ermeni askeri topland─▒─č─▒ haberi var. Arkalar─▒nda Batum'a giren ─░ngilizler. ─░ki ─░ngiliz subay─▒ Ermeni kuvvetlerinin ba┼č─▒nda Nah├ž─▒van ve ├ževresi T├╝rk k├Âylerini alm─▒┼čt─▒r. Frans─▒z Cumhurba┼čkan─▒ Ermeni lideri Bogos Nobas Pa┼ča arac─▒l─▒─č─▒ ile Ermeni generali Antran'─▒ kabul etmi┼čtir. Ermenistan davac─▒lar─▒n─▒n hayalleri geni┼č: Yedi ilimizi al─▒p Kilikya'ya kadar uzanmak! ─░ngilizler Van, Bitlis, Diyarbak─▒r, Musul vil├óyetlerindeki K├╝rtleri de k─▒┼čk─▒rtmakta. ─░stanbul'da bir dernekleri ve gazeteleri var. Babano─čullar─▒ ve Abdullah Cevdet gibi Osmanl─▒ ayd─▒nlar─▒ i┼čin i├žinde. H├╝rriyet - ve - ─░til├óf K├╝rtlere otonomi verme yolunda bir protokol imzalanm─▒┼čt─▒r. Hi├žbiri gizli de de─čildir. Biz T├╝rkler her g├╝n gazeteleri a├žt─▒─č─▒m─▒zda vatan─▒m─▒z─▒n nas─▒l par├žalanma yolunda oldu─čunu okuyoruz. Anadolu'nun ortas─▒nda, belki de denize yolu bile olmayan bir beylik olarak kalaca─č─▒z.
Mustafa Kemal 22 May─▒sta Samsun'daki ─░ngilizlerle konu┼čtuktan sonra ─░stanbul'a bir rapor g├Ânderir. Bu raporda Samsun ve ├ževresi Rumlar─▒ h─▒rslar─▒ndan vazge├žmedik├že yat─▒┼čma olamayaca─č─▒n─▒, T├╝rkl├╝─č├╝n yabanc─▒ mandas─▒na katlanamayaca─č─▒n─▒, mill├« hareketlere hak vermek gerekti─čini bildirir. Oysa g├Ârevi ba┼čkald─▒ran T├╝rkleri ezmek ve susturmakt─▒.
Samsun'a gelince ─░ngilizler kuvvetlerini artt─▒rm─▒┼člar ve bir k─▒sm─▒n─▒ i├žeriye yollam─▒┼člard─▒. Bu h├ól hem m├╝tarekeye ayk─▒r─▒ idi, hem de kendini g├╝├ž duruma sokuyordu. 24 May─▒sta kararg├óh─▒n─▒ Havza'ya g├Ât├╝r├╝r. S─▒k s─▒k s─▒cak banyo almas─▒n─▒ gerektiren hastal─▒─č─▒ i├žin oran─▒n hamamlar─▒ faydal─▒ da olmu┼čtur. Mustafa Kemal ├╝zerine ─░stanbul'a gelen haberler ─░ngilizleri ku┼čkuland─▒r─▒r ve h├╝k├╗meti de tela┼čland─▒r─▒r. Konya'dan ─░stanbul'a d├Ânen General Milne, Mustafa Kemal'in g├Ârevleri ne oldu─čunu sorar. Geri ├ža─čr─▒lmas─▒n─▒ ister. Amiral Galthape de ayn─▒ istektedir. General Milne Erzurum'daki kolordunun sil├óh teslimi yapmad─▒─č─▒ndan da ┼čik├óyet├ži idi.
Haziran─▒n ilk haftas─▒nda Harbiye Naz─▒r─▒ ├Ânemli meseleler g├Âr├╝┼čmek ├╝zere ─░stanbul'a gelmesini yazd─▒. 18 Haziranda naz─▒r bir telgraf daha g├Ânderir: ÔÇť─░ngilizler o b├Âlgedeki ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒z─▒ iyi bulmad─▒klar─▒ndan ─░stanbul'a ├ža─čr─▒lman─▒z─▒ istemi┼člerdir.ÔÇŁ
21 Haziranda K├óz─▒m Karabekir Pa┼ča'y─▒ onun yerine m├╝fetti┼čli─če atamak isterlerse de o bunu do─čru bulmaz ve Mustafa Kemal Pa┼ča'n─▒n de─či┼čtirilmesi yerinde olmad─▒─č─▒ cevab─▒n─▒ verir. Sadrazama vekil olarak kabineye ba┼čkanl─▒k eden H├╝rriyet - ve - ─░til├óf├ž─▒ Mustafa Sabri Hoca, ├ža─čr─▒l─▒p gelmedi─či ve halk─▒ k─▒┼čk─▒rtt─▒─č─▒ i├žin hemen azledilmesine karar verildi─čini s├Âyler. Bu arada h├╝k├╗met mill├« kurtulu┼č i├žin yer yer kurulu┼člar─▒n telgraflar─▒n─▒n al─▒nmamas─▒ i├žin postanelere emir verir. Mustafa Kemal de, bu emir milletin sesini bo─čmakt─▒r, hemen geri al─▒n─▒z, der. Anadolu ve ─░stanbul aras─▒nda ├žat─▒┼čma ba┼člam─▒┼čt─▒r.
«   01   ...    27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   ...    71   »   


´╗┐