´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 41


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


Biraz sonra Karabekir Pa┼ča'n─▒n geldi─čini haber verdiler. Mustafa Kemal'in i├žinden ├╝z├╝nt├╝l├╝ bir ┼č├╝phe ge├žti. K├óz─▒m Karabekir:
- Kumandamda bulunan subay ve erlerin sayg─▒lar─▒n─▒ sunmaya geldim. Siz bundan sonra da kumandan─▒m─▒zs─▒n─▒z dedi.
Mustafa Kemal, Karabekir'i kucaklad─▒.
K├óz─▒m (Dirik) Kuvay-─▒ Milliye g├╝nlerinde de g├╝├ž duruma d├╝┼čt├╝─č├╝ vakit Mustafa Kemal taraf─▒ndan tutuldu─čuna g├Âre, yukardaki ayr─▒l─▒┼č ikisi aras─▒nda, Rauf Bey'den de habersiz, haz─▒rlanm─▒┼ča benzer. ├ç├╝nk├╝ Mustafa Kemal, K├óz─▒m Karabekir'e kar┼č─▒ ihtiyatl─▒ davranmal─▒ idi.
Kuvay-─▒ Milliye ve Cumhuriyet tarihinde Karabekir'in bir hayli ad─▒ ge├žecektir. Onun ┼čimdiden k─▒sa bir portresini ├žizmek isterim. Karabekir karakterli, ahl├ókl─▒, yurtsever, fakat k├╝lt├╝rs├╝z ve kafaca ÔÇťpek ortaÔÇŁ bir adamd─▒. Eskiden tiyatro Osmanl─▒caya ÔÇťibretÔÇŁ s├Âz├╝ ile ├ževrilmi┼čtir. Opereti ÔÇť┼×ark─▒l─▒ ─░bretÔÇŁe ├ževirerek pek g├╝l├╝n├ž bir eser yazm─▒┼č, Erzurum'da okul ├žocuklar─▒na oynat─▒p durmu┼čtur. ÔÇť┼×ark─▒l─▒ ─░bretÔÇŁin hem g├╝fteci, hem bestecisi idi. Mustafa Kemal'in uzak g├Âr├╝┼čl├╝ politikac─▒l─▒─č─▒ ve hele Bat─▒ medeniyet├žili─či yolundaki devrim anlay─▒┼č─▒ ile hi├žbir ilgisi yoktu. Askerlikleri aras─▒ndaki sanat ─▒rakl─▒─č─▒ da s├Âz g├Ât├╝rmez. Birinci D├╝nya Sava┼č─▒nda ve daha sonra Mustafa Kemal'in g├Âlgesinde kalm─▒┼č olanlardand─▒. Fakat Bol┼čevik ihtil├óli olup da ├žar ordusu ├ž├Âkt├╝kten sonra Erzincan, Erzurum ve Kars'─▒ almak f─▒rsat─▒ ona d├╝┼čerek do─čuda iyice tan─▒nm─▒┼č, general de olmu┼čtu. Kendine oldu─čundan pek ├žok ├╝st├╝nde de─čer veren ruh hastalar─▒ndand─▒. En k├╝├ž├╝k e┼čyas─▒n─▒n m├╝zelik oldu─čuna inan─▒rd─▒. E─čitim ve ekonomi i┼člerini en iyi kendi yola koyaca─č─▒n─▒ san─▒rd─▒. En ├žok sevdi─či kelime ÔÇťbenÔÇŁdi. ÔÇťR├╝yaÔÇŁ adl─▒ bir ┼čiiri, 1950'de yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r, bu ┼čiirde Abd├╝lhamid'in ruhu ona der ki: ÔÇťBeni ve saltanat─▒ devirenler aras─▒nda sen de vard─▒n - Hele sonuncusunda hem de mebus, hem kumandand─▒n - ─░stikl├ól Harbini sen kurdun ve ba┼č─▒ da sen buldun.ÔÇŁ
Mondros M├╝tarekesinden sonra b├╝y├╝k tehlikelerden biri do─čuda Ermenistan kurulmas─▒ idi. B├╝t├╝n d├╝nya halklar─▒ efk├ór─▒, harp s─▒ras─▒ndaki ÔÇťkatliam ve tehcirÔÇŁ haberlerinin etkisi alt─▒nda, Ermenici idi. ─░stanbul'a gelen haberlerde ÔÇťvil├óyat-─▒ sitte-alt─▒ vil├óyetÔÇŁ denen Erzurum, Van, Bitlis, Harput, Diyarbak─▒r, Sivas illerinin yeni Ermenistan olaca─č─▒ bildirilmekte ve Ermeni liderlerinin Kilikya'ya kadar sarkmak pe┼činde olduklar─▒ bilinmekte idi. Do─čuyu nas─▒l kurtarmal─▒ idi. ├ľnce ─░stanbul'da ÔÇťVil├óyat-─▒ ┼×arkiyye M├╝dafaa-i Hukuk'u MilliyeÔÇŁ ad─▒nda ve sadece bu vil├óyetlerin T├╝rk oldu─čunu yay─▒nlarla anlatmak, bar─▒┼č konferans─▒na ba┼čvurup anlatmak ├╝zere bir dernek kurulmu┼čtur ki sonradan Erzurum'da ad─▒ ÔÇťVil├óyat-─▒ ┼×arkiyye M├╝dafaa-i Hukuk CemiyetiÔÇŁne ├ževrilmi┼čtir.
K├óz─▒m Karabekir o ├ževredeki tan─▒nm─▒┼čl─▒─č─▒ndan da faydalanaca─č─▒n─▒, tehlike ba┼č g├Âsterdi─či vakit bir hareket yap─▒labilmek ihtimali varsa ├Ânderlik etmeyi d├╝┼č├╝nerek Erzurum'daki kuvvetin ba┼č─▒na gitmek istemi┼čtir. Kendisinin, Ali Fuad Cebesoy ve Rauf Orbay'─▒n hat─▒ralar─▒nda anlatt─▒klar─▒na g├Âre 1918 Kas─▒m─▒nda Karabekir Zeyrek'te ─░smet Bey'le (─░n├Ân├╝) g├Âr├╝┼č├╝r. ─░smet Bey Osmanl─▒ Harbiye Naz─▒rl─▒─č─▒n─▒n o vakit belli ba┼čl─▒ ┼čahsiyetleri aras─▒nda idi. Karabekir eski arkada┼č─▒na:
- Beni Erzurum'a tayin ettirmeye ├žal─▒┼č─▒n─▒z, der. Ben orada milleti ayd─▒nlat─▒r─▒m. Bir anar┼či olursa do─čuda bir T├╝rk idaresi kurar─▒z. Oray─▒ tehlikeden kurtard─▒ktan sonra bat─▒ i├žin ├žal─▒┼č─▒r─▒z, demi┼čti.
─░smet Bey:
- Tehlike b├╝y├╝k. S├Âyledi─čini yapmak imk├óns─▒z. ─░kimiz de askerlikten ├žekilerek bir k├Âyde ├žift├žilik yapal─▒m, cevab─▒n─▒ verir.
Fevzi Pa┼ča (├çakmak) ki o vakit Genelkurmay Ba┼čkan─▒ idi, gider, do─čuya gidece─čini s├Âyler. Fevzi Pa┼ča:
- Gitme, seni tasfiye edeceklerine de ┼č├╝phe etme, k├╝├ž├╝k d├╝┼čer, d├Ânersin, der.
«   01   ...    31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   ...    71   »   


´╗┐