´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 43


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


23 Temmuz 1919. Pek orta h├ólli bir okul. Yirmiye on iki metrelik sular─▒nda ├žam tahtalar─▒ndan, hal─▒ ve seccade ile ├Ârt├╝l├╝, bir ba┼čkan, iki de k├ótip k├╝rs├╝s├╝. Gene ├žam tahtas─▒ndan ├Â─črenci s─▒ralar─▒. Duvar ve pencereler ├ž─▒plak.
Ba─č─▒ms─▒zl─▒k sava┼č─▒ ve ondan sonraki yeni T├╝rkiye kurulu┼čunun temeli, ilk bu salondaki toplant─▒da at─▒lacakt─▒. Be┼č vil├óyetten elli d├Ârt delege gelmi┼čtir. ├ľteki vil├óyet valileri delege g├Ândertmemi┼člerdi. Gelenlerden on yedisi ├žift├ži ve t├╝ccar, be┼či emekli subay, d├Ârd├╝ emekli memur, be┼či ├Â─čretmen, d├Ârd├╝ gazeteci, be┼či hukuk├žu, d├Ârd├╝ m├╝hendis, biri hekim, alt─▒s─▒ sar─▒kl─▒ hoca, ├╝├ž├╝ eski milletvekili, bir komutan, biri de eski bakand─▒. K├óz─▒m Karabekir toplant─▒da yoktu.
Ba┼čkan kim olacakt─▒? K├óz─▒m Karabekir'e g├Âre Mustafa Kemal olmamal─▒ idi. Gene ona g├Âre bir├žok delegeler de bu fikirdeydiler. Rauf Orbay da bir ba┼čkas─▒n─▒n ba┼čkan olmas─▒n─▒ ister. ─░lk toplant─▒ ba┼čkanl─▒k, ─░ttihat├ž─▒l─▒k ve ─░til├óf├ž─▒l─▒k tart─▒┼čmalar─▒ ile ge├žer. Bir hoca ki tan─▒nm─▒┼č bir gerici idi, kongreyi a├žt─▒─č─▒ vakit, Trabzonlu bir delege:
- ─░ttihat├ž─▒lar─▒n reisli─čini istemiyoruz, in a┼ča─č─▒! diye ba─č─▒rm─▒┼čt─▒. Hoca k├╝rs├╝den indi, ba┼čkas─▒ da ├ž─▒kmad─▒.
Daha sonra ba┼čkanl─▒k edecek biri de, ÔÇť─░til├óf├ž─▒ istemiyoruz, in a┼ča─č─▒!ÔÇŁ hayk─▒r─▒┼člar─▒ aras─▒nda k├╝rs├╝y├╝ b─▒rakt─▒. Sonunda bir delege s├Âz alarak:
- ─░┼čte Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇŽ ─░┼čte Rauf BeyÔÇŽ Ben kendi hesab─▒ma Mustafa Kemal'i se├žiyorum, siz de se├žerseniz k├╝rs├╝ye onu davet edelim, dedi.
Hava da buna g├Âre haz─▒rland─▒─č─▒ i├žin her taraftan:
- Hay hayÔÇŽ sesleri geldi. Mustafa Kemal k├╝rs├╝ye ├ž─▒kt─▒. Ba┼čka esvab─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin ├╝niformal─▒ idi. Delegelerden baz─▒lar─▒ bu h├óli sert├že tenkit ettiler. ÔÇťPa┼čal─▒k ├╝niformas─▒n─▒ b─▒rak, bizim gibi olÔÇŁ diyorlard─▒.
Rauf Bey:
- Pa┼čam Erzurum valisini azletmi┼čler. Gidecek. Ondan bir tak─▒m isteyelim dedi. Vali redingot tak─▒m─▒n─▒ verdi. Atat├╝rk'├╝n bana anlatt─▒─č─▒na g├Âre paras─▒n─▒ da tam alm─▒┼čt─▒r.
Kongre on d├Ârt g├╝n s├╝rd├╝. Al─▒nan kararlar ┼čunlard─▒: 1- Mill├« s─▒n─▒rlar i├žindeki b├╝t├╝n vatan k─▒s─▒mlar─▒ bir b├╝t├╝nd├╝r. 2- Her t├╝rl├╝ yabanc─▒ i┼čgal ve istil├ós─▒na kar┼č─▒ ve Osmanl─▒ h├╝k├╗metinin ├ž├Âk├╝┼č├╝ h├ólinde millet hep birlik olarak savunma ve dayatma g├Ârevini yapacakt─▒r. 3- H├╝k├╗met vatan─▒ ve istikl├óli koruyamazsa bir ge├žici h├╝k├╗met kurulacakt─▒r. Bu h├╝k├╗met heyetini mill├« kongre se├žecektir. E─čer kongre toplant─▒da de─čilse bu se├žimi ÔÇťHeyet-i TemsiliyeÔÇŁ yapacakt─▒r. 4- Kuvay-─▒ Milliye'yi ÔÇť├ómilÔÇŁ ve mill├« iradeyi ÔÇťh├ókimÔÇŁ k─▒lmak esast─▒r. 5- Manda ve himaye kabul olunamaz. 6- Millet Meclisinin toplant─▒s─▒ sa─članmas─▒na ve b├Âylece h├╝k├╗metin murakabe alt─▒nda bulundurulmas─▒na karar verilmi┼čtir.
ÔÇťHeyet-i TemsiliyeÔÇŁ ba┼čkanl─▒─č─▒, h├╝k├╗met, hatta devlet ba┼čkanl─▒─č─▒ demekti. Kim olmal─▒ idi, K├óz─▒m Karabekir de, ba┼čkalar─▒ da Mustafa Kemal'i se├žtirmek istemiyorlard─▒. Mustafa Kemal bu mesele i├žin herkesin d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ a├ž─▒k├ža bilmek ister. Toplant─▒dakilere birer k├ó─č─▒t verir. K├óz─▒m Dirik'in fikri: ÔÇťMustafa Kemal Pa┼ča nokta-─▒ h├╝cum oldu─čundan Heyet-i Temsiliye'ye girmemelidir.ÔÇŁ H├╝srev (Gerede): ÔÇťGirmesinin bir zarar─▒ yoktur.ÔÇŁ ─░brahim Tali: ÔÇťMustafa Kemal uzakta kalmal─▒d─▒r.ÔÇŁ Bunlar 19 May─▒s g├╝n├╝n├╝n en yak─▒n arkada┼člar─▒, mill├« kurtulu┼č sava┼č├ž─▒s─▒n─▒n ÔÇťyar-─▒ garÔÇŁlar─▒ idi.
Heyet-i Temsiliye'ye dokuz ki┼či se├žilmi┼čtir. ─░├žlerinden biri Erzincan Nak┼či ┼čeyhi, biri de Mutki a┼čireti reisidir. Mustafa Kemal'in o g├╝nler nas─▒l bir hava i├žinde bulundu─čunu daha da iyi belirtmek i├žin, gelecekteki laik Cumhuriyet kurucusunun Erzurum Kongresi'ndeki duas─▒n─▒ okuyal─▒m: ÔÇťCenab-─▒ V├ócib-├╝l-m├╝teal hazretleri habib-i ekremi h├╝rmetine m├╝barek vatan─▒n sahip ve m├╝dafii ve diyanet-i celile-i «   01   ...    33   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   ...    71   »   


´╗┐