´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 48


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


Manda ├╝zerine ge├žen uzun tart─▒┼čmalar ki ÔÇťNutukÔÇŁta bol yer verilmi┼čtir, sonunda heyet istemek i├žin Amerika'ya bir mektup yollanmak gibi ki g├Ânderilmemi┼čtir, sudan bir karara ba─član─▒p kalm─▒┼čt─▒r. Mustafa Kemal'in mandac─▒lara kar┼č─▒ en kuvvetli sil├óh─▒ Erzurum Kongresi'nin ÔÇťmanda ve himaye kabul olunmazÔÇŁ yolundaki karar─▒ idi.
Kongre 11 Eyl├╝l 1919'da daha kalabal─▒k bir Heyet-i Temsiliye se├žerek sona ermi┼čtir. Fakat ├╝yeler ola─čan├╝st├╝ toplant─▒ ihtimali ile bir m├╝ddet daha Sivas'ta kalacakt─▒. Yeni bir se├žim yap─▒larak Meclis toplanmas─▒ da kongrenin kararlar─▒ aras─▒nda idi.
K├óz─▒m Karabekir telgraf ├žekerek:
- Sivas Heyet-i Temsiliyesi Erzurum Heyet-i Temsiliyesini kald─▒ramaz. Yaln─▒z oraya se├žilenler buradan ├žekilmelidirler, diyordu.
Bu s─▒rada Mustafa Kemal ├žok ileri bir ad─▒m daha att─▒: Mill├« hareketi durdurmak i├žin Malatya'da K├╝rt├ž├╝l├╝k ayaklanmas─▒na kadar haince hareketleri kongre ad─▒na do─črudan do─čruya padi┼čaha bildirmek i├žin ─░stanbul h├╝k├╗metinden izin istedi. Verilmemesi ├╝zerine, gene kongre ad─▒na, Anadolu ile ─░stanbul'un b├╝t├╝n ili┼čiklerini kesmeye karar verip sivil ve asker├« makamlara, bug├╝n├╝n padi┼čah─▒ ile milleti aras─▒na giren hainler h├╝k├╗meti yerine me┼čru bir h├╝k├╗met iktidara gelinceye kadar hepsinin Sivas'ta Heyet-i Temsiliye'ye ba─čl─▒ olduklar─▒n─▒ bildirdi. Ger├ži pek ├žok tenkitler ve kar┼č─▒ gelmeler olmu┼čsa da art─▒k Anadolu'da ─░stanbul'dakinden ayr─▒ mill├« bir iktidar ├žekinilmez bir olupbitti, bu yeni iktidar─▒n ba┼č─▒ da Mustafa Kemal'di. 12 Eyl├╝l 1919'da Anadolu ─░stanbul'dan ayr─▒lm─▒┼čt─▒r.
Sivas Kongresi konu┼čmalar─▒ndan g├╝n├╝ g├╝n├╝ne haber verilmedi─či i├žin ┼čik├óyetler eden K├óz─▒m Karabekir, bu defa da acele edildi─čini s├Âyl├╝yordu. Kendini tek yetkili kuvvet sahibi g├Âren K├óz─▒m Karabekir:
- ─░stanbul'da k├Ât├╝ bir h├╝k├╗met bu hareketi b├╝sb├╝t├╝n isyanc─▒ sayd─▒rabilir, halk ayaklanabilir, Anadolu'da karde┼č kan─▒ d├Âk├╝lebilir, diyordu.
Ger├ži sonradan s─▒ra ile bunlar─▒n hepsi olacakt─▒. Ama bir kurtulu┼č sava┼č─▒ i├žin hepsini g├Âze almal─▒ idi.
─░ngiliz Y├╝ksek Komiseri Amiral Robeck, D─▒┼č Bakan─▒na 13 Eyl├╝l 1919'da ┼č├Âyle yaz─▒yordu: ÔÇťSadrazam Damat Ferit'le g├Âr├╝┼čt├╝m. Mustafa Kemal'in hareketine gittik├že daha ├Ânem vermektedir. Bu hareket, ona g├Âre Ankara, Sivas ve Erzurum vil├óyetlerinde be┼č y├╝z kadar subay─▒n i┼či. Ya onlar─▒ ezecek bir Osmanl─▒ kuvveti g├Ânderelim, ya e─čer m├╝ttefikler buna izin vermezlerse, kendileri baz─▒ kilit noktalar─▒ i┼čgal etmek ├╝zere kuvvetler g├Ândermelidirler. Ben kendisine ┼ču cevab─▒ verdim: E─čer T├╝rk kuvveti giderse bir i├ž sava┼č olur. M├╝ttefikler harpten yorulmu┼člard─▒r. Kan d├Âk├╝lmesini istemezler. Ferit'e g├Âre halk m├╝ttefikleri ├žok kuvvetli biliyor. Bar─▒┼č kararlar─▒n─▒ kabul etmeye haz─▒rd─▒r. Kendisine Mustafa Kemal'le bir g├Âr├╝┼čme f─▒rsat─▒ aramas─▒n─▒ s├Âyledim. 'Bunun i├žin vakit ge├žti' dedi.ÔÇŁ
17 Eyl├╝l tarihli bir rapora g├Âre de: ÔÇťAnadolu'da mill├« hareket ba─č─▒ms─▒z bir cumhuriyete do─čru gitmektedir. Bu hareket ─░stanbul'dan, bilhassa Harbiye Naz─▒rl─▒─č─▒ndan desteklenmekte, halk efk├ór─▒n─▒ Damat Ferit'ten fazla Mustafa Kemal temsil etmektedir. Onlara h├╝k├╗metin kabul edece─či bir anla┼čmay─▒ sil├óh kuvveti ile zorlamak gerekecektir. Damat Ferit, ben ├žekilirim ama bu padi┼čah─▒ b─▒rakmak manas─▒na gelir, padi┼čah ise kendine kar┼č─▒ gelenlerle bir h├╝k├╗met kurmaktansa taht─▒ndan vazge├žmeyi tercih ederÔÇŽÔÇŁ deniyordu.
Amerika'dan gelip Sivas'ta kendisi ile g├Âr├╝┼čen General Harburd ┼č├Âyle yazm─▒┼čt─▒r: ÔÇťMustafa Kemal otuz sekiz ya┼člar─▒nda. Zay─▒f├ža, boyu posu yerinde. Asker tav─▒rl─▒ bir gen├ž adam. T├╝rklerin evde ve d─▒┼čarda ba┼člar─▒ kapal─▒d─▒r. Bunun ise a├ž─▒k. Ate┼č hatt─▒nda tehlikeye u─čramaktan ├žekinmez oldu─čunu ve bu y├╝zden Alman subaylar─▒n─▒n kendisinden ┼čik├óyet├ži olduklar─▒n─▒ i┼čitti─čimizden kendisi ile ilgili idik. Cevaplar─▒ pek a├ž─▒k ve akarsu gibi idi. S─▒k─▒nt─▒l─▒ i┼čler i├žinde bulundu─ču g├╝zel tesbihini hi├ž durmadan ├žekti─činden belli idi. «   01   ...    38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   57   58   ...    71   »   


´╗┐