´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ ├çankaya ÔÇô II : 50


ÇANKAYA - II

FAL─░H RIFKI ATAY


ba┼č─▒nda g├Âr├╝┼čmelerden sonra, ─░stanbul h├╝k├╗meti Bahriye Naz─▒r─▒ Salih Pa┼ča'y─▒ Mustafa Kemal'le konu┼čmak ve anla┼čmak i├žin Anadolu'ya g├Ândermeye karar verdi. Mustafa Kemal 18 Ekimde Sivas'tan kalkarak Salih Pa┼ča ile bulu┼čmak ├╝zere Amasya'ya gitti. Bu toplant─▒da be┼č protokol imzalanm─▒┼čt─▒r. Esaslar hep Mustafa Kemal'in istedikleri idi. Pek ├Ânemli mesele yeni se├žimden sonra Millet Meclisinin toplant─▒ yeri olmu┼čtur: Mustafa Kemal'e g├Âre Meclis Anadolu'da bulunmal─▒ idi. Salih Pa┼ča ile Bursa ├╝zerinde bir uzla┼čmaya vard─▒larsa da Bahriye Naz─▒r─▒ verdi─či s├Âzlerin hi├žbirini yerine getiremez.
Mustafa Kemal Sivas'ta iken Sivas'taki H├╝rriyet - ve - ─░til├óf├ž─▒lar padi┼čaha telgraflar ├žekerek ne Heyet-i Temsiliye, ne de ba┼č─▒ndakileri tan─▒mad─▒klar─▒n─▒ bildirmi┼člerdi. ─░stanbul'da h├╝k├╗met de─či┼čmi┼č olsa da padi┼čah├ž─▒ tak─▒m her yanda y─▒─č─▒n kayna┼čt─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒nda devam ediyordu. ─░stanbul'un Meclisin Anadolu'da toplanmas─▒na kar┼č─▒ oldu─ču haberi gelince Mustafa Kemal, K├óz─▒m Karabekir'i ve Ali Fuad Pa┼ča'y─▒ Sivas'ta son bir g├Âr├╝┼čmeye ├ža─č─▒rd─▒. Gerek Meclis, gerek Paris'te haz─▒rl─▒─č─▒ bitmek ├╝zere bulunan bar─▒┼č konferans─▒ diktas─▒ndan sonra ne yap─▒laca─č─▒ ├╝zerine bir karar verilmeli idi.
Bulu┼čma tarihi 28 Kas─▒m 1919. Heyet-i Temsiliye'nin ├žo─čunlu─ču ve Mustafa Kemal yeni Meclisi Anadolu'da toplamak fikrinde. K├óz─▒m Karabekir bu defa b├╝t├╝n a─č─▒rl─▒─č─▒ ile bu fikre kar┼č─▒ koymu┼čtur: ÔÇť─░stanbul'la bozu┼čuruz. Bir Damat Ferit h├╝k├╗meti daha gelir. Halk ayakland─▒r─▒labilirÔÇŁ diyordu. Kuvvet ba┼č─▒nda yaln─▒z kendi vard─▒r, san─▒yordu. Bu tek bir kolordudan ibaretti. Birinci g├╝n sonu├ž alamad─▒ ise de ertesi g├╝n Rauf Bey'in de kat─▒lmas─▒ ile Mustafa Kemal ve arkada┼člar─▒ daha fazla diretmediler. Rauf Bey kendi de ─░stanbul'a gitmek, fedak├órca tehlikenin i├žinde bulunmakta mill├« hareket i├žin fayda g├Âr├╝r. Rauf Bey, h├ól├ó, Hamidiye Kahraman─▒'d─▒r. Tek ba┼č─▒na feda olmaktan ne ├ž─▒kabilir? K├óz─▒m Karabekir, padi┼čah ve halifeyi, ─░ngilizleri fazla huyland─▒rmaktan ├žekinip durur. Sab─▒rl─▒ olmak l├óz─▒md─▒.
─░stanbul'a gidecek milletvekilleri ile g├Âr├╝┼čerek direktifler vermek ├╝zere Mustafa Kemal bat─▒ya do─čru gitmeye karar verir. 18 Aral─▒kta Sivas'tan ayr─▒larak Ankara'ya gelir. Gene yol paras─▒ yoktu. Bankalardan almak istemiyordu. Birinden bor├ž ald─▒lar. Otomobil l├ósti─čini de Amerikan okulu m├╝d├╝r├╝nden. Ankara'da bir nutku vard─▒r. Bu nutukta ilk defa zaferle dahi i┼člerin bitmeyece─čini s├Âylemi┼čtir: ÔÇťBug├╝nk├╝ yapaca─č─▒m─▒z vatan─▒ par├žalanmaktan ve milleti esir olmaktan kurtarmakt─▒r. Ama vazifemiz bununla bitmeyecektir. Meden├« milletler aras─▒nda faal bir unsur olabilece─čimizi ispat etmemiz l├óz─▒md─▒rÔÇŁ der.
Se├žim yap─▒ld─▒ktan sonra son ─░stanbul Meclis-i Mebusan─▒ 12 Ocakta y├╝z k─▒rk ki┼či ile toplanm─▒┼čt─▒r. 80 milletvekillik ├žo─čunluk kendine ÔÇťM├╝dafaa-i Hukuk GrubuÔÇŁ ad─▒n─▒ vermek istemez. ÔÇťFelah-─▒ VatanÔÇŁ teklifini benimser. Padi┼čah ÔÇťinhiraf-─▒ mizacÔÇŁ─▒n─▒ ileri s├╝rerek meclisi a├žmaya bile gelmez. Padi┼čah H├╝rriyet - ve - ─░til├óf├ž─▒larla ─░ngiliz korkusunun bask─▒s─▒ alt─▒ndad─▒r. Meclisi kendine mal etmekten korkmaktad─▒r. Milletvekillerinden birtak─▒m─▒ da saray─▒n g├Âlgesi alt─▒na girmi┼čtir.
Bu meclisin tek faydas─▒ Misak-─▒ Mill├«'yi kabul etmesidir. Misak-─▒ Mill├« yabanc─▒ i┼čgal kuvvetlerine mill├« hareketin sadece T├╝rk vil├óyetleri ├╝zerinde hak dava etti─čini, ne Suriye'de Frans─▒zlar─▒n, ne de Irak'ta ─░ngilizlerin kazan├žlar─▒na dokunulmayaca─č─▒ inanc─▒n─▒ vermek bak─▒m─▒ndan ┼č├╝phesiz pek faydal─▒ idi. Profes├Âr Ye┼čke der ki: ÔÇťMustafa Kemal ezeli d├╝┼čman tan─▒mazd─▒. Hi├žbir zaman kazand─▒─č─▒ zaferi a┼č─▒r─▒ isteklerle tehlikeye sokmam─▒┼čt─▒r. 30 Ekim 1918 m├╝tareke hatt─▒ ├Âtesindeki Osmanl─▒ topraklar─▒ndan cesaretle vazge├žmesi ihtil├ólci eserlerinin en b├╝y├╝─č├╝d├╝r. Atat├╝rk bu istekler ├žizgisini Bat─▒-Trakya meselesinde bile a┼čmam─▒┼č ve D├╝nya Harbinden sonra biricik ger├žek antla┼čma olan Lausanne'─▒ elde etmi┼čtir.ÔÇŁ
Sevres Antla┼čmas─▒n─▒n ne Anadolu, ne onun bu Meclisine zorlanamayaca─č─▒n─▒ bilen m├╝ttefikler i├žin yeni bir hava yaratmak l├óz─▒md─▒. 18 Mart 1915'te ├çanakkale Bo─čaz─▒'na sald─▒ran filoya komuta etmi┼č olan Amiral Robeck ki ─░stanbul'da ─░ngiliz Y├╝ksek Komiseri idi, verdi─či raporda der ki: ÔÇťHer tarafta fiil├« kontrolde bulunamay─▒z. ├çok gemi ve kuvvetle yaln─▒z ─░stanbul'a ve k─▒y─▒lara h├ókim olabiliriz. Meclis a├ž─▒l─▒nca liderler ─░stanbul'a geldiler. Davran─▒┼člar─▒ m├╝ttefiklere kar┼č─▒ d├╝┼čmancad─▒r. Batum'u bo┼čaltarak kuvvetleri ─░stanbul'a toplamal─▒y─▒z. Bar─▒┼č─▒ ├žabuk yapmal─▒y─▒z. Padi┼čah─▒n durumunu kuvvetlendirmeliyiz.ÔÇŁ
«   01   ...    40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   50   51   52   53   54   55   56   57   58   59   60   ...    71   »   


´╗┐