嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺Kemalizmde ve Kemalizm Sonras覺nda T羹rk Kad覺n覺 - I : 49


KEMAL襤ZMDE VE KEMAL襤ZM SONRASINDA TRK KADINI - I

DR. BERNARD CAPORAL


Bu, Kemalist T羹rkiye'de de b繹yle olacakt覺r, fakat acele yarg覺ya varmayal覺m. imdilik, daha 繹nce de yapt覺覺m覺z gibi, vurgulayal覺m ki, bu ayn覺 襤slam dinine ve geleneklerine bal覺l覺k endiesi, kad覺n覺n durumunun evriminden yana olanlar覺n pek 癟ou i癟in ge癟erliydi. Ne var ki Arap Ortadousu'nda ve Rusya M羹sl羹manlar覺nda ortaya 癟覺kt覺覺 羹zere 繹nemli bir dinsel moderncilik hareketiyle, Osmanl覺 襤mparatorluu'nda kar覺 kar覺ya gelinmediini kabul etmek gerekmektedir. Modern d羹nyan覺n 癟ar覺lar覺 kar覺s覺nda, 襤slamc覺lar覺n b羹y羹k 癟ounluunun geleneksel g繹r羹lerinde temelli hi癟bir d繹n羹羹m olmad覺; onlar, bu sadakate iyice demir atm覺lard覺. Bunlar覺n pek 癟ouna Muhammed Abduh'un k羹f羹rleri bile uygulanabilirdi. Bu d繹nemin kitaplar覺n覺 inceleyen orada, ancak s繹zc羹kler 羹zerine arat覺rmalar bulacakt覺r; 羹stelik bunlar覺 bile zay覺fl覺覺n se癟tii ve iktidars覺zl覺覺n kutsad覺覺 癟ok az say覺da kitapta bulabilecektir () Onlar akl覺 m羹lklerinden kovmulard覺r ve ancak insanlar覺 ak覺n ve k璽fir diye niteleyerek tart覺m覺lard覺r. (495). Oysa T羹rklerin ruhuna derinlemesine k繹k salm覺 bulunan duygulara seslenen 襤slamc覺 eilim, kukusuz Abd羹lhamit d繹neminde -fakat daha sonraki anayasal d繹nemde de- 繹zellikle 癟ok g羹癟l羹yd羹. Bu d繹nemde kendi 癟elikileriyle uraan J繹n T羹rkler, bu eilime kar覺 koyamad覺lar ya da koymak istemediler. Mustafa Kemal, ileride 癟繹z羹mleyeceimiz a覺r覺 sert s繹ylevlerinde, Osmanl覺 襤mparatorluu'nun 癟繹k羹羹nden ve T羹rk halk覺n覺n ba覺n覺 derde sokan t羹m k繹t羹l羹klerden kat覺 襤slamc覺lar覺 sorumlu tutacakt覺r. Onlar覺, Arap Ortadousu'ndakine benzeyebilecek bir gelimeye yolu kapam覺lard覺r diye d羹羹n羹yoruz.
襤slamc覺lar覺n bu tutuculuu, ka癟覺n覺lmaz birtak覺m tepkiler de douracakt覺. Bu uzlamazl覺k, bilindii 羹zere Bat覺c覺larla T羹rk癟羹ler aras覺nda ortaya 癟覺kt覺. Bunlar, kad覺n覺n kurtuluu i癟in 癟al覺makla birlikte, 襤slamc覺lar覺n temsil ettii g羹ce kar覺 kendilerini kabul ettirmeyi baaramad覺lar. Gerek T羹rk癟羹ler, gerek Bat覺c覺lar kendilerini devrimci deil evrimci kabul ettiklerinden, geleneksel kurumlarla modern d羹nya aras覺ndaki uzlamaya raz覺 olmulard覺. Bu durum kar覺s覺nda giriimlerinin baar覺s覺zl覺a urayaca覺 kesindi. Kad覺n覺n durumunu d繹n羹t羹rmek yolunda harcanan bunca 癟aba sonunda, ailede, eitimde, toplumbilimde, ekonomide ve uygar alanlarda -yukar覺dan beri incelediimiz- c覺l覺z sonu癟lara ulaabildii, bunun amaz kan覺t覺yd覺. Birinci D羹nya Sava覺'n覺n sonunda, Osmanl覺 襤mparatorluu'nda kad覺n覺n kurtuluu hareketinin pek g繹sterisiz bi癟imde de olsa balat覺lmas覺ndan yakla覺k y羹z y覺l sonra, her ey yeniden balang覺癟taki duruma d繹n羹yordu. Eski (geleneksel) dengenin umutsuzca savunulmas覺, Bat覺 uygarl覺覺n覺n ahlak bozucu etkilerine kar覺 sava覺m, -yukar覺da da g繹r羹ld羹羹 羹zere- kad覺n覺n durumunun daha da k繹t羹lemesini birlikte getirecekti. F. R. Atay, Kara bir irtica, reform hareketlerine kar覺 olarak, domak 羹zereydi der (496).
Acaba bu T羹rk kad覺n覺 i癟in gelecein ta覺y覺c覺s覺 tek tavr覺n, en k繹ktenci Bat覺c覺lar覺n tavr覺 olduu mu demektir? Sanm覺yoruz, zira bu tav覺r, daha baka eyler yan覺nda, T羹rklerin ulus癟u duygular覺n覺 hesaba katmamaktayd覺. Kemalist ideoloji Bat覺 uygarl覺覺 ile t羹msel bir b羹t羹nlemeyi 繹ng繹rmekteydi () bu ise toplumsal durumda her t羹rl羹 deimeyi 繹nlemek i癟in bug羹n de yaamay覺 inatla s羹rd羹rmeye 癟abalayan bir ge癟miten de kopmay覺 gerektiriyordu. Fakat o, yeni k羹lt羹rel temellerden kalkarak bir yeniyi de i癟ermekteydi. (497) 襤ncelememizin ikinci kesiminde b羹y羹k ilkelerini g羹n 覺覺覺na 癟覺karmaya 癟al覺aca覺m覺z bu ideoloji, T羹rkiye'de ger癟ekleen t羹m reformlar覺n ve kad覺n覺n kurtuluu sava覺m覺n覺n esin kayna覺 olacakt覺r.
«   01   ...    39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   49   »