嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺Kemalizmde ve Kemalizm Sonras覺nda T羹rk Kad覺n覺 - II : 06


KEMAL襤ZMDE VE KEMAL襤ZM SONRASINDA TRK KADINI - II

DR. BERNARD CAPORAL


Vatan Cemiyeti'ne g繹nderdii bir telgrafla, aralar覺nda oluacak ibirlii konusundaki dileklerini yan覺tlam覺 oluyordu (30).
Ne var ki ulus癟u eylem i癟in kara g羹nler ufakta belirmiti. 襤stanbul h羹k羹meti, bala覺klarla birleip, ii askeri yollarla bitirmeye karar verdi. Halife-sultan, Kemalistlere kar覺 dinsel savalar覺n en canavarcas覺n覺 balatt覺 (31). eyh羹lislam'覺n 5 Nisan 1920 tarihli fetvas覺yla, Ankara isyanc覺lar覺na kar覺 'kutsal sava' ilan edildi (32). te yandan, olaan羹st羹 bir askeri mahkeme, Mustafa Kemal'le birlikte, birisi kad覺n (Halide Edip), be kiiyi daha 'g覺yaplar覺nda' idama mahk羶m etti (33). Bu mahk羶miyet kararlar覺 birka癟 g羹n sonra padiah taraf覺ndan da onaylanacakt覺r. G羹癟l羹 din duygular覺n覺n etkisi alt覺nda bulunan Mustafa Kemal'e bal覺 kimi birliklerde 癟繹z羹lmeler ya da Hilafet Ordusuna kat覺lmalar olurken, bir yandan da yandalar覺n覺n bir b繹l羹m羹 ac覺mas覺zca katlediliyordu. Kemalist laiklii anlayabilmek i癟in Kurtulu Sava覺'n覺n bu zor anlar覺n覺, g繹zden uzak tutmamak gerekir. 襤smet 襤n繹n羹 birka癟 y覺l sonra 繹yle diyecektir: Bir hilafet fetvas覺n覺n, millet ayaa kalkmak istedii zaman, ona d羹manlardan daha ena bir surette h羹cum ettiini unutmayaca覺z. (34).
Anadolu'nun payla覺m覺n覺 h羹kme balayan Sevr Antlamas覺 ise toplum duyuncunda (vicdan) yol a癟t覺覺 s覺癟rama sayesinde; ulus癟u eylemin durumunu d羹zeltmesine yard覺mc覺 oldu. Sevr'in oku 繹ylesine derindi ki, birka癟 hafta sonra da覺lmaya balayan Hilafet Ordusu'na kar覺l覺k, Mustafa Kemal'in g羹癟leri t羹m cephelerde giriimi ele almaya balam覺t覺. B繹ylece kanl覺, ac覺mas覺z, amans覺z bir sava balad覺. Bu sava 繹zellikle Anadolu yaylas覺na bir yol a癟maya 癟al覺an Yunanl覺lara kar覺 idi.
T羹rk kad覺nlar覺 bu savaa t羹m benlikleriyle kat覺ld覺lar (35). Onlar, ordunun yard覺mc覺 hizmetlerine katk覺da bulunmakla yetinmediler, bununla s覺n覺rl覺 kalamazlard覺, kalmamal覺yd覺lar. S覺k s覺k, kavgan覺n tam ortas覺nda ve i癟inde yer ald覺lar. Pek 癟ok kahramanl覺k eylemleriyle belirginletiler. Tarih, bu kad覺nlardan bir癟ounun ad覺n覺 saklam覺t覺r. En 羹nl羹lerinden birka癟覺n覺 -繹rnek diye- sayal覺m: G繹rdesli Makbule Han覺m, Tayyar Rahmiye Han覺m, Hatice Han覺m, Fatma Seher Han覺m ve Nezahat Han覺m
G繹rdesli Makbule Han覺m 1921'de, evlendikten hemen sonra kocas覺yla birlikte bir 癟ete 繹rg羹tlemiti. Bu 癟ete, birka癟 ay boyunca d羹man覺 hayli h覺rpalad覺. G繹rdesli Makbule Han覺m sava alan覺nda ehit d羹t羹.
G羹ney cephesinde Tayyar Rahmiye Han覺m, IX. T羹mene bal覺 bir g繹n羹ll羹ler m羹frezesine komuta ediyordu. Bu m羹freze, 1 Temmuz 1920'de Osmaniye'deki Frans覺z m羹stahkem mevki kararg璽h覺na sald覺rma buyruunu ald覺. Tayyar Rahmiye Han覺m, buran覺n ele ge癟irilmesinden az bir s羹re 繹nce can verdi.
Adana yak覺nlar覺ndaki K羹lek k繹kenli olan Hatice Han覺m; Emin ve Dervi aan覺n komuta ettii m羹frezeye g繹n羹ll羹 yaz覺lm覺t覺. Bir癟ok kez yaralanmas覺na kar覺n, Pozant覺'ya h羹cum edecek kuvvetler aras覺nda ona da g繹rev verilmiti. Bu mevkide kuat覺lm覺 bulunan Frans覺zlar覺n Toroslar'dan bir 癟覺k覺 yolunu deneyeceklerini d羹羹nen Hatice Han覺m, onlara rehberlik yapabileceini s繹yleyerek g羹venlerini kazanmay覺 baard覺. Frans覺zlar覺 Karaboaz dar ge癟idine soktu; kendisi ise ka癟arak 癟evresine haber verdi; toplad覺覺 100 kadar silahl覺 kiiyle sald覺rd覺覺 Frans覺z m羹frezesine, a覺r kay覺plar verdirdi.
襤zmit'te, Erzurumlu Fatma Seher Han覺m, bir birliin komutanl覺覺 g繹revinde, cesareti ve stratejik yetenekleriyle kendini g繹sterdi (36).
K羹癟羹k bir 癟ocuk olan Nezahat Han覺m'覺n 繹yk羹s羹 ise, en 癟ok an覺msananlardan biridir. Sekiz ya覺nda 繹ks羹z kalan Nezahat Han覺m Ulusal Kurtulu ordusunda komutan olan babas覺 Haf覺z Halit Bey ile birlikte, t羹m cepheleri dolat覺; askere cesaret ve moral verdi, hatta ate hatt覺na kadar bile 癟覺kt覺. Bursa Mebusu Emin Bey, onun, y羹zden 癟ok d羹man askerini safd覺覺 ettiini ileri s羹rer. Bu nedenle ona T羹rk Jeanne d'Arc'覺 ad覺 tak覺lm覺t覺. Emin Bey (B.M.M.'de), ona, 襤stiklal madalyas覺 verilmesini isterken, Bolu Mebusu Tunal覺 Hilmi Bey de, Osmanl覺 襤mparatorluu'nda hi癟bir kad覺n覺n ta覺mad覺覺 paa unvan覺n覺n verilmesini dile getiriyordu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    53   »