嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺Kemalizmde ve Kemalizm Sonras覺nda T羹rk Kad覺n覺 - II : 08


KEMAL襤ZMDE VE KEMAL襤ZM SONRASINDA TRK KADINI - II

DR. BERNARD CAPORAL


ta覺yan kad覺n, ite benim! Yal覺 baka bir kad覺n da, ona ayn覺 s繹zleri s繹yler. 襤ki kad覺n覺n s繹yledikleri, bence ger癟ekti, diye d羹羹n羹r A. Afetinan, bence bu heykel, kurtulu sava覺na kat覺lan T羹rk kad覺nlar覺n覺n bir simgesidir (43). Bu sava s覺ras覺nda, ortal覺覺 kar覺t覺r覺c覺 etkinliklerle s羹r羹p gelen eylemleri ve gerici banaz hiziplerin halk覺 zehirlemesini 繹nlemek amac覺yla, kad覺n覺n 繹zg羹rl羹羹 konusuna dokunmaktan elden geldiince ka癟覺n覺lm覺t覺r (44). Zaferin hemen ertesinde de durum ayn覺yd覺. Kad覺nlara, durumlar覺n覺 iyiletirici nitelikte yeni hi癟bir hak tan覺nmad覺. 襤lerde de g繹receimiz gibi, 1923'te se癟im yasas覺n覺 yeniden g繹zden ge癟iren T羹rkiye B羹y羹k Millet Meclisi, Bolu Mebusu Tunal覺 Hilmi Bey'in 繹nergesini reddetmitir. nerge, her mebusun temsil edecei se癟men say覺s覺n覺n elli binden yirmi bine indirilmesinde kad覺nlar覺n da hesaba kat覺lmas覺n覺 istemekteydi. Hatta bu 繹nerge, 繹yle bir tepki uyand覺rd覺 ki bakan oturuma ara vermek zorunda kald覺.
Mustafa Kemal'e gelince, o daha bu d繹nemde, kad覺n覺 kurtarman覺n zaman覺n覺n geldiini a癟覺k se癟ik ileri s羹rmektedir. Onun, 23 Mart 1923'te Konya'da kad覺nlara s繹yledii u s繹zler 繹nemlidir:
Son senelerin ink覺lap hayat覺nda, hummal覺 fedak璽rl覺klarla mahmul m羹cadele hayat覺nda, milleti 繹l羹mden kurtararak halasa ve istiklale g繹t羹ren azm-羹 faaliyet hayat覺nda, her ferdi milletin mesaisi, gayreti, himmeti, fedak璽rl覺覺 sebkeylemitir. Bu meyanda en ziyade tebcil ile yad ve daima 羹kran ile tekrar edilmek laz覺m gelen bir himmet vard覺r ki, o da Anadolu kad覺n覺n覺n ibraz etmi olduu 癟ok ulvi, 癟ok y羹ksek, 癟ok k覺ymetli fedak璽rl覺kt覺r. D羹nyan覺n hi癟bir yerinde, hi癟bir milletinde, Anadolu k繹yl羹 kad覺n覺n覺n fevkinde kad覺n mesaisi zikretmek imk璽n覺 yoktur ve d羹nyada hi癟bir milletin kad覺n覺 <Ben Anadolu kad覺n覺ndan daha fazla 癟al覺t覺m, milletimi halasa ve zafere g繹t羹rmekte Anadolu kad覺n覺 kadar himmet g繹sterdim diyemez> Belki erkeklerimiz memleketi istila eden d羹mana kar覺 s羹ng羹leriyle, d羹man覺n s羹ng羹lerine g繹羹slerini germekle d羹man kar覺s覺nda isbat覺 v羹cut ettiler. Fakat erkeklerimizin tekil ettii ordunun hayat membalar覺n覺 kad覺nlar覺m覺z iletmitir. Memleketin esbab覺 mevcudiyetini haz覺rlayan kad覺nlar覺m覺z olmu ve kad覺nlar覺m覺z olmaktad覺r. Kimse ink璽r edemez ki, bu harpte ve ondan evvelki harplerde milletin kabiliyeti hayatiyesini tutan hep kad覺nlar覺m覺zd覺r. ift s羹ren, tarlay覺 eken, ormandan odunu, keresteyi getiren, mahsulat覺 pazara g繹t羹rerek paraya kalbeden, aile ocaklar覺n覺n duman覺n覺 t羹tt羹ren, b羹t羹n bunlarla beraber, s覺rt覺yla, kan覺s覺yla, kuca覺ndaki yavrusuyla, yamur demeyip, k覺 demeyip, s覺cak demeyip cephenin m羹himmat覺n覺 ta覺yan hep onlar, hep o ulvi, o fedak璽r, o ilahi Anadolu kad覺nlar覺 olmutur. Binaenaleyh hepimiz bu b羹y羹k ruhlu ve b羹y羹k duygulu kad覺nlar覺m覺z覺 羹kran ve minnetle ebediyyen taziz ve takdis edelim (45).
Tarsus'a bir gezisinde, halk Gazi'yi alk覺lamak i癟in toplanm覺t覺. Eski bir sava癟覺 kad覺n, Kara Adile avu, 繹n羹nde secdeye kapanarak ona sayg覺s覺n覺 g繹stermek istedi. Mustafa Kemal, kad覺n覺 yerden kald覺rd覺 ve g繹zleri yala dolu, 繹yle dedi: Kahraman T羹rk kad覺n覺, sen, yerlerde s羹r羹nmeye deil, omuzlar覺m覺z 羹st羹nde g繹klere kadar y羹kselmeye lay覺ks覺n (46). Bu s繹zler, o kad覺n覺n kiiliinde t羹m kad覺nlara s繹ylenmiti.
Daha a癟覺k ve se癟ik s繹zc羹klerle Mustafa Kemal, 繹yle diyecektir:
T羹rk kad覺n覺 sava s覺ras覺nda 羹lkeye 癟ok b羹y羹k yard覺mda bulundu; herkes gibi o da ac覺 癟ekti. Bug羹n o 繹zg羹r olmal覺d覺r; eitim g繹rmeli, okullar kurmal覺, 羹lkede erkekle eit bir konuma sahip olmal覺d覺r. Buna hakk覺 vard覺r (47).
Ne var ki, Mustafa Kemal'i T羹rkiye'de kad覺n覺n kurtuluunu istemeye g繹t羹ren nedenler yaln覺zca bu gerek癟eler deildir. Ger癟ekten de, bu gerek癟eler 癟ok daha derin nedenlerden kaynaklanmaktad覺r. O Kemalist ideolojinin bir istemi, bir isteridir. Bu ideoloji ve O'nun kad覺n覺n kurtuluu ile ilikisi nedir?

2 - Kemalizm, evrimi ve Kad覺n覺n Kurtuluu

Kemalizmle ilgili olarak (1) elimizde Atat羹rk'羹n kendi elinden 癟覺kma herhangi bir sistematik sunu yoktur. Ger癟ekten Gazi bir kuramc覺 deil, bir pragmatisttir. 繹yle diyecektir:
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   ...    53   »