´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Kemalizmde ve Kemalizm Sonras─▒nda T├╝rk Kad─▒n─▒ - II : 09


KEMAL─░ZMDE VE KEMAL─░ZM SONRASINDA T├ťRK KADINI - II

DR. BERNARD CAPORAL


ÔÇťBiz de, biz de bir kitap yazabilirdikÔÇŽ Biz bunu yapmad─▒k. Ulusun yeniden do─ču┼ču ve maddi ve manevi kalk─▒nmas─▒ yolunda, biz, somut eylemleri s├Âzlerin ve kuramlar─▒n ├Ân├╝ne koymay─▒ ye─čledikÔÇŁ (2).
ÔÇťBug├╝n vas─▒l oldu─čumuz nokta, hal├ós─▒ hakika noktas─▒ de─čildirÔÇŽ Milleti millet yapan, terakki ve tefeyy├╝z ettiren kuvvetler vard─▒r: fikir kuvvetleri, i├žtimai kuvvetlerÔÇŽ G├Âr├╝l├╝yor ki, en m├╝him ve feyizli vazifelerimiz, maarif i┼čleridir. Maarif i┼člerinden behemahal muzaffer olmak laz─▒md─▒r. Bir milletin hal├ós─▒ hakikisi ancak bu suretle olur (3).
Bununla birlikte yeni T├╝rkiye, Mustafa Kemal'in kurucusu oldu─ču Cumhuriyet Halk Partisi'nin 1937'de anayasaya da giren ilkeleri ├╝zerinde kurulmu┼čtur. Ger├žekten, bu anayasan─▒n 2. maddesine g├Âre T├╝rk devleti cumhuriyet├ži, ulus├žu, halk├ž─▒, devlet├ži, laik ve devrimcidir (3). Bu alt─▒ ilkenin ├╝├ž├╝ bizi ├žok ├Âzel olarak ilgilendirmektedir: bunlar, T├╝rk devletinin ulus├žu, laik ve devrimci niteli─čini dile getiren ilkelerdir. Bu sonuncu ilke T├╝rkiye'nin Bat─▒'ya y├Ânlendirilmesini i├žermektedir. Ger├žekten, b├╝y├╝k Kemalist reformlar─▒n t├╝m├╝n├╝n esin kayna─č─▒, bu ilkelerdir. ├ľyleyse, bir yandan T├╝rkiye'de kad─▒n─▒n kurtulu┼ču sava┼č─▒m─▒n─▒n temellerini daha iyi anlamak, ├Âte yandan, bu ilkelerden baz─▒lar─▒n─▒n, ├Âzellikle de laikli─čin, Mustafa Kemal'in ├Âl├╝m├╝nden sonra yeniden tart─▒┼č─▒l─▒r olmas─▒n─▒n kad─▒n─▒n kurtulu┼ču ├╝zerinde do─čurabilece─či sonu├žlar─▒ daha iyi kavrayabilmek i├žin, ├Âzel olarak i├žerdikleri ile bu ilkeleri incelememiz gerekiyor.

I. KEMAL─░ST ULUS├çULUK, BATICILIK, LA─░KL─░K VE KADININ KURTULU┼×U

A- Ulus├žuluk (4)

XIX. y├╝zy─▒l─▒n sonunda ve XX. y├╝zy─▒l─▒n ilk iki on y─▒l─▒nda birbirinden ayr─▒, fakat i├ž i├že ge├ži┼čmi┼č d├Ârt ideolojik e─čilim, -Osmanl─▒c─▒l─▒k, Panislamizm, Panturanizm ve T├╝rk ulus├žulu─ču-, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nun y─▒k─▒l─▒┼č─▒ kar┼č─▒s─▒nda bir ├ž├Âz├╝m, bir ├ž─▒k─▒┼č olarak alk─▒┼članacakt─▒r.
Osmanl─▒c─▒l─▒k Mustafa Kemal'i kendine ├žekememi┼čtir (5). J├Ân T├╝rkler iktidara geldiklerinde bu ideoloji zaten mahk├╗m olmu┼čtu. Birka├ž y─▒l sonra, Balkan sava┼člar─▒ ertesin de, imparatorlu─čun Avrupa topraklar─▒n─▒n kaybedilmesi bu mit'in kesin olarak ├ž├Âkmesine neden oluyordu. Mustafa Kemal'in g├Âz├╝nde Panislamizm ve Osmanl─▒c─▒l─▒ktan daha tutarl─▒ bir ideoloji de─čildi (6). Mustafa Kemal, Suriye de Filistin'deki hizmetleri sayesinde imparatorlu─čunu bir y├Ânleriyle ulus├žu olan Arap uyruklar─▒n─▒n bu ideolojiye de kat─▒lmad─▒klar─▒n─▒ bizzat ya┼čayarak denemi┼čti. Panturanizm konusunda ise Mustafa Kemal ger├ži Turan halklar─▒n─▒n bir k├╝lt├╝r ortakl─▒─č─▒ bulundu─čuna itiraz etmiyordu, ne var ki, o, siyasal Panturanizmin tehlikeli yolunu daima reddetmi┼čti (7). B├Âylece kala kala Anadolu T├╝rklerinin ulus├žulu─ču kal─▒yordu. M├╝mk├╝n olan─▒ kavrama yetene─či ta┼č─▒yan Mustafa Kemal (bu onun ba┼čta gelen niteliklerindendi) buna ancak kat─▒labilirdi. ├ťstelik, o, yeniden do─ču┼čunu i├žinde duydu─ču T├╝rk ulusu i├žin ger├žek bir tutku ile hareket etmekteydi. Daha sonra severek yineleyece─či ├╝zere, u─čruna ya┼čamaya ve ├Âlmeye de─čecek tek ger├žek varsa o da T├╝rk ulusudur (8).
Demek ki, Mustafa Kemal'in ba┼č─▒na ge├žti─či devrimin birinci niteli─či ulus├žuluktu. Bu yaln─▒zca fethedici ve kurtar─▒c─▒ bir ulus├žuluk de─čildi. Yaln─▒zca bu y├Ân├╝ ile g├Ârmek, onu sakatlamak demekti. Ba┼člang─▒├žta, saltanat rejimine ve padi┼čaha kar┼č─▒ bir isyan oldu─ču kadar, utan├ž verici bir teslimiyeti reddetme elbette s├Âz konusuydu. Fakat kurtulmak yetmiyordu, Anadolu T├╝rklerini bir araya getirmek, birliklerini yeniden ke┼čfetmede onlara yard─▒m etmek, onlar─▒ ortak bir ideal ├ževresinde toplamakÔÇŽ, k─▒sacas─▒, bilin├žlerinde dinsel duygular─▒n yerini ald─▒─č─▒ ulus kavram─▒n─▒ onlarda uyand─▒rmak gerekiyordu. Bu dinsel duygu, T├╝rkleri, bir yerde, ÔÇťulussuzla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒ÔÇŁ (9). ├ľzg├╝rle┼čme ve toplumsal kurtulu┼č fikirleriyle Napolyon d├Ânemi ulusal d├╝┼č├╝nceyi yay─▒nla┼čt─▒r─▒r (10). Balkanlarda da ├že┼čitli ulusal hareketler, kurtulu┼č i├žin sava┼č─▒ma haz─▒rlan─▒rken, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču'nda T├╝rkleri bu dinsel duygunun g├╝c├╝ birle┼čtirmekteydi. ÔÇťY├╝zy─▒l─▒n ba┼člang─▒c─▒nda bile,ÔÇŁ der J. Deny, ÔÇťT├╝rk ─▒rk─▒ndan halktan birine milliyeti sorulunca 'M├╝sl├╝man─▒m ya da ─░slam─▒m' diye yan─▒tl─▒yordu (11). Hatta, dahas─▒, ÔÇťT├╝rkÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝n├╝n kendisi bir de─čersizlik ifade
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    53   »   


´╗┐