´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Kemalizmde ve Kemalizm Sonras─▒nda T├╝rk Kad─▒n─▒ - II : 11


KEMAL─░ZMDE VE KEMAL─░ZM SONRASINDA T├ťRK KADINI - II

DR. BERNARD CAPORAL


ÔÇťAsurlular ve Samilerden ├Ânce Mezopotamya'da uygarl─▒k kurmu┼č olan S├╝merlerin tarihine ili┼čkin olarak yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar ve gene 5000 y─▒l ├Ânce Anadolu'ya yerle┼čmi┼č bulunan Etilerin tarihi ├╝zerinde ger├žekle┼čtirilen incelemeler, ─▒rk ve dil a├ž─▒s─▒ndan bu halk topluluklar─▒yla T├╝rkler aras─▒nda yak─▒n soy ba─člar─▒ bulundu─čunu kesin bi├žimde ortaya koymaktad─▒r. Hatta T├╝rk dilini bilmeden S├╝mer ve Eti dillerini okuman─▒n olanaks─▒z oldu─ču hakl─▒ olarak ileri s├╝r├╝lebilir. Ayn─▒ bi├žimde, bu halk gruplar─▒n─▒n kabilesel ve dinsel nitelikli kurumlar─▒n─▒n incelenmesi de ancak eski T├╝rklerin benzer nitelikli kurumlar─▒ sayesinde olanakl─▒d─▒r.ÔÇŁ (24)
Bu yeni g├Âr├╝┼člerin ─▒┼č─▒─č─▒nda T├╝rklerin tarihi, yeni bir g├Âr├╝n├╝m kazan─▒yordu. ├ľyleyse, bu g├Ârkemli bak─▒┼č kar┼č─▒s─▒nda, tarihlerinin ─░slaml─▒k d├Ânemi, T├╝rkler i├žin neyi temsil etmekteydi? ├çok daha geni┼č bir tarihin i├žinden keyfi olarak ayr─▒lan k─▒sa bir b├Âl├╝m. Zira bu eski parlak uygarl─▒klar arac─▒l─▒─č─▒yla T├╝rkler, toplu ya┼čamlar─▒n─▒n kayna─č─▒n─▒ art─▒k ─░slam─▒ benimsedikleri X-XI. y├╝zy─▒llara de─čil, Milattan ├Ânce V. biny─▒la kadar ├ž─▒karabilmekteydiler.
E─čer, kad─▒na sayg─▒n bir konum tan─▒yan bu eski g├Ârkemli uygarl─▒klara sahip ├ž─▒kan T├╝rklere a├ž─▒k├ža feminist olan ulusal gelenek temelleri bulma olana─č─▒ sa─člamasayd─▒, bu tezin burada, h─▒zl─▒ da olsa ├Âzetlenmesinin yeri olmayacakt─▒ (25). Kad─▒n─▒n kurtulu┼čunu sa─člamak i├žin eski ulusal geleneklere yap─▒lan bu ├ža─čr─▒, yeni bir olgu de─čildi. Daha ├Ânce de g├Ârd├╝k ki, Ziya G├Âkalp de bu yola ba┼čvurmu┼č, kad─▒nlar i├žin, Orta Asya T├╝rk uygarl─▒klar─▒nda sahip olduklar─▒ ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ ve aile ve toplum i├žinde erkekle e┼čitli─či istemi┼čti. Mustafa Kemal'le ve onun yeni tarih kuram─▒ ile ufuklar geni┼čliyordu. Gazi'nin ard─▒ndan, ├Âteki T├╝rk devlet adamlar─▒ gibi tarih├žiler ve toplumbilimciler de durmadan ÔÇťatalarÔÇŁ─▒n ├ódetlerine ve k├╝lt├╝rel birikim ve miraslar─▒na ba┼čvuracaklard─▒r.
Mustafa Kemal'de bu eskiye ba┼čvurma, ├Âzellikle T├╝rkiye'de, tarih ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒n, kendi giri┼čimleriyle ba┼člad─▒─č─▒ y─▒l olan 1928'den sonra, s├╝rekli bir nitelik kazanm─▒┼čt─▒r. Ancak o, daha 1923'te Konya'da K─▒z─▒lay'─▒n kad─▒nlar ┼čubesinde ┼čunlar─▒ s├Âyl├╝yordu:
ÔÇťKad─▒nlar─▒m─▒z─▒nÔÇŽ bizim milletimiz i├žin ne kadar y├╝ksek ehemmiyeti oldu─čunu s├Âylemeye l├╝zum yoktur. Bizim milletimizde kad─▒n bu ehemmiyeti hakikaten en ulvi derecede ihraz eylemi┼čtirÔÇŁ (26).
Mustafa Kemal'in kaynak g├Âsterdi─či ge├žmi┼č, esas olarak, ─░slam ├Âncesi tarihtir. Onun, ─░slam gelenekleriyle hukukunun T├╝rklere benimsetildi─či d├Ânemlere ili┼čkin d├╝┼č├╝ncesinin ne oldu─čunu daha ileride g├Ârece─čiz.
Durum ─░smet ─░n├Ân├╝ i├žin de ayn─▒d─▒r. ├ľrne─čin 1934'te kad─▒nlara se├žme ve se├žilme hakk─▒n─▒n tan─▒nmas─▒ i├žin B├╝y├╝k Millet Meclisi'nde verdi─či s├Âylevde ┼č├Âyle diyordu:
ÔÇťKad─▒nlar─▒m─▒z, T├╝rk tarihinde kendilerine ait bulunan hakl─▒ mevkii yeniden kazanmal─▒d─▒rlar. Onlar, erkeklerle birlikte ├╝lkenin ve ulusun yazg─▒s─▒ ├╝zerinde konu┼čmak ve etkili olmak hakk─▒na daima sahip olmal─▒d─▒rlar. T├╝rk kad─▒n─▒ tarihte kendisine ait olan onurlu mevkiye sahip oldu─ču zaman, T├╝rk halk─▒n─▒n yazg─▒s─▒ ├╝zerinde etkisini g├Âsterebildi─či zaman, ├╝lkenin kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ g├╝├ž sorunlara ├ž├Âz├╝m bulmada erkekle birlikte ├žal─▒┼čabildi─či zaman, i┼čte o zaman b├╝y├╝k T├╝rk ulusu, g├╝c├╝yle ve uygarl─▒─č─▒yla b├╝t├╝n d├╝nyay─▒ geride b─▒rakm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ
Ayn─▒ oturumda ┼×ebinkarahisar Mebusu Sadri Maksudi daha da ileri gidecekti:
ÔÇťSay─▒n Ba┼čbakan T├╝rk tarihinde kad─▒n─▒n rol├╝nden ├žok g├╝zel s├Âz etti. Ger├žekten o, her d├Ânemde kesintisiz olarak siyasal ya┼čama kat─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunun bin bir kan─▒t─▒ aras─▒ndan ben yaln─▒zca ├╝├ž├╝n├╝ ele alaca─č─▒m. Birincisi: Araplar Buhara'y─▒ ald─▒klar─▒nda Buhara Han'─▒ ergin olmad─▒─č─▒ i├žin ├╝lkeyi annesi y├Ânetiyordu. ─░kincisi: Orhun Yaz─▒tlar─▒'nda adlar─▒ ge├žen Kutluk'un kar─▒s─▒ ve G├╝ltekin'in annesi, Kutluk'un ├Âl├╝m├╝nde devletin y├Ânetimine kat─▒l─▒yorlard─▒. ├ť├ž├╝nc├╝s├╝: X. y├╝zy─▒lda ├çin'e giden bir gezgin, ├çinlilerle
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   ...    53   »   


´╗┐