´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ K├Ây Enstit├╝leri ├ťzerine : 03


K├ľY ENST─░T├ťLER─░ ├ťZER─░NE

SABAHATT─░N EY├ťBO─×LU


ÔÇťCan─▒m bu ├žocuklar ├Â─črenci mi, i┼č├ži mi? Zavall─▒lar ak┼čama kadar bo─čaz toklu─čuna ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒yorlarm─▒┼č. G─▒das─▒zl─▒ktan verem olanlar varm─▒┼č. Yaz─▒k, g├╝nah de─čil mi? Zaten bir insana hem k├╝lt├╝r hem sanat kazand─▒rmak olacak i┼č midir?ÔÇŁ
B├╝t├╝n bu tenkitlerde ortak olan ├Âzellik, meseleye uzaktan ve d─▒┼čardan bakmakt─▒r. K├Ây Enstit├╝leri millet ├Âl├ž├╝s├╝nde bir i┼č olmak dolay─▒s─▒yla az ├žok hepimizin ortak davas─▒ oldu─ču halde bir├žok okuryazar ba┼čkalar─▒n─▒n giri┼čti─či bir denemeden bahseder gibi davran─▒yorlar. Oturduklar─▒ yerden me├žhul ├╝lkelere h├╝kmeden sultanlar gibi konu┼čuyorlar. Tenkit etmek i├žin i┼čin i├žinde olmak gerekti─čini, bir ┼čeyi tenkit edenin i┼či yapan kadar sorumluluk y├╝klenmesi, ne istedi─čini bilmesi, i┼čin daha ileri gitmesine yol a├žmas─▒ beklenmez mi? Oysaki yukar─▒daki s├Âzler ├ževremizde ┼č├╝phe, duraksama ve g├╝vensizlik uyand─▒rmaktan ba┼čka ne i┼če yarayabilir? Bu tenkitleri elbirli─čiyle ├žo─čaltmaktan ne kazanabiliriz? Ba┼člad─▒─č─▒m─▒z bu i┼či b─▒rak─▒p kim bilir ka├ž y─▒l sonra ayn─▒ i┼če yeniden mi ba┼člayaca─č─▒z?
Asl─▒nda bu s├Âzler tenkit de─čil k├Ât├╝leme, yad─▒rgama, k├╝├ž├╝msemedir. Bunlar─▒ s├Âyleyen veya benimseyerek nakledenler bilerek bilmeyerek devletin bir yenilik te┼čebb├╝s├╝ne sorumsuzca kar┼č─▒ koymu┼č oluyorlar. Kendi ├žocuklar─▒n─▒n ilkokuldan, ortaokuldan, liseden ve hatta ├╝niversiteden yoksun kalmas─▒na tahamm├╝l edemeyen okuryazarlar aras─▒nda b├Âyle bir davran─▒┼č─▒n ne sebepleri olabilir? Bunlar─▒ aramak boynumuzun borcudur.
Biz bir imparatorluk kal─▒nt─▒s─▒y─▒z. Cumhuriyet yeni bir milletin temellerini atm─▒┼čt─▒r. Bir toplumun bir d├╝zenden ba┼čka bir d├╝zene ge├žmesi en kanl─▒ denemelerde bile ├žar├žabuk ger├žekle┼čmiyor. Y├╝zy─▒llar─▒n al─▒┼čkanl─▒─č─▒ yeni d├╝zenin alt─▒nda da nesillerce s├╝rebiliyor. Bug├╝n kalk─▒nd─▒rmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z ├žo─čunluk bir s├Âm├╝rge halk─▒ndan pek farkl─▒ de─čildi. ─░dare edenlerle edilenler ayr─▒ birer millet gibiydiler. Devlet, kendine ba─člananlarla birlikte, ├žo─čunlu─čun ├Âtesinde Tanr─▒sal bir ├ólemdi. Ger├ži talihli kullar i├žin ├žo─čunlu─čun karanl─▒klar─▒ndan s─▒yr─▒l─▒p devletliler aras─▒na kat─▒lmak hi├ž de zor de─čildi. Osmanl─▒ devleti kendine kul olmak isteyenlerin s─▒n─▒f─▒na, dinine, mezhebine bakmamakta hayli demokratt─▒. ─░┼če yarar bir insan i├žin, talihin istedi─či g├╝n, idare edenler aras─▒na kat─▒lmak M├╝sl├╝man olmak kadar kolayd─▒. Fakat devlete ve servete eri┼čenler birdenbire ├žo─čunluktan ayr─▒l─▒yor, i├žinden ├ž─▒kt─▒─č─▒ kalabal─▒─ča ister istemez ihanet ediyordu. ├ç├╝nk├╝ devletliler aras─▒na giren insan iyiniyetli de olsa, ya┼čayabilmek, kendine ve ba┼čkalar─▒na faydal─▒ olabilmek hatta ├žo─čunlu─čun g├Âz├╝nde bile ┼čerefli kalabilmek i├žin yeni girdi─či ├ževrenin gereklerine az ├žok uymak zorunda kal─▒yor, a┼ča─č─▒larda b─▒rakt─▒─č─▒ insanlara olsa olsa ac─▒ma, sevgi, dostluk, akrabal─▒k gibi ba─člarla elinden geldi─či kadar sad─▒k kalabiliyordu.
K─▒sacas─▒ eski d├╝zenimizde bir devlet ve servet kap─▒s─▒, bir de bu kap─▒lara girenlere k├óh inan├ž, k├óh korku, k├óh sevgi, k├óh nefretle bakan, onlara yaranmaktan ba┼čka hi├žbir kurtulu┼č yolu bulamayan k├Âyler dolusu ve y├╝rekler ac─▒s─▒ bir s├╝r├╝ insan vard─▒. Bu d├╝zen i├žinde bile imparatorlu─čun g├╝zel g├╝nleri olmad─▒ m─▒, oldu elbet, ama neler pahas─▒na ve ka├ž g├╝n! Bu topraklar ├╝st├╝nde insan y─▒─č─▒nlar─▒ y├╝zy─▒llarca can, mal ve i┼č g├╝venli─či tan─▒mad─▒. ─░dare edenler, en babacan, en tatl─▒ dilli olduklar─▒ zaman bile tehlikeli insanlard─▒. Onlar da kendilerini emniyette hissetmedikleri i├žin b├╝y├╝k s├╝r├╝y├╝ kurnazca bir m├╝samaha ile s├╝r├╝yorlard─▒. ─░┼čler yolunda gittik├že keselerinin ve kalplerinin a─čz─▒ a├ž─▒kt─▒. Ama devletliler bir ku┼čkulanmaya g├Ârs├╝n, en merhametliler, en zalimler bir anda birle┼čiyor, din karde┼či dinlemiyorlard─▒. Fil, en ├žok d├╝┼čmekten korktu─ču i├žin yolunda biraz ├žamura rastlay─▒nca durumuna ve hortumuna en yak─▒n ne bulursa ├žamurun ├╝st├╝ne kor, basar ge├žermi┼č.
Osmanl─▒ devleti zamanla halka yakla┼čacak yerde geli┼čtik├že halktan uzakla┼čt─▒. ─░lkin halktan yaln─▒z kudret ve refah├ža ayr─▒lan devletliler, beyzadeler kapal─▒ Osmanl─▒ medeniyeti i├žinde efendile┼čtiler, okuryazar oldular. Din, bilim, sanat gibi toplumsal de─čerleri kendi tekellerine alarak ├╝st├╝nl├╝klerine bir yald─▒z daha s├╝rd├╝ler. Okuryazarl─▒k, bilimseverlik, sanatseverlik, dindarl─▒k gibi vas─▒flar idare edenler aras─▒na ge├žmenin yolu oldu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   ...    48   »   


´╗┐