嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺K繹y Enstit羹leri zerine : 08


KY ENST襤TLER襤 ZER襤NE

SABAHATT襤N EYBOLU


K繹y Enstit羹lerinin g繹rd羹羹, g繹rmedii iler bir yana eitim bahsinde getirdii fikirleri ele alal覺m. Belki de bu fikirlerin bilinmemesi, yeterince kavranmamas覺 bir癟oklar覺n覺 Enstit羹lere d羹man etmitir.
Bu fikirlerden biri, 繹retimle eitimin ayr覺lmazl覺覺 ilkesiydi. Bu demekti ki, okul insan覺 bir b羹t羹n olarak ele alacak, ahlak覺n覺 bilgisinden, kafas覺n覺 g繹nl羹nden ayr覺 d羹羹nmeyecek, ders 繹羹t羹n, 繹羹t dersin i癟ine girecek, daha dorusu biri 繹tekinin ta kendisi olacakt覺. Asl覺nda bu fikir hi癟 de yeni deildi. Dinin bilgiden, bilginin dinden ayr覺lmad覺覺 okullar bu ilkeye dayan覺yordu. Din yayanlar覺n g羹c羹 de zaten b繹yle yetitirilmek olmaktan geliyordu. Dinle bilgi birbirinden ayr覺lmaya y羹z tutunca okullar bilgi vermekle yetinir, 繹rencinin eitilmesi, adam olmas覺n覺 hayata, ana babaya, din adamlar覺na b覺rak覺r oldular. Bu yolun 癟覺kmazl覺覺n覺 Avrupa'da, ta ba覺ndan beri haber veren uyan覺k yeni癟a insanlar覺 癟覺kt覺, ama as覺l g羹r羹lt羹y羹 koparan Rousseau oldu. Meseleyi iyi k繹t羹 ortaya koydu, hatta eitimle 繹retimin nas覺l birletirilebilecei 羹st羹ne hayaller bile kurdu. Ondan sonra bir癟oklar覺 daha olaan teklifler ileri s羹rd羹ler, 癟eitli denemelere giritiler, binlerce kitap, dergi 癟覺kard覺lar. Gel gelelim k繹ylere kadar dal budak sarm覺, y羹zy覺llar覺n al覺kanl覺覺yla kabuklam覺 y羹z binlerce 繹retmen kafas覺n覺 deitirme zorluu bir yandan, okulun eski deerleri korumas覺n覺 isteyen belli bir toplum d羹zeninin direnii 繹te yandan, eitim yeniliklerine geni nefes ald覺rmam覺 ve h璽l璽 da ald覺rmamaktad覺r. K繹y Enstit羹leri 繹retmenin eitmen olmas覺n覺, bir 癟eit ink覺lap misyonerlii, Cumhuriyet imaml覺覺 yapmas覺n覺 istiyordu.
Buna bal覺 ikinci bir fikir, 繹retim ve eitimin ile birletirilmesi, bilginin hayat sava覺 i癟inde kazand覺r覺lmas覺 fikriydi. Ders ev yapman覺n, aa癟 dikmenin, hastal覺klarla sava覺n, topra覺n覺 tan覺man覺n, hayvan覺, makineyi kullanman覺n, kooperatifi idare etmenin ta kendisi olacak, hayat ve k羹lt羹r bir arada kazan覺lacakt覺. Bu da Avrupa'da 癟oktan domu bir fikir olmakla beraber d羹nyan覺n pek az yerinde ve derslerin pek az覺nda uygulanma sahas覺 bulabilmitir. 襤 eitimi ilkesinin kar覺s覺nda bir yandan ana baban覺n, toplumun eski okula al覺kanl覺覺, bir yandan da bilimi ve sanat覺 g羹ndelik ihtiya癟lardan, yaanan ger癟ekten ay覺ran bir 繹z k羹lt羹r, bir zaman ve mek璽n d覺覺 k羹lt羹r anlay覺覺 癟覺k覺yordu. Bir ie yaramak 癟ocuklar i癟in en b羹y羹k saadet olduu halde, nice b羹y羹kler okulda temizleme iinin bile b羹y羹klere para ile yapt覺r覺lmas覺n覺 癟ocuklar覺n lehine san覺rlar. 襤e yarayan bilgi onlarca asaletini kaybeder. Ne tuhaft覺r ki ayn覺 b羹y羹kler 癟ocuun okulu bitirir bitirmez bilgi adam覺 deil iadam覺 olmas覺n覺 isterler. Ger癟i derslerin deerini pratik fayda ile 繹l癟mek, hem ie yaramayan bilgileri hor g繹rmek, bilim d羹manl覺覺n覺n ta kendisidir, ama okulun duvar覺n覺 kendi 繹ren, suyunu elektriini kendi getiren bir 繹rencinin dar ve k繹r bir faydac覺l覺ktan kurtulmas覺 daha kolay olduktan baka bu ileri yaparken kendisine verilmeyecek hi癟bir bilgi de yoktur. El verir ki bilgi veren ger癟ekten bilgi vermek niyetinde olsun. K繹y Enstit羹leri ii sadece bir 繹retim yolu deil, bir ahlak kayna覺 da say覺yordu. Ezberci 繹retim kadar, eitici ahlak da eski okulu hayattan ay覺rm覺, s繹zle iin, kafa ile y羹rein aras覺n覺 a癟m覺t覺. orak bir yeri yemyeil etmek, bir batakl覺覺 kurutmak, susuz yere su getirmek K繹y Enstit羹lerinde ahlak eitiminin ta kendisi oluyor, vatan sevgisi, insan sevgisi, bilim sevgisi bu iler i癟inde kendiliinden kazan覺l覺yordu. Uzun s繹z羹n k覺sas覺 bozk覺rda aa癟 dikmek ve tutturmakt覺.
K繹y Enstit羹s羹 kurucular覺n覺n bir baka ilkesi, her t羹rl羹 eitim ve 繹retim iine, 癟evrenin en k繹t羹 artlar覺 i癟inde balamakt覺. Sulak, urak, yumuak yerlerden mahsus ka癟覺p enstit羹leri en olmayacak say覺lan yerlerde kuruyorlard覺. B繹ylece i ve masraf art覺yor, zaman kaybediliyor ama 繹rencinin gidecei yeri yad覺rgamamas覺, her 癟eit zorluu yenmeye al覺mas覺 gibi paha bi癟ilmez bir insan deeri, bir 繹nc羹l羹k g羹c羹 kazan覺lm覺 oluyordu. stelik okul, haz覺ra konan, verilenle yetinen bir kurum olmaktan 癟覺k覺p yarat覺c覺, yeertici bir 癟ehre kazan覺yordu. K繹y Enstit羹lerinin en fazla yad覺rganm覺, 癟at覺lm覺 olan kaba sabal覺覺, ter kokusu, tozu topra覺 arkas覺nda ite bu c繹mert, bu asil d羹羹nce sakl覺yd覺. Kald覺 ki bug羹n K繹y Enstit羹lerini gezenler, ilk durumlar覺n覺 bilmedikleri i癟in, hepsinin en g羹zel yerlerde kurulmu olduunu sanabilirler.
K繹y Enstit羹lerinin kuruluunda etkisi olan bir baka fikir, b羹y羹k deerlerin b羹y羹k 癟ounluktan, niteliin nicelikten 癟覺kaca覺 fikriydi. Okulun amac覺 se癟kin bir az覺nl覺k deil, i癟inden se癟kin az覺nl覺覺n kendiliinden 癟覺kaca覺 ayd覺n bir 癟ounluk yetitirmek olacakt覺.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   ...    48   »