´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ K├Ây Enstit├╝leri ├ťzerine : 18


K├ľY ENST─░T├ťLER─░ ├ťZER─░NE

SABAHATT─░N EY├ťBO─×LU


Ayn─▒ gen├žlerin elleriyle yapt─▒klar─▒ tohum atan k├Âyl├╝ heykeli bir umac─▒ya benzetilip y─▒kt─▒r─▒ld─▒. ├çal─▒┼čan k├Âyl├╝ye heykel ha? Ne demekmi┼č bu? ├çal─▒┼č─▒yor diye elin ay─▒s─▒n─▒, k├Âlemizi ba┼č tac─▒ m─▒ edecektik?
Bu d├╝┼č├╝n├╝┼č kolay kolay kafalardan s├Âk├╝lece─če benzemiyor. S├Âk├╝lmeyince de k─▒rk bin k├Ây├╝m├╝z├╝ nas─▒l ┼čenletiriz bilmem.
1962

E─×─░T─░MDE E┼×─░T ┼×ANS:

HALK ÇOCUKLARININ OKUTULMASI

DEVLET VE TEMEL E─×─░T─░M

Devlet ├Ânce b├╝y├╝k bilginler yeti┼čtirmeliymi┼č; sonra bu bilginlerin g├Âsterece─či yoldan halk─▒m─▒z─▒ e─čitip kalk─▒nd─▒rmal─▒ym─▒┼č; yoksa bo┼čuna imi┼č ilk├Â─čretimler, temel e─čitimler, yenile┼čme ├žabalar─▒, evrimler, devrimler. Bilgisiz ├žo─čunluk yar─▒m yamalak bir ┼čeyler ├Â─črenece─čine hi├žbir ┼čey ├Â─črenmesin, ├Ânce Bat─▒'da sonra ─░stanbul'da y├╝ksek bilim katlar─▒na ├ž─▒kacak, k├Âkl├╝, y├╝kl├╝, apayd─▒n, upuzman ki┼čileri beklesinmi┼č.
B├Âylece d├╝┼č├╝nen ayd─▒nlar─▒m─▒z olmas─▒na, h├ól├ó olmas─▒na pek o kadar ┼ča┼čm─▒yorum da, b├Âylelerini dinleyen devlet adamlar─▒m─▒z─▒n ├ž─▒kmas─▒na ┼ča┼č─▒yorum do─črusu. Bu d├╝┼č├╝n├╝┼č bir bilim adam─▒nda, y─▒llar y─▒l─▒ Avrupa'larda ─░stanbul'larda elbebek, g├╝lbebek yeti┼čtirdi─čimiz, r├╝tbeler, c├╝ppeler giydirdi─čimiz bir ayd─▒n ki┼čiden de gelse, k─▒l─▒k de─či┼čtirmi┼č bir ORTA├çA─× d├╝┼č├╝n├╝┼č├╝d├╝r: Bat─▒'da da bizde de ger├žek bilime ├želme takan, i┼čkence eden, karanl─▒─č─▒ s├╝rd├╝rmekte ├ž─▒kar─▒ olan s├Âzde bilginlerin d├╝┼č├╝n├╝┼č├╝. B├Âyle d├╝┼č├╝nen bilim adamlar─▒ Bat─▒'da bile var da bizde ni├žin olmas─▒n? Bilime insanl─▒─č─▒n g├Âzbebe─či, tek m├╝r┼čidi bilime sayg─▒s─▒ olan devlet adam─▒ b├Âylelerine ┼čunu s├Âylemeli art─▒k, kendisi de onlar gibi bilim tekelcisi de─čilse:
ÔÇťBilgin yaratmak devletin ne haddine? Bilgin dedi─čin kendi kendini yeti┼čtirir, hem de ├žo─ču zaman devletle, kurulu d├╝zenle ├žat─▒┼čarak. Senin, benim kuraca─č─▒m─▒z camek├ónlarda bilgin yeti┼čmez ya, yeti┼čse bile, o camek├ón─▒n d─▒┼č─▒nda ya┼čayabilir mi? ─░stanbul'da Bat─▒'n─▒n en se├žkin bilginlerini bir araya getirip Ortado─ču'nun en ileri ├╝niversitelerini kursak (ki kurduk), bu ├╝niversite y├╝zde yetmi┼či okuryazar bile olmayan bir toplum ortam─▒na ka├ž y─▒l kar┼č─▒ koyabilir (be┼č-alt─▒ y─▒l kar┼č─▒ koyabildi). Siz devlete ak─▒l verece─činize bulundu─čunuz k├╝├ž├╝k ├ževreye ger├žek bilim havas─▒n─▒ getirmeye, bu fakir milletin size verebildi─či, verebilece─činden fazlas─▒yla verdi─či rahatl─▒ktan ve imk├ónlardan faydalanmaya bak─▒n. Devletimiz bug├╝ne dek mutlu bir az─▒nl─▒─č─▒n ├žocuklar─▒na bel ba─člay─▒p milyarlarca yat─▒r─▒m yapt─▒ ve yap─▒yor. Bundan fazlas─▒n─▒ istemeniz, hi├žbir demokrasi anlam─▒na girmedikten ba┼čka, bilimsel hi├žbir temele de dayanmaz. Biz bundan b├Âyle yat─▒r─▒mlar─▒m─▒z─▒ b├╝y├╝k bilgin, b├╝y├╝k sanat├ž─▒ namzetlerine de─čil, onlar─▒ yarat─▒p besleyecek olan Ortam'a yapaca─č─▒z. Yetmi┼č iki devletin bir araya gelip yeti┼čtiremeyece─či b├╝y├╝k kalfalar, b├╝y├╝k y├╝rekler, ayd─▒nlanan bereketli ├žo─čunlu─čun i├žinden ister istemez ve birbirleriyle yar─▒┼čarak ├ž─▒kacakt─▒r.ÔÇŁ
Ger├žek ayd─▒nlar her yerde, her zaman mutlu (├žok kez de mutsuz) bir az─▒nl─▒kt─▒r, oras─▒ do─čru: Ama, bu az─▒nl─▒k b├╝t├╝n bir milletin i├žinden se├žilip, yar─▒┼č─▒p gelmiyorsa kendi i├žinde kurur kal─▒r, ayd─▒nl─▒k imtiyaz─▒n─▒ yitirmemek i├žin milletin ayd─▒nlanmas─▒na engel bile olur. Bat─▒'n─▒n eski, bizim yeni tarihimiz bu mutsuzlu─čun ├Ârnekleriyle doludur. ─░nsanl─▒─č─▒n b├╝t├╝n gerileme, yeniliklere kar┼č─▒ direnme hareketlerinin ba┼č─▒nda ya da gizli gizli arkas─▒nda zaman─▒n c├╝ppeli, r├╝tbeli ayd─▒n ki┼čileri vard─▒r.
Bizde devletin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čumuza ├ževrilen e─čitim ve ├Â─čretim ├žabalar─▒n─▒ k├Âstekleyen ayd─▒nlar Bat─▒ k├╝lt├╝r├╝n├╝ mutlu az─▒nl─▒klar─▒n, devletlerin, zenginlerin besledi─či d├óhi teklerin yaratt─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝rerler: Kuyruklu yalan! Bat─▒'n─▒n ger├žek ayd─▒nlar─▒ R├Ânesans'tan bu yana daha geni┼č kalabal─▒klara yay─▒lan, saraylar─▒n, kiliselerin kara ayd─▒nl─▒─č─▒n─▒ y─▒rtan Latince yerine kaba halk dilini kullanan, her yerde her t├╝rl├╝ k├╝lt├╝r imtiyazlar─▒yla ├želi┼čen, kendilerini devletlere yaln─▒z de─čerlerinin zoruyla kabul ettiren, arkalar─▒nda uyuyan kalabal─▒klar olmasa bir ka┼č─▒k suda bo─čulacak olan halk adamlar─▒, ya da halktan yana adamlar.
«   01   ...    08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   ...    48   »   


´╗┐