嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺K繹y Enstit羹leri zerine : 29


KY ENST襤TLER襤 ZER襤NE

SABAHATT襤N EYBOLU


Hi癟 de b羹y羹k bir devrimci say覺lamayacak olan Bergson'un bu d羹羹ncesi asl覺nda Frans覺z milli eitimini temelinden sarsmakta, sarsmaya yeltenmektedir. Ama d羹nyam覺z覺 filozoflardan 癟ok politikac覺lar覺n y繹nettiini, politikac覺lar覺nsa ne kadar ilerici olurlarsa olsunlar, eitim ve 繹retim konular覺nda eski al覺kanl覺klara bal覺 kald覺klar覺n覺 ya da bal覺 kalmamakla oy salad覺klar覺n覺 unutmayal覺m. Fransa'n覺n yetitirdii b羹y羹k kafalar ezberci eitimi ne kadar yererlerse yersinler, en ilerici parti bakanlar覺 bile ezberci eitim papazlar覺ndan sadece politik davran覺 ve birak癟 kitap deiiklii istemekle yetineceklerdir. Oysa deimesi gereken eitim ve 繹retimin m羹fredat覺 deil, temel ilkeleri ve metotlar覺d覺r. Yeni d羹nyan覺n 繹zlemi s繹z eitimi deil, i eitimidir ve bu eitim 癟ok az yerde uygulanma f覺rsat覺n覺 bulabilmektedir.
Yeni T羹rkiye Bat覺l覺 filozoflar覺n etkilerinden 癟ok, h覺zl覺 kalk覺nma zorunluunun d羹rt羹s羹yle bir i eitimi denemesi yapm覺 ve destan覺 yaz覺lmaya deer sonu癟lar elde etmitir. Bu denemenin ad覺 K繹y Enstit羹leridir. Nice ayd覺nlar覺m覺z覺n uzaktan bak覺p g繹remedikleri ya da yanl覺 g繹rd羹kleri bu denemede s繹zden 癟ok ie dayanan eitimin 癟ok k覺sa bir zamanda ve t羹rl羹 bask覺lara kar覺n kazand覺覺 baar覺 Bergson'a hak verdirir niteliktedir. Okulunun duvarlar覺n覺 kendi yapan, kendi ektiini kendi bi癟en Anadolu k繹yl羹s羹 K繹y Enstit羹lerinde be y覺l i癟inde yepyeni ve 羹stelik 羹retici bir insan olabilmitir. 1940-1946 y覺llar覺 aras覺nda yetien K繹y Enstit羹leri i eitiminin ac覺y覺 tatl覺, g羹癟s羹z羹 g羹癟l羹, s覺k覺nt覺y覺 elence, 繹retmeni dost, dostu 繹retmen, karatahtay覺 toprak, topra覺 karatahta yapt覺覺n覺 g繹rm羹lerdir. Bug羹n T羹rkiye'nin d繹rt bir yan覺nda g羹ler y羹zle savaanlar覺n 癟ou onlard覺r.
K繹y Enstit羹leri bizim i癟in bi癟ilmi kaftand覺, i eitimiyse d羹nyan覺n er ge癟 gidecei yoldu. Be alt覺 y覺l i癟inde al覺nm覺 sonu癟lara bak覺lacak olursa enstit羹ler bug羹ne dek millet癟e okuryazarl覺覺m覺z覺 salamakla kalmayacak, belki ezberci eitimin b羹t羹n okullar覺m覺zdan kalkmas覺na da yol a癟acakt覺. stelik 羹retici de olan i eitimi, kafaya y羹k olmad覺覺 gibi, devlete de y羹k olmayacakt覺. Yetitirdiimiz kadrolar覺 yerletirmek, ilerine ve 癟evrenin hayat覺na al覺t覺rmak bir sorun olmayacakt覺.
1965

TRK襤YE'DE KY ENST襤TLER襤

Kadrolar覺n yetitirilmesi ve yerletirilmesi konusunda T羹rkiye'nin girimi olduu en ilgin癟 deneme kukusuz 1939-1946 y覺llar覺 aras覺nda K繹y Enstit羹s羹 denemesidir. niversiteyi Bat覺l覺 繹l癟羹lere uydurma amac覺n覺 g羹den k繹kl羹 羹niversite reformundan sonra Kemal Atat羹rk nihayet T羹rk halk覺n覺n d繹rtte 羹癟羹n羹n yaad覺覺 ve devletin tahsildar ve askere al覺nacaklar覺 toplayacak subaydan baka kimseyi g繹ndermedii 40.000 k繹y羹n eitilmesi gibi b羹y羹k bir sorun 羹zerine eilebiliyordu. Bu k繹ylerin ancak birka癟 bininde, b羹y羹k kentlerdeki 繹retmen okullar覺nda iyi k繹t羹 yetimi ilkokul 繹retmenleri, her t羹rl羹 g羹癟l羹羹 yenerek g繹revlerini yerine getirebiliyorlard覺.
Atat羹rk taraf覺ndan k繹ylerdeki koullar覺 incelemekle g繹revlendirilmi bir inceleme komisyonu Ankara'ya iki basit g繹zlemle d繹n羹yordu, bunlardan biri a覺rt覺c覺, 繹b羹r羹 d羹羹nd羹r羹c羹yd羹:
1- Baz覺 k繹ylerde k繹y 癟ocuklar覺 okulda 繹renmi olduklar覺n覺 hemen hemen b羹t羹n羹yle unutmulard覺 ve yaant覺lar覺nda hi癟bir ey deimi deildi: Okuma yazmay覺 bile bilmiyorlard覺 art覺k.
2- Okul bulunmayan bir ya da iki k繹yde, baz覺 癟ocukcuklar yaln覺z okuma yazma bilmekle kalm覺yorlar, T羹rkiye tarihi, yeni makineler, sal覺k, aritmetik 羹zerinde de yeter bilgilere sahip bulunuyorlard覺. Bu mucize, k繹yl羹yle nas覺l konuulaca覺n覺 bilen, k繹ylerine d繹nen onba覺 ya da 癟avular taraf覺ndan g繹n羹ll羹 olarak ger癟ekletirilmiti.
襤lerde 襤lk繹retim Genel M羹d羹r羹 olacak 襤smail Hakk覺 Tongu癟 taraf覺ndan deerlendirilen bu iki g繹zlem 繹nce Eskiehir'deki k繹y eitmeni yetitirme kurslar覺n覺n, sonra da K繹y Enstit羹lerinin temelini tekil etmitir; bu enstit羹lerde g繹n羹ll羹 olarak k繹y 繹retmeni olan erbalar覺n yerini ilkokul mezunlar覺 alacak ve bunlar alt覺 ayl覺k basit bir kurs yerine be y覺ll覺k d羹zenli bir eitim ve 繹retim g繹receklerdir.
«   01   ...    19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   ...    48   »