´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ K├Ây Enstit├╝leri ├ťzerine : 30


K├ľY ENST─░T├ťLER─░ ├ťZER─░NE

SABAHATT─░N EY├ťBO─×LU


Bu iki ├Â─čretmen yeti┼čtirme y├Ânteminde ortak nokta istihdam ┼čekliydi: Okumu┼č, ayd─▒nlanm─▒┼č k├Âyl├╝, k├Ây├╝ne d├Ân├╝p hayat─▒n─▒ orada kazanacak, buraya kendisiyle yeni fikir ve bilgiler getirecek.
─░smail Hakk─▒ Tongu├ž taraf─▒ndan d├╝┼č├╝n├╝len ve bir 1940 yasas─▒nda yer alan K├Ây Enstit├╝s├╝ yaln─▒z bir okul de─čil ayn─▒ zamanda modern bir ├žiftlik ve ├Â─črencilerin kendi binalar─▒n─▒ bizzat kendileri yapmay─▒, topra─č─▒ i┼člemeyi ├Â─črendikleri, ba┼člang─▒├žta lise derslerinden ├žok farkl─▒ olmayan derslerini bir yandan izlerken, bir yandan da ya┼čant─▒lar─▒n─▒ d├╝zenledikleri bir yat─▒l─▒ kurumdur. ├ľ─čretim elden geldi─čince yeni bir d├╝nyan─▒n kurulu┼čuna yard─▒m etmeliydi. Ortak ve ├╝retici ├žal─▒┼čma bu yeti┼čtirmenin temel ilkesiydi ve Anadolu k├Âyl├╝s├╝ bunu binlerce y─▒ldan beri imece ad─▒ alt─▒nda bildi─či i├žin bu ├žal─▒┼čmaya ├žok kolay ayak uyduruyordu. Frigya'da do─čmu┼č klasik ozan Ezop da masallar─▒nda bu t├╝r ortak ├žal─▒┼čmadan s├Âz eder.
Gelece─čin ├Ânc├╝s├╝, k├Ây├╝nde yolunu ┼ča┼č─▒rmas─▒n diye her enstit├╝n├╝n belirli bir b├Âlgenin ko┼čullar─▒na uymas─▒, ├Âzel kolayl─▒klar─▒ olmayan bir yere kurulmas─▒, ├Ânceden dikkatle haz─▒rlanm─▒┼č bir tasar─▒ya g├Âre yap─▒lmas─▒, pahal─▒ ve bak─▒m─▒ g├╝├ž tesislerden ka├ž─▒nmas─▒, acil ihtiya├žlar─▒n─▒ bir an ├Ânce haz─▒rlayacak duruma gelmesi gerekiyordu.
Tutucu pedagoglar─▒n karamsarl─▒k ve bozgunculu─čuna kar┼č─▒n at├Âlyeleri, meyve bah├želeri, ekin tarlalar─▒, kooperatifleri, kendilerinin ├╝rettikleri elektrik enerjisiyle yirmi enstit├╝n├╝n tam bir ├╝retici etkinlik i├žinde bulundu─ču 1946'ya kadar her ┼čey ├žok iyi y├╝r├╝d├╝. Birbirlerine yard─▒m ekipleri g├Ânderen bu enstit├╝lerin hepsinde ├Â─črenci say─▒s─▒ maksimum olan 1000'e eri┼čecekti. Ankara yak─▒n─▒nda 1943'te kurulan Y├╝ksek K├Ây Enstit├╝s├╝, K├Ây Enstit├╝leri i├žin yeni tipte ├Â─čretmenler yeti┼čtirmi┼čti bile, yine ├Â─čretmenlerin k├Âylere yerle┼čtirilmelerini kolayla┼čt─▒rmak amac─▒n─▒ g├╝den ara┼čt─▒rma merkezleri hemen hemen kendiliklerinden do─čmu┼čtu. ─░lk yeti┼čen k├Ây ├Â─čretmenleri enstit├╝ taraf─▒ndan sa─članan hayvan, ara├ž ve gere├žleriyle okul- ├žiftliklerine yerle┼čmi┼člerdi. K├Ây ├Â─čretmeni ayda yaln─▒z 20 lira al─▒yordu (O zaman─▒n paras─▒yla a┼ča─č─▒ yukar─▒ 4 dolar), ama i┼členmemi┼č tarlalar─▒ ekebilirdi, kendisinini ili┼čkilerini s├╝rd├╝rmek zorunlulu─čunda bulundu─ču enstit├╝s├╝n├╝n g├Âzetimi alt─▒nda bu tarlalar─▒ i┼čleme olana─č─▒ vard─▒.
Ne var ki, bu deneme ilk meyvelerini vermeye ba┼člam─▒┼čken, bir gericilik hareketi hortlay─▒p birdenbire bu at─▒l─▒m─▒ durdurdu. Ama fikir yine b├╝t├╝n canl─▒l─▒─č─▒yla ayakta durmaktad─▒r ve denilebilir ki T├╝rkiye ├Â─čretmen yeti┼čtirme ve kullanmada ┼čimdiye dek b├Âylesine ├Âzg├╝n, b├Âylesine etkili bir yol bulamam─▒┼čt─▒r hen├╝z. Bir ki┼čiyi ancak do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ bir k├Âye yerle┼čtirmek amac─▒yla okuyup yeti┼čtirdi─čimiz tek kurumumuz bu K├Ây Enstit├╝leridir. Burada k├╝lt├╝rle teknik, ├╝lk├╝yle ger├žek bilinci ayn─▒ ama├žta birle┼čiyordu: Halk─▒n seviyesini y├╝kseltmek.
1965
(─░stanbul'da yap─▒lan ÔÇťKadrolar─▒n Yeti┼čtirilmesiÔÇŁ konulu kolokyuma sunulan bildiriden)

17 N─░SAN: B─░R GURBET BAYRAMI

Sene 1922. Mustafa Kemal konu┼čuyor, bu memleketi ger├žekten seven ve bu memleketin ger├žekten sevdi─či g├╝zel insan, d├╝nyaya bir yeni renk, bir yeni ses getirmi┼č, ya┼čamaya de─čer bir ya┼čant─▒s─▒ olmu┼č, do─čru bildi─čine kellesini koymu┼č, herkeslerden ├Ânce en g├╝├žs├╝z Do─ču devletlerinden biri olarak en g├╝├žl├╝ Bat─▒ devletlerine kar┼č─▒ sava┼čm─▒┼č, saraya kar┼č─▒ halktan, gerili─če kar┼č─▒ ilerilikten, karanl─▒─ča kar┼č─▒ ─▒┼č─▒ktan yana bayrak a├žm─▒┼č, verdi─či s├Âz├╝ tutmu┼č, tuttu─čunu koparm─▒┼č, sahipsiz T├╝rk'e sahip ├ž─▒km─▒┼č Atat├╝rk konu┼čuyor. Az ve ├Âz s├Âyleyecek, dinleyin; s├Âylediklerinin en k├╝├ž├╝k sesi ├╝st├╝nde uzun uzun d├╝┼č├╝n├╝n; o zamanki dilini kendisinin de sevmeyip de─či┼čtirdi─čini d├╝┼č├╝nerek s├Âz├╝n├╝n ├Âz├╝ne var─▒n:
«   01   ...    20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   ...    48   »   


´╗┐