嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺K繹y Enstit羹leri zerine : 45


KY ENST襤TLER襤 ZER襤NE

SABAHATT襤N EYBOLU


K繹yl羹n羹n baht覺 gibi kolay kolay a癟覺lmaz, ama a癟覺ld覺 m覺 yaman a癟覺l覺r, birden s繹z羹n en ac覺s覺 veya en tatl覺s覺yla boan覺verirdi.
Baaran'覺 tan覺d覺覺m zaman daha b羹y羹k ehir g繹rmemiti. H璽l璽 da g繹rm羹 say覺l覺r m覺 bilmem. Ama bir yeniden douun tozu topra覺 k繹yl羹 Baaran bir yandan duvar 繹rm羹, bir yandan d羹羹ncesini d羹nyaya a癟m覺t覺. 襤lk konumam覺zda kendimi uyan覺k ve ilek bir zek璽 kar覺s覺nda bulmutum. 襤stanbul'da, Ankara'da d羹羹ncenin ve sanat覺n ne sularda olduunu biliyordu. Baaran iire dersten ka癟覺p gelenlerden deildi. Bu tatl覺 belay覺 ba覺na ne zaman sarm覺t覺 bilmem; ama k覺sa zamanda, Almancay覺 s繹kt羹rd羹羹 kadar k覺sa bir zamanda 癟覺rakl覺k devresini ge癟irmi, sorumsuz air璽nelikten, dumanl覺 edebiyattan kurtulmutu. Daha yeni airleri tan覺madan, yeni iirin arad覺覺 yal覺n s繹z羹 sezinlemiti.
Okuyordu 癟羹nk羹 Baaran, zorlanmadan, nazlanmadan, davar覺n peinde zeytin ekmek yer gibi okuyordu. Ho bu okuma itahas覺n覺n enstit羹de kimseyi a覺rtt覺覺 yoktu. O zamanlar enstit羹lerde eksik olan bu itaha deil, adeta kendiliinden ve alabildiine a癟覺lan bu itahay覺 doyurabilecek kitaplard覺. Tongu癟 baba, diriltilecek topraklar 羹st羹ne toplad覺覺 k繹y 癟ocuklar覺na 繹retmen, hekim, ekmek, tula ararken kar覺s覺na doymak bilmeyen, kitaplar覺 ne zaman, nerde, nas覺l kemirdii anla覺lamayan yeni bir devle, okuma deviyle kar覺lam覺t覺. Enstit羹ye k覺z gibi gelen klasikler bir hafta i癟inde y覺llanm覺 k繹yl羹 癟ar覺覺na d繹n羹羹yordu. Okul kitaplar覺n覺 kapal覺 dolaplarda, her dem taze ebedi bakireler halinde g繹rmeye al覺anlar i癟in Hasanolan'覺n kitapl覺覺 vandallar覺n h羹cumuna uram覺 bir yerdi.
Okumak, Baaran'覺n d羹羹ncesini ehre indirdi, ama g繹nl羹n羹 k繹yden ay覺rmad覺. Daha nice enstit羹l羹n羹n i癟indeki bu iki k繹kl羹l羹k Baaran'覺n hayat覺nda kim bilir nelere mal oldu. Bunda bir ikilik, ehre kar覺 k繹yl羹l羹k yahut k繹ye kar覺 ehirlilik nas覺l dert anlat覺r bilmem. 襤kilik yapmak 繹yle dursun Baaran mevcut ve y羹rekler ac覺s覺 bir ikilii ortadan kald覺rmak isteyen Cumhuriyet neslinin 繹n saf覺ndad覺r. K繹y羹n ehirde, ehrin k繹yde eriyebileceini ve bu erimeden en lezzetli fikir meyvelerimizin doaca覺n覺 insan Baaran ve Baaran gibileri g繹rd羹k癟e anl覺yor. Ahlat aac覺 iki k繹kl羹 aac覺n ta kendisidir.
1953

P襤RAM襤D襤N TABANI (*)

Piramit bi癟imlerin en oturakl覺s覺, en kolay kurulup en zor bozulan覺, yan yat覺rmakla bile yuvarlanmak, y羹r羹mek bilmeyeni, zamana, d覺 etkilere en dayan覺kl覺 olan覺d覺r. Olduu gibi kalmas覺n覺 istediimiz an覺t覺n piramidimsi olmas覺 doan覺n ve akl覺n kanunlar覺na uygundur. Ama deimesini istediimiz bir toplum d羹zeni piramid bi癟imindeyse, doan覺n ve akl覺n ilk buyruu bu bi癟imi deitirmek olacakt覺r. Bu bi癟imin en b羹y羹k 繹zellii taban覺n genilii ve d繹rt yan覺na da覺lan a覺rl覺k alt覺nda yere yap覺覺kl覺覺d覺r. Bu y羹zden bi癟imlerin en 癟ok statik, en az dinamik olan覺 denebilir ona. yleyse, tabans覺z ya da yere yap覺maz, y羹r羹r tabanl覺 bir bi癟im aramak gerekir toplum yap覺s覺 i癟in. Hangi bi癟im olabilir, bu geometrinin b羹t羹n bi癟imleri aras覺nda? Silindir, evet, d繹nen ve y羹r羹yen tabanl覺 dinamik silindir
Neredeyse k覺rk y覺l 繹nce, Cumhuriyetimin bug羹n art覺k unutulmaya balayan yoksulluk y覺llar覺nda, bir 繹retmen okulu 繹rencisi b繹ylesi devrimsel bi癟imler ya da bi癟imsel devrimler youruyormu kafas覺nda. Sonradan somut olarak g繹rm羹 piramidi ve k覺rk bin k繹y羹 kapsayan taban覺n覺. Bu taban覺, y羹zy覺llard覺r ta覺d覺覺 a覺rl覺ktan kurtarmak i癟in kurulmutu T羹rkiye Cumhuriyeti. Mustafa Kemal bu taban覺 k覺m覺ldatmak i癟in girimiti 羹st-yap覺 devrimlerine ve 繹yle anlatm覺t覺 piramidin taban覺n覺 ve 繹zledii yeni toplum bi癟imini: T羹rkiye'nin sahibi ve efendisi kimdir? Bunun cevab覺n覺 derhal birlikte verelim: T羹rkiye'nin hakiki sahibi ve efendisi, hakiki 羹retici olan k繹yl羹d羹r. O halde, herkesten daha 癟ok refah, saadet ve servete hak kazanan ve lay覺k olan k繹yl羹d羹r. Binaenaleyh, T羹rkiye B羹y羹k Millet Meclisi H羹k羹meti'nin iktisat siyaseti bu temel gayeyi ger癟ekletirmeye y繹nelmitir.
Efendiler! Diyebilirim ki, bug羹nk羹 felaket ve sefaletin biricik sebebi bu hakikat覺n gafili bulunmu olmam覺zd覺r.
«   01   ...    35   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47   48   »