´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ T├╝rk H├╝manizmi - I : 05


T├ťRK H├ťMAN─░ZM─░ - I

PROF. DR. SUAT S─░NANO─×LU


Esere -de─čerli T├╝rkolog Alessio Bombaci'nin yazd─▒─č─▒ uzun makalenin ba┼čl─▒─č─▒ndan (ÔÇťL'Umanesimo Turco di Suat Sinano─čluÔÇŁ) esinlenerek- T├╝rk H├╝manizmi ad─▒n─▒ verdim.
Ekim 1980
Suat Sinano─člu

1. G─░R─░┼×: SORUN VER─░LER─░N─░N OLU┼×UP GEL─░┼×MES─░

1- Yabanc─▒ ├╝lkelerde okuyan ├Â─črencilerin deneyimi

─░ki ayr─▒ d├╝nyay─▒ (do─čup b├╝y├╝d├╝kleri kendi d├╝nyalar─▒ ile ├Â─črenim y─▒llar─▒n─▒n bir b├Âl├╝m├╝n├╝ ge├žirdikleri Bat─▒ d├╝nyas─▒n─▒) tan─▒m─▒┼č olan insanlar─▒n psikolojisi ├╝zerine edindi─čim deneyime dayanarak diyebilirim ki, ya┼čamlar─▒n─▒n birka├ž y─▒l─▒n─▒ yabanc─▒ bir ├╝lkede ge├žiren gen├žler yurtlar─▒na, o y─▒llar─▒n yaratt─▒─č─▒ bir i├ž dinginli─čine kavu┼čmu┼č olarak ve kendi ├╝lkelerinde yapabilecekleri i┼člerle ilgili b├╝y├╝k d├╝┼čler kurarak d├Ânerler.
Bu gen├žler gezip g├Ârm├╝┼čler, okumu┼člar, kendilerini konuk eden ├╝lkedeki d├╝zenin kendi ├╝lkelerinde kurulmu┼č olan d├╝zenden ├žok ├╝st├╝n oldu─čuna inanm─▒┼člar, Bat─▒ evrenini ├Âzlenecek bir uygarl─▒k d├╝zeyine ├ž─▒kartan─▒n toplumsal, siyasal ve e─čitimsel kurumlar oldu─čunu saptam─▒┼člard─▒r. Ayn─▒ ┼čeylerin kendi ├╝lkelerinde de yap─▒labilece─či kan─▒s─▒ndad─▒rlar. ─░leri s├╝rmeye haz─▒rland─▒klar─▒ tutanaklar ├ž├╝r├╝t├╝lecek cinsten de─čildir. Ger├žek onlardan yanad─▒r. ─░┼če giri┼čmelerini engelleyecek ne olabilir?
Onlar bu d├╝┼č├╝ncelerinin birer d├╝┼č oldu─čunu anlay─▒ncaya kadar ├žok zaman ge├žecektir. Y─▒llar boyu zihinlerinde olu┼čturduklar─▒ tutamaklar vatanda┼člar─▒n─▒ etkileyecek g├╝├žte de─čildir, ├ž├╝nk├╝ o tutamaklar vatanda┼člar─▒n─▒ etkileyecek g├╝├žte de─čildir, ├ž├╝nk├╝ o tutamaklar ba┼čka bir mant─▒─č─▒n, ba┼čka ko┼čullar─▒n, bamba┼čka bir ruhun ├╝r├╝n├╝d├╝rler. Sa─čduyuya seslenmeleri de yank─▒ uyand─▒rmaz, ├ž├╝nk├╝ -ama bunun bilincine kendileri de varm─▒┼č de─čillerdir- sa─čduyu da, Bat─▒'da ba┼čka, kendi ├╝lkelerinde ba┼čka olan bir ya┼čam deneyiminden, bir d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝nden kaynaklanmaktad─▒r. ├ťstelik onlar, yeni bir bi├žim vermek istedikleri toplumun ger├žekte kendine ├Âzg├╝ bir d├╝zeni oldu─čunun fark─▒nda de─čildirler; bilmezler ki bu d├╝zen ├ža─čda┼č ya┼čam─▒n gereksinimlerini kar┼č─▒layacak durumda de─čilse de, kolayca bir kenara itilecek cinsten de de─čildir; de─čildir, ├ž├╝nk├╝ bu d├╝zen, k├Âklerini derinlere salm─▒┼č normlara ve bu normlardan daha ├žetin, daha a┼č─▒lmaz bir engel olu┼čturan bir ├ž─▒karlar -ki┼čisel ya da ortakla┼ča ├ž─▒karlar- ├Ârg├╝s├╝ne dayanmaktad─▒r.
D├╝┼č kurma d├Ânemini d├╝┼č k─▒r─▒kl─▒─č─▒ d├Ânemi izler. Gen├žler genellikle bu a┼čamadan ├Âteye gidemezler. D├╝┼č k─▒r─▒kl─▒─č─▒ bir├žo─čunda eylem ve yenilik arzusunu s├Ând├╝r├╝r; bu durum onlar─▒ ├žo─čunlukla as─▒l ├ževreleri olup hi├žbir zaman kopmad─▒klar─▒ eski ├ževrelerine uymaya zorlar. O andan itibaren Bat─▒'da ge├žirdikleri y─▒llar ge├žmi┼če kar─▒┼č─▒r, gen├žlik an─▒lar─▒ olur. Zevkli an─▒lard─▒r, ama t─▒pk─▒ orada edindikleri ve yaln─▒zca teknik nitelikte olan bilgileri gibi, zihin habitus'lar─▒n─▒ zorlayacak, ├╝zerinde iz b─▒rakacak g├╝ce sahip de─čildirler. Daha ba┼čkalar─▒ vard─▒r, bunlar i├žlerine kapan─▒rlar ve k─▒r─▒lan ├╝mitlerinin ac─▒l─▒─č─▒n─▒ ├Âm├╝r boyunca i├žlerinde saklarlar. Bir b├Âl├╝m├╝, ├Â─črenim yapt─▒klar─▒ ├╝lkeye d├Âner, oras─▒n─▒ kendilerine yurt edinirler.
Ku┼čkusuz Bat─▒'da okuyan birka├ž y├╝z ya da birka├ž bin gencin, yetkilerini k─▒skan├žl─▒kla koruyan bir gelene─čin y├╝zy─▒llardan beri yerle┼čtirdi─či bir d├╝zeni k─▒sa bir s├╝re i├žinde de─či┼čtirmesi beklenemez. Ani de─či┼čiklikler beklenemez elbet; ancak Bat─▒l─▒ olmayan d├╝nyan─▒n herhangi bir ├╝lkesinde, Bat─▒'da okumu┼č olan ayd─▒nlar─▒n bir fikir ak─▒m─▒n─▒n ba┼č─▒na ge├žmeleri beklenebilirdi; ├╝lkelerinin pragmatik d├╝zeyde kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ ve olaylar─▒n zorlamas─▒ ile irdelemeden ve anlayamadan ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ sorunlara bilincin ─▒┼č─▒─č─▒n─▒ tutabilirler, b├Âylece sonradan yetersiz, elveri┼čsiz ya da t├╝m├╝yle yanl─▒┼č olduklar─▒ ortaya ├ž─▒kacak birtak─▒m ├Ânlemlerin al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânleyebilirlerdi. Ama ne yaz─▒k ki bug├╝ne kadar b├Âyle bir giri┼čime tan─▒k olunmad─▒. Her t├╝rl├╝ evrim ve ilerleme fikrine yabanc─▒ kalan Bat─▒l─▒ olmayan toplumlar─▒n dura─čan bir yap─▒ya sahip olmalar─▒, yeni fikirlerin etkisine a├ž─▒k olmamalar─▒, hemen hemen tamam─▒yla gelenekler ve
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   ...    67   »   


´╗┐