嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺T羹rk H羹manizmi - I : 06


TRK HMAN襤ZM襤 - I

PROF. DR. SUAT S襤NANOLU


ge癟ici 癟覺karlarca y繹netilmeleri gibi nedenler, Bat覺'y覺 tan覺m覺 olan ayd覺nlar覺n g繹sterdikleri 癟aban覺n ni癟in etkisiz kald覺覺n覺 a癟覺klamaya yeterli nedenler deildir.
Baka ve 癟ok daha 繹nemli bir neden vard覺r: o da, bu ayd覺nlar覺n ger癟ekte kendilerinden beklenen tarihsel 繹devin d羹zeyinde olmamalar覺d覺r (1). Bu g羹癟s羹zl羹羹 yaratan nedenlerin ayr覺nt覺l覺 bir incelemesi bu giriin s覺n覺rlar覺n覺 aar. En 繹nemli nedeni anmakla yetinerek diyebilirim ki bu neden, gen癟lerin orta 繹retiminin sonunda, 癟ok kez de (k覺sa ya da uzun bir staj s羹resi i癟in) y羹ksek繹renimlerinden sonra yabanc覺 羹lkelere g繹nderilmeleridir. En gen癟leri aa覺 yukar覺 on sekiz ya覺ndad覺r. On sekiz ya覺nda ise bir insan覺n zihni bi癟imini alm覺t覺r; bu forma mentis, gencin i癟inde yetitii toplumun forma mentis'idir. Bundan sonra, y羹ksek繹retim kurumlar覺nda ya da uzmanlama kurslar覺nda kendisine 繹retilenleri, bir gen癟 kendi yeteneklerinin ve d羹羹nsel ilgilerinin izin verdii bi癟im ve 繹l癟羹de 繹renebilecektir. Zihin, olumas覺n覺 tamamlam覺, belli bir bi癟im alm覺t覺r; art覺k o, edinecei yeni bilgilere kendi bi癟imini veren bir kal覺p olmutur.
Bu gen癟lerin ba覺na, Pindaros'un ba覺na gelen gelmektedir. Atina'da ge癟irdii y覺llar, Pindaros'a iir ve m羹zik teknii alan覺nda 癟ok ey 繹retmitir; Pindaros sanat覺n覺 gelitirme olana覺n覺 bulmutur. Ama Pindaros Atina'ya geldii g羹nk羹 Dor ruhlu bir saray ozan覺 kimliini olduu gibi korumutur (2). Pers Savalar覺'nda Atina'n覺n 羹stlendii anl覺 tarihsel rol羹n b羹y羹kl羹羹n羹 hi癟bir zaman anlayamam覺 olan ya da 癟ok ge癟 anlam覺 olan bir Thebailidir. 襤yon ruhunun i癟ine hi癟bir zaman girememitir. 羹nk羹 Pindaros Atina'ya on sekiz ya覺nda (3), ya da herhalde, zihninin belli bir kal覺ba girmesinden sonra gelmitir (4).
Bat覺l覺 olmayan 繹rencilerin yabanc覺 羹lkelere 癟ocuk yata g繹nderilmelerini 繹nleyen bal覺ca neden, psikoloji alan覺na ait olan bu ger癟ein hi癟bir suretle g繹z 繹n羹nde tutulmamas覺d覺r. Oysa yaad覺覺m覺z 癟a, psikoloji ve sosyoloji gibi bilimlerin alt覺n 癟a覺d覺r. te yandan on bir ya覺nda bir 癟ocuk i癟in, anas覺ndan babas覺ndan ayr覺, tek ba覺na yabanc覺 bir 羹lkede yaaman覺n 癟ok zor olaca覺 da a癟覺kt覺r. Ayr覺ca yabanc覺 bir 羹lkeye g繹nderilen k羹癟羹k bir 癟ocuun konuu olduu toplumun k羹lt羹r羹n羹 her bak覺mdan benimseyecei, ancak bu kez de kendi 羹lkesine yabanc覺laaca覺 hakl覺 olarak hesaba kat覺lmal覺d覺r; bunun b羹y羹k bir sak覺nca oluturduu kolay kolay reddedilemez.
K覺saca, bilgisizlik ve pratik d羹zeyde kar覺la覺lan 繹nemli g羹癟l羹kler, Bat覺l覺 olmayan toplumlar覺n Bat覺'ya 繹renci g繹ndermekte g繹sterdikleri iyi niyeti b羹y羹k 繹l癟羹de boa 癟覺karmaktad覺r.
Bat覺'ya g繹nderilen 繹rencilerin ruh durumu konusunda diyecek bir ey daha var: aras覺na kar覺覺p y覺llarca yaad覺klar覺 yabanc覺 toplum bu gen癟lerde genellikle d羹nyay覺 tozpembe g繹rme eilimini ve a覺r覺 bir iyimserlik uyand覺r覺r. Bu da onlar覺n yurt ger癟eklerini yava yava unutmalar覺na neden olur. Somut bir 繹rnek olarak T羹rkiye'yi alacak olursak, 繹renimini tamamlay覺p 羹lkesine d繹nen gencin, burada kar覺lat覺覺 ger癟ek durumla 繹zlemin idealletirdii 羹lkesinin an覺s覺nda canlanan g繹r羹n羹m羹 aras覺ndaki sert kar覺tl覺覺 b羹t羹n ac覺l覺覺 ile duyduu ve bunun vatandalar覺n覺n Bat覺'y覺 bilmemesinden ileri geldiini d羹羹nerek teselli bulduu g繹r羹l羹r. Onu g繹nderen ya da yabanc覺 bir 羹lkede 繹renim g繹rmesine izin veren devlet olduuna g繹re, kendi uzmanl覺k alan覺na giren konularda dile getirecei g繹r羹lere kulak verileceinden emindir.
Onun g繹z羹nde T羹rkiye anl覺 bir tarihe sahiptir, fakat ayn覺 zamanda Doulu bir 羹lkedir; dinsel d羹羹ncenin gelimesine 繹nemli katk覺lar覺 olmutur, skolastik k羹lt羹r羹n temsilcisi olan deerli kiiler yetitirmitir; bu nedenle de d羹nya ilerine ilgi duymam覺t覺r, betimleme sanatlar覺na yanamam覺t覺r ve kuramc覺lar, tarih癟iler, d羹羹n羹rler -bir kelime ile yarat覺c覺 insanlar- yetitirmedii i癟in, insan d羹羹ncesinin gelimesine kat覺lmam覺t覺r. Ancak -gen癟 bu konuda hi癟bir kuku beslememektedir- T羹rk toplumu, Atat羹rk devrimi sonucunda, b羹t羹n bu sorunlar覺n bilincine varm覺t覺r ve hi癟bir 繹nyarg覺ya kap覺lmadan, Bat覺 uygarl覺覺na kuca覺n覺 a癟m覺t覺r.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    67   »