嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺T羹rk H羹manizmi - III : 06


TRK HMAN襤ZM襤 - III

PROF. DR. SUAT S襤NANOLU


olduuna g繹re de, T羹rk devlet adam覺n覺n yaratt覺覺 eserin 繹neminin ulusal s覺n覺rlar覺 at覺覺 ve evrensel bir nitelik kazand覺覺 yads覺namaz.
imdi art覺k Atat羹rk devriminin, kendi varl覺覺n覺 ortaya koyma ve kendini deerlendirme yolunda Bat覺'n覺n h羹manist ve ak覺lc覺 deerlerinden yararland覺ktan sonra, kendi varl覺覺n覺n bilincine erimi olmas覺 ve Bat覺l覺 forma mentis'i benimsemi olmas覺 sayesinde, insanl覺覺n ilerleyiine bizzat katk覺da bulunduunu ileri s羹rebiliriz; bu katk覺, Bat覺l覺 olmayan bir toplumun insanl覺覺n manevi evrim s羹recine bilin癟li olarak getirdii ilk katk覺 olma dolay覺s覺yla; 繹zel bir 繹nem ta覺r. B繹ylece, Bat覺l覺 olmayan bir toplumun, insanl覺覺n evrim s羹recine kat覺ld覺覺 zaman Bat覺l覺 繹rneklerin k繹r羹 k繹r羹ne taklidinden kurtulmakla kalmayaca覺, Bat覺l覺 toplumlar覺n yaratma g羹c羹nden aa覺 kalmayan bir g羹癟 g繹sterebilecei konusunda ileri s羹r羹len sav dorulanm覺 olmaktad覺r.
Ger癟ekten, Bat覺l覺 ve Bat覺l覺 olmayan bu iki evrenin, insan ruhunun evrimini ilerde de salamak i癟in birlikte g羹tmek zorunda olduklar覺 ama癟lar konusunda bundan sonra dile getirilecek d羹羹ncelerin t羹m羹, insanlar覺n Atat羹rk'羹n baard覺覺 devrim sayesinde kazanmakta olduklar覺 yeni deneyimin dolays覺z bir sonucudur.
Bat覺 evreni konusunda u g繹zlemle yetinmeliyiz ki Atat羹rk T羹rkiye'sinin bu evreni, insan zihninin kendi kendinin bilincine erimesini salayan bi癟imlenimi bulduu tarihsel 癟evre olarak deerlendirmesi, bug羹nk羹 Bat覺l覺 toplumlara kendi uygarl覺klar覺n覺n 繹z羹 羹zerinde daha geni, daha derin bir bilgi sahibi olmalar覺 zorunluluunu ve bu yeni bilincin 覺覺覺nda, bug羹nk羹 durumda tarihsel ilevlerinin ne olduunu yeniden inceleme ve g羹d羹lmesi gereken yeni ama癟lar覺 kesinlikle saptama g繹revini y羹klemektedir.
Sorun dikkatle incelenirse, saptanacakt覺r ki, 癟ok kez g繹r羹ld羹羹 gibi, ideal gereklilikler ile ilintilik gereklilikler ilk bak覺ta san覺laca覺ndan 癟ok daha geni bir 繹l癟羹de 繹zdelemektedirler. 羹nk羹 insan d羹羹ncesinin olgunlamas覺n覺 etkileyen 癟eitli etkenler aras覺nda en bata gelen etken g羹n羹n somut ger癟ekleridir; nitekim i癟inde olutuu 癟evrenin koullar覺ndan kendini t羹m羹yle kurtarm覺 bir d羹羹nce yoktur ve olamaz. Bu 繹zellikle Bat覺 d羹nyas覺 i癟in bir ger癟ektir. imdiki ger癟ek bir yandan tarihsel ilintiliklere balan覺yorsa, bir yandan da insan iradesinin daha 繹nceki eyleminin bir sonucudur. Baka bir deyile, imdiki ger癟ek birtak覺m ideal 繹nerileri de kapsar; bu 繹neriler ona, belli bir 繹l癟羹de, bir ideallik nitelii kazand覺r覺r. Kuramsal d羹羹ncenin gerekleri ile pratik etkinliin gereklerinin kar覺lama ve 繹zdeleme noktas覺 da budur.
Bug羹n, 繹rnein, Avrupa devletlerini federal bir birlik kurmaya iten ilintilik zorunluluklar (bunlar覺n ne olduu bellidir: Avrupa devletleri 襤kinci D羹nya Sava覺'nda ekonomik ve siyasal 羹st羹nl羹klerini bir daha elde etmemek 羹zere yitirdiklerine g繹re, Avrupa'n覺n varl覺覺n覺 korumak ve bu varl覺覺na anlam verecek yeni bir gerek癟e bulabilmek i癟in, insanl覺覺n hi癟 olmazsa manevi merkezi olarak bu 羹st羹nl羹羹 s羹rd羹rme gereksinimini duyduu fikri insanda doal olarak yer etmektedir), sonu癟 olarak, Bat覺'y覺, ilerleyen insanl覺覺n bundan sonraki ama癟lar覺na ulat覺racak olan yola soktuu izlenimini uyand覺rmaktad覺r. Ancak Bat覺 hi癟 de bunun bilincinde deildir.
Ger癟ekten, Bat覺'da manevi yaam覺n, pek 癟ok insan覺n Bat覺 uygarl覺覺n覺n 繹mr羹n羹 tamamlad覺覺 duygusuna kap覺lmas覺na neden olan b羹y羹k bir bunal覺ma dalm覺 g繹r羹nmesine ramen; toplumsal yaam覺 g羹癟l羹 etkisi alt覺nda tutan sanat ve fikir etkinliklerinde tam bir 癟繹k羹羹n belirtilerinin her zamankinden daha a癟覺k olmas覺na, bizzat g羹nl羹k yaam覺n bu 癟繹k羹 ruhundan kendini kurtaramaz ve b繹ylece de b羹t羹n Bat覺'n覺n inan癟s覺z ve geleceinden umutsuz bir tutuculuun bata覺na saptanm覺 g繹r羹nmesine ramen -k覺saca, Bat覺'n覺n derin bir ideal bunal覺m覺n覺n perian g繹r羹n羹m羹n羹 sergilemesine ramen-, bu ayn覺 Bat覺'n覺n birtak覺m toplumsal, siyasal ve hukuksal sorunlara 繹yle 癟繹z羹mler getirdiine tan覺k olunmaktad覺r ki, insanl覺覺n ilerlemesini s羹rd羹rd羹羹ne inanmamak elden gelmemektedir.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    35   »