´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ T├╝rk H├╝manizmi - III : 10


T├ťRK H├ťMAN─░ZM─░ - III

PROF. DR. SUAT S─░NANO─×LU


Ancak, Atat├╝rk'├╝n eserinin evrenselli─či yaln─▒zca Bat─▒'dan kendi ├Âz├╝n├╝ daha derin bir bi├žimde de─čerlendirmesini istemekten ibaret de─čildir. Ger├ži Bat─▒'n─▒n yeni bir a├ž─▒dan ele┼čtirilmesi ve de─čerlendirilmesi demek olan bu talebin Bat─▒ evreninin d─▒┼č─▒ndan gelmesi, ├Ânemli bir olayd─▒r ve Atat├╝rk devriminin boyutlar─▒n─▒ tek ba┼č─▒na sergileyecek g├╝├žtedir. Fakat Atat├╝rk devrimini evrensel yapan ba┼čka bir ├Âzellik vard─▒r, o da bu devrimin, tarihsel olu┼čmas─▒ ve fikirsel anlam─▒ ile insanc─▒ ve ak─▒lc─▒ de─čerlere sahip ├ž─▒kmak isteyen b├╝t├╝n Bat─▒l─▒ olmayan toplumlara izleyecekleri yolu g├Âstermesidir.
Bunun sonucunda, Bat─▒ ile Bat─▒l─▒ olmayan d├╝nya aras─▒nda, bunca ├žabaya ra─čmen bug├╝ne kadar kurulamayan diyalo─čun Atat├╝rk devrimi sayesinde olanak kazand─▒─č─▒, yaln─▒z bununla kalmay─▒p yery├╝z├╝ndeki b├╝t├╝n uluslararas─▒nda -manevi bir yak─▒nla┼čma olaca─č─▒ i├žin- ger├žek bir yak─▒nla┼čman─▒n da ger├žekle┼čebilece─či anla┼č─▒lmaktad─▒r.
Daha ├Ânce Bat─▒-Do─ču antinomisinin ger├žekte var olmad─▒─č─▒n─▒, Bat─▒ ile ├Âb├╝r evren aras─▒ndaki ili┼čkiler sorununun da, Do─čulu de─čerlerin Bat─▒l─▒ de─čerlerin kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kar─▒lmas─▒ bi├žiminde anla┼č─▒ld─▒─č─▒nda, bir pseudo - sorundan ibaret oldu─čunu g├Âstermi┼č, bug├╝nk├╝ Bat─▒ d├╝┼č├╝ncesinin bu antinomi kavray─▒┼č─▒n─▒ a┼čacak g├╝├ž ve yeterlikte olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtik. Ger├žekten, ├Ârne─čin, d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k e─čitim, bilim ve k├╝lt├╝r ├Ârg├╝tlenmesi olan UNESCO'nun etkinli─či, Toynbee'nin -kendisini ├╝nl├╝ Zelotlarla Herodes├žiler kuram─▒n─▒ ileri s├╝rmeye iten- k├Ât├╝mser d├╝┼č├╝ncesinin ├žer├ževesi i├žine kapanm─▒┼č oldu─ču izlenimini vermektedir. Nitekim UNESCO, her Bat─▒l─▒ olmayan toplumun Bat─▒ tekni─čini benimsemek zorunda oldu─čunu kabul etmekle beraber, bu toplumlar─▒n geleneksel k├╝lt├╝rlerine ba─čl─▒ kalmalar─▒ gerekti─či kan─▒s─▒ndad─▒r. Ger├ži, UNESCO'nun bu tutumu, bir yerde bug├╝nk├╝ Bat─▒ d├╝┼č├╝ncesine tam bir uyum halinde olmas─▒ndan ileri gelebilirse de, bir yerde de, Birle┼čmi┼č uluslar─▒n etkinli─čine y├Ân veren temel ilkeye, uluslararas─▒nda e┼čitlik ilkesine, sayg─▒l─▒ olma kayg─▒s─▒n─▒n bir sonucu olabilir (5).
Ancak uluslar─▒n yaln─▒zca siyasal ba─č─▒ms─▒zl─▒klar─▒na de─čil, k├╝lt├╝rlerine de g├Âsterilen bu kar┼č─▒l─▒kl─▒ sayg─▒ kutsal ve korunmas─▒ gerekli bir ilke ise de, insanl─▒─č─▒n sorunlar─▒n─▒n ├Âzg├╝r bir bi├žimde ortaya at─▒lmas─▒na ve incelenmesine engel olmamal─▒d─▒r. Ve b├╝t├╝n uluslar─▒n elde ettikleri ba─č─▒ms─▒zl─▒─ča, ├Âzg├╝rl├╝─če ve bug├╝n vazge├žilmez bir kural ve bir hak gibi yerle┼čen kar┼č─▒l─▒kl─▒ sayg─▒ya gitgide daha lay─▒k olmay─▒ bir zorunluluk ve bir ahlak g├Ârevi olarak duymalar─▒ nas─▒l siyasal alanda temenni edilir bir ┼čey ise, ayn─▒ bi├žimde Bat─▒l─▒ olmayan ├╝lkelerin k├╝lt├╝rel ve toplumsal alanda -maddi alanda 'az geli┼čmi┼č' ya da 'geli┼čmekte olan' ├╝lkeler ad─▒n─▒ benimsemelerine neden olan ayn─▒ ger├žek├ži ruhla- ger├že─či oldu─ču gibi g├Ârmeleri ve her biri kendi ba┼č─▒na ya da aralar─▒nda i┼čbirli─či ederek -├žo─ču zaman bir al─▒nyaz─▒s─▒ gibi g├Ârd├╝kleri- Bat─▒l─▒la┼čma s├╝recini ├ž├Âz├╝mlemeyi, ele┼čtirmeyi ve de─čerlendirmeyi ama├ž tutan kuramsal ├žal─▒┼čmalar─▒ geli┼čtirmeleri beklenmelidir.
Atat├╝rk devriminin evrensel de─čeri burada a├ž─▒k├ža ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r; ├ž├╝nk├╝ T├╝rkiye bu devrim sayesinde skolastik d├╝┼č├╝ncenin maddi ve manevi zincirlerini koparabilmi┼č ve b├Âylece -bug├╝n hen├╝z yeti halinde de olsa- inceleme ve ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ tam bir ├Âzg├╝rl├╝k i├žinde yapmas─▒n─▒ sa─člayan temel ├Âzg├╝rl├╝kleri kazanm─▒┼čt─▒r.
T├╝rkiye'nin Bat─▒l─▒ olmayan toplumlar i├žinde tuttu─ču yerin ├Âzelli─či bilin├žli d├╝┼č├╝nceden ├Ânce, ger├žekler d├╝zeyinde ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Ger├žekten, T├╝rkiye, siyaset ve ekonominin ger├žekler d├╝zeyinde, Bat─▒l─▒ ├╝lkeler toplulu─čunun bir ├╝yesi olarak benimsenen tek Bat─▒l─▒ olmayan ├╝lkedir ve bu ├╝yelik ├╝zerine hi├žbir g├Âlge d├╝┼č├╝r├╝lm├╝┼č de─čildir. T├╝rkiye bu ayr─▒cal─▒kl─▒ durumu yaln─▒zca jeo-politik ko┼čullar─▒na bor├žlu olmad─▒─č─▒ gibi, fabrikalar─▒n─▒n say─▒s─▒na ya da Avrupal─▒ ve Amerikal─▒ ├Ârneklerine uyarak teknik ve sanayi alan─▒nda elde etti─či ba┼čar─▒lara, ya da kurdu─ču (bi├žim olarak Bat─▒l─▒, ancak ruh├ža h├ól├ó Do─čulu olan) melez kurumlara hi├ž bor├žlu de─čildir. ┼×u halde e─čer T├╝rkiye, her ┼čeye ra─čmen, Japonya dahil, di─čer Bat─▒l─▒ olmayan ├╝lkelerden de─či┼čik bir nitelik sergiledi─či kan─▒s─▒n─▒ uyand─▒rabildiyse, bunu bug├╝ne kadar ger├žekle┼čtirdi─či eserlerden ├žok, bizzat Bat─▒ uygarl─▒─č─▒n─▒n ├Âz├╝n├╝ benimsemeyi ama├ž edinen radikal eyleminin i├žinde sakl─▒ duran evrim g├╝c├╝ne bor├žludur; ve bundan daha ├Ânemli olmak ├╝zere, bu ├Âz├╝n ne
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   ...    35   »   


´╗┐