´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ T├╝rk H├╝manizmi - III : 22


T├ťRK H├ťMAN─░ZM─░ - III

PROF. DR. SUAT S─░NANO─×LU


ger├žek bunlar─▒n hepsini i├žermektedir. Ku┼čkusuz filolojik e─čitim kendi ba┼č─▒na, insan─▒ d├╝┼č├╝nmekte olan benli─činin bilincine eri┼čtiremez; bununla beraber onu d├╝┼č├╝nen benli─činin etkinli─čini duyar hale getirebilir. ─░nsan─▒n kendi benli─čini duyar hale gelmesi ise, onda -her ikisinin conditio sine qua non'unu (vazge├žilmez ko┼čulunu) zihin ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n olu┼čturdu─ču- insanl─▒k onuru duygusunun ve ahlak anlay─▒┼č─▒n─▒n kendili─činden do─čmas─▒n─▒ sa─člayan etkendir.
VII. EK: E─×─░T─░M SORUNU
1- E─čitim sorununun ├Ânemi. D├╝nyan─▒n b├╝t├╝n toplumlar─▒ i├žin ortak bir temel e─čitim
Yeni T├╝rk deneyiminin insanl─▒─č─▒n ilerleyi┼čine ├Ânemli bir katk─▒da bulunabilece─či b├Âylece ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu deneyim insanlar─▒n manevi ve pratik etkinliklerinin birbirinden en uzak alanlar─▒ ile ilgili bir├žok soruna do─čru ├ž├Âz├╝m getirebilir. Hatta bu yeni a├ž─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda, sorunlar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒n a┼č─▒lm─▒┼č oldu─ču g├Âr├╝lecektir. ├ľrne─čin, klasik evrenle modern Bat─▒ evreni aras─▒ndaki ili┼čkiler sorunu, ruhun evrim s├╝recinin birli─či kavram─▒ kar┼č─▒s─▒nda sorun olmaktan ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.
Ancak modern T├╝rk toplumunun bu yeni -ve daha ya┼čanmadan bilincine eri┼čilmi┼č olma ├Âzelli─čini ta┼č─▒yan- deneyiminin gelecek T├╝rk ku┼čaklar─▒ i├žin s├╝rekli bir kazan├ž ve insanl─▒─č─▒n manevi evrimine bir katk─▒ olmas─▒ isteniyorsa, e─čitim sorununun bu yeni a├ž─▒dan incelenmesi gerekir. ├ç├╝nk├╝ ├Ânce T├╝rkiye'de, sonra da Bat─▒l─▒ olmayan toplumlarda, kar┼č─▒la┼č─▒lan sorunlar─▒n ger├žek terimlerine, n├╝fuz etme ve en uygun bi├žimde bir ├ž├Âz├╝me varma yetene─čine sahip -k├╝├ž├╝k de olsa- bir ayd─▒n z├╝mre olu┼čmad─▒k├ža, bu deneyime dayanan bir uygulamaya ge├žilemeyece─či a├ž─▒kt─▒r.
─░┼čte bu nedenle, T├╝rk h├╝manist d├╝┼č├╝ncesinin ortaya koydu─ču nice olanaklar aras─▒nda, e─čitim sorunu ├Âzel bir ├Ânem kazanmaktad─▒r.
Buraya kadar s├Âylenilenlere g├Âre b├╝t├╝n toplumlar ve b├╝t├╝n bireyler i├žin ge├žerli bir tek e─čitim oldu─čunu savunabiliriz. E─čitim birdir, ├ž├╝nk├╝ e─čitimin amac─▒ birdir. Ama├ž ┼č├Âyle a├ž─▒klanabilir: e─čitimin amac─▒ insana -Bat─▒ uygarl─▒klar─▒ toplulu─ču i├žinde birka├ž bin y─▒lda olu┼čan- insanc─▒l de─čerler sistemine olabildi─čince ba─čl─▒ bir zihin habitus'u vermek, ayn─▒ zamanda bu sistemin tarihsel bir geli┼čme ile olu┼čtu─ču ve mutlak bir de─čere sahip oldu─ču bilincini kazand─▒rmakt─▒r. Ba┼čka bir deyi┼čle, e─čitimin amac─▒ insan─▒, tan─▒ma sorununu ele almas─▒n─▒ bilmi┼č olan insanc─▒l evreni d├Ârtl├╝ tan─▒ma bi├žimi ile tan─▒d─▒ktan sonra, d├╝┼č├╝nen benli─činin bilincine eri┼čtirmektir; ├ž├╝nk├╝ insan iradesinin denetiminden ka├žan say─▒s─▒z ak─▒l d─▒┼č─▒ g├╝├žlere egemen olabilecek yeni bilin├žli g├╝├žleri toplumlara katman─▒n ba┼čka yolu yoktur. ─░nsanlar─▒n ve toplumlar─▒n yazg─▒s─▒n─▒ elden geldi─čince insanl─▒─č─▒n bilin├žli iradesine emanet edebilmek i├žin, bu gereklidir. E─čitim her bireyi ahlak├ža ve zihince ├Âzerk bir insan k─▒lmal─▒d─▒r. Bu insan, kendi manevi geli┼čiminden haberli olaca─č─▒ i├žin, insanca olan─▒n ne oldu─čunu iyi bilece─či i├žin, i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ toplumsal ├ževreye uyma yetene─čini g├Âstermekle kalmayacak, onu etkilemesini bilecek, ilerlemesini sa─člayacakt─▒r.
E─čitimin ama├žlar─▒, b├Âylece mutlakl─▒k ve zorunluluk d├╝zeyinde belirlenmektedir. ─░nsanl─▒─č─▒n ama├žlar─▒n─▒ mutlakl─▒k ve zorunluluk d├╝zeyinde de─čerlendirdi─čimize g├Âre bunun b├Âyle olmas─▒ akla uygundur.
Amac─▒ b├Âyle tan─▒mlanan bu yeni e─čitim anlay─▒┼č─▒ bir yandan e─čitimle ilgili empirik ve pozitivist kuramlara kar┼č─▒ ├ž─▒kmakta, bir yandan da insan─▒n bireyi oldu─ču toplumun ilintilik ko┼čullar─▒na uymas─▒n─▒ sa─člaman─▒n ├Âtesinde bulunan bir amaca varma ├žabas─▒ndad─▒r.
Bir tek e─čitim oldu─ču ileri s├╝r├╝ld├╝kten sonra, ya┼čam─▒n pratik gereksinmelerinin ve bireylerin zek├ó t├╝rlerinin orta├Â─čretimde ├že┼čitlili─če yer verilmesini gerekli k─▒ld─▒─č─▒ vurgulanmal─▒d─▒r. Esasen de─či┼čik tipteki okullar bu gereksinmeyi kar┼č─▒lamaktad─▒r ve b├Âyle bir duruma kar┼č─▒ ├ž─▒kman─▒n da anlam─▒ yoktur, ancak ideal amac─▒n hep bir oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r: ama├ž, yukar─▒da belirtildi─či gibi, insanlar─▒ toplumlarda etken olan bilin├žli g├╝├žlerin birer par├žac─▒─č─▒ olacak bi├žimde yeti┼čtirmektir.
«   01   ...    12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   ...    35   »   


´╗┐