´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ T├╝rk H├╝manizmi - III : 23


T├ťRK H├ťMAN─░ZM─░ - III

PROF. DR. SUAT S─░NANO─×LU


┼×u halde, bir olmakla beraber e─čitim insanlara -zihinsel yeteneklerine ve alacaklar─▒ g├Âreve g├Âre- de─či┼čen ├Âl├ž├╝ ve bi├žimlerde verilmelidir. ├ľrne─čin zanaat├ž─▒ya oranla toplum ya┼čam─▒n─▒ daha b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de etkileme olana─č─▒na sahip olan siyaset adam─▒, ayd─▒n, sanat├ž─▒, e─čitimci vb. bu e─čitimi tam olarak almak, onun mutlak ve zorunlu de─čerinin bilincine varmak durumundad─▒rlar. Bir k─▒sm─▒ da, zihinsel yeteneklerine ve toplumdaki s─▒n─▒rl─▒ i┼člevlerine uygun olarak, duygunun ├Âtesinde, insanc─▒l de─čerler sistemi kavram─▒na eri┼čmekle beraber, bu sistemin kurumsal d├╝zeyde kazand─▒─č─▒ anlama yabanc─▒ kalabilirler. K├Âyl├╝ ve i┼č├žinin, ayn─▒ e─čitimi almakla beraber, daha a┼ča─č─▒ bir d├╝zeyde kalmalar─▒ topluma ├Ânemli bir zarar vermez; kendi d├╝┼č├╝ncelerinin kuramsal bilincine, hatta kavramlara eri┼čemeseler bile bu e─čitimden kendi zihin habitus'lar─▒n─▒ olu┼čturacak ├Âl├ž├╝de yararlanmalar─▒ yeterli g├Âr├╝lebilir.
Ba┼čka bir deyi┼čle, b├╝t├╝n ├╝yelerinin kuramsal bilince en y├╝ksek derecede sahip oldu─ču toplumun ├Ârnek toplum oldu─ču g├Âz ├Ân├╝nde tutulmak ko┼čulu ile k├Âyl├╝n├╝n, i┼č├žinin, ├Ârne─čin ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n ne oldu─ču duygusuna sahip olmalar─▒ ve ├Âzg├╝rl├╝─če sars─▒lmaz bir g├╝ven beslemeleri yeterlidir. Bunu ger├žekle┼čtirmek zor de─čildir, ├ž├╝nk├╝ -b├Âylesine b├╝y├╝k bir ├Âzveride bulunulmadan toplumsal ya┼čam─▒n s├╝rd├╝r├╝lemeyece─či d├╝┼č├╝n├╝len zamanlarda ruhlardan s├Âk├╝l├╝p at─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lan- bu ├Âzg├╝rl├╝k arzusu asl─▒nda insanda do─čald─▒r. Bunu ger├žekle┼čtirmenin zor olmad─▒─č─▒n─▒ anlamak i├žin insan─▒n, bu e─čitimi tam olarak alm─▒┼č e─čiticiler taraf─▒ndan haz─▒rlanan programlara g├Âre yeti┼čtirildi─či, ├Â─čretim ilkelerini ayd─▒nlar─▒n saptad─▒─č─▒ meslek okullar─▒nda okudu─ču g├Âz ├Ân├╝nde tutulmal─▒d─▒r ve ayr─▒ca akl─▒nda ve g├Ânl├╝nde ya┼čatt─▒─č─▒ okul izlenimlerine, ald─▒─č─▒ bi├žimlenime -t├╝m├╝ de h├╝manist zihniyetin ├╝r├╝n├╝ olan- tiyatrolar, konserler, kitap ve gazeteler sayesinde daha sa─člam bir temel, daha ├Âzl├╝ bir i├žerik kazand─▒rabilece─či d├╝┼č├╝n├╝lmelidir. Esasen siyasal ve toplumsal kurumlar, bu zihniyetin kurdu─ču d├╝zen uyar─▒nca ak─▒p giden ya┼čam─▒n kendisi toplumun b├╝t├╝n s─▒n─▒flar─▒nda belli bir zihin yap─▒s─▒n─▒n olu┼čmas─▒nda paylar─▒ olan etkili g├╝├žlerdir.
2- Filolojik e─čitim
├çe┼čitli tan─▒ma bi├žimlerinin oturtuldu─ču temelin filolojik tan─▒ma oldu─čunu g├Ârd├╝k. Bu ├Ânc├╝l benimsendikten sonra, evrensel e─čitimin temelinde filolojinin bulunmas─▒, yani insanlar─▒ filoloji kavram─▒n─▒ bulmaya g├Ât├╝ren insanc─▒l evrenin filolojik incelenmesinin temel olmas─▒ bir zorunluluk olarak ├ž─▒kar. Filolojik incelemenin pedagojik de─čerinin insana belli bir zihin habitus'u kazand─▒rmaktan ileri geldi─či de ├Ânce s├Âylendi. B├Âyle bir zihin habitus'una sahip insan, somut ger├žekle s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ ili┼čkinin verdi─či bir al─▒┼čkanl─▒kla, her ┼čeyin do─črulu─čunu bizzat aramak ister; bu da ara┼čt─▒r─▒c─▒n─▒n ele┼čtiri s├╝zgecinden ge├žmeyen her t├╝rl├╝ dogman─▒n ve auctoritas'─▒n y─▒k─▒l─▒p yok olmas─▒na neden olur.
Burada bir noktan─▒n a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturulmas─▒nda yarar vard─▒r: y├╝zy─▒llardan beri s├╝regelen eski bir al─▒┼čkanl─▒kla, Yunan ve Roma evrenlerini Bat─▒'n─▒n modern uygarl─▒klar─▒ kar┼č─▒s─▒nda bir b├╝t├╝n olarak g├Âr├╝yorsak da, gene de kabul edilmelidir ki Roma evreni -Yunan evreninin, hukuk alan─▒nda oldu─ču gibi, adeta do─čal bir tamamlay─▒c─▒s─▒ olmas─▒na ra─čmen- bir├žok bak─▒mlardan Yunan uygarl─▒─č─▒na yak─▒n olmaktan ├žok modern Bat─▒ uygarl─▒klar─▒na yak─▒nd─▒r. Yunan uygarl─▒─č─▒n─▒n verilerine uygun bi├žimde olu┼čan bir toplum olarak sergiledi─či genel g├Âr├╝n├╝m, Roma'y─▒ modern uygarl─▒klar─▒n yan─▒na katar; Yunanistan ise, zihin ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne ya┼čam veren tek kaynak olarak kal─▒r.
Ayn─▒ bi├žimde, e─čitim sorunu a├ž─▒s─▒ndan da, Roma Yunanistan'─▒n yan─▒nda de─čil, modern d├╝nyan─▒n yan─▒ndad─▒r. Ger├žekten, Roma toplumunun evrimini olumlu y├Ânde etkileyen, Yunan edebiyat─▒n─▒n incelenmesi ve bundan duyulan estetik zevkten ├žok Yunan metinleri sayesinde elde edilen filolojik bi├žimlenimdir (1). Filolojik bi├žimlenme, genellikle ve hakl─▒ olarak hayal g├╝c├╝nden ve kuramsal ara┼čt─▒rma ┼čevkinden yoksun kabul edilen bu toplum ├╝zerinde etkili olmakla, ona daha sa─čl─▒kl─▒ bir ger├žek├žilik kazand─▒rm─▒┼čt─▒r: derin bir bi├žimde duydu─ču ve anlad─▒─č─▒ ger├žekte ona ak─▒lc─▒ olan─▒ fark ettirmi┼č, b├Âylece onu yan─▒lg─▒ya d├╝┼čmekten korumu┼čtur. Bunun sonucunda, Romal─▒lar hakikate, kuramsal etkinlikten ├žok, ba┼čl─▒ca ├Âzellikleri olan somut ger├žek├žilik arac─▒l─▒─č─▒ ile yakla┼čm─▒┼člard─▒r; Platon'un idealar ├Â─čretisi arac─▒l─▒─č─▒ ile de─čil de, Roma hukuku arac─▒l─▒─č─▒ ile diyebiliriz.
«   01   ...    13   14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   ...    35   »   


´╗┐