´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ T├╝rk H├╝manizmi - III : 24


T├ťRK H├ťMAN─░ZM─░ - III

PROF. DR. SUAT S─░NANO─×LU


Bu s├Âylenenlerden ├ž─▒kan do─čal sonuca g├Âre ruhun tam bilincine oldu─ču kadar ruhun tam olarak bi├žimlenmesine g├Ât├╝ren bir e─čitimin temellerini atmas─▒ nedeniyle klasik okula sonsuz bir sayg─▒nl─▒k g├Âstermesi gereken yaln─▒z Bat─▒l─▒ toplumlar de─čildir; Bat─▒l─▒ olmayan toplumlar da, ├Âzg├╝rl├╝k d├╝zenini kuran temel devrimi ger├žekle┼čtirdikten sonra, ilkel korkulardan ve inan─▒┼člardan ileri gelen her ├že┼čit zihin habitus'unu ortadan kald─▒rmak amac─▒n─▒ g├╝decek olan manevi devrime giri┼čmek zorundad─▒rlar. Buna eri┼čmek i├žin, bu toplumlar─▒n, her ┼čeyden ├Ânce, ├Âz├╝ h├╝manist olan birtak─▒m ├Â─čretim, bilim ve k├╝lt├╝r kurumlar─▒n─▒ kurmalar─▒ gerekmektedir.
Bat─▒l─▒ olmayan evrende bu ├že┼čit kurumlar─▒n kurulmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒racak bir giri┼čimin ta┼č─▒d─▒─č─▒ b├╝y├╝k ├Ânemi anlamak Bat─▒l─▒ ├╝lkelere d├╝┼čer. ├ç├╝nk├╝ Bat─▒l─▒ evrenle Bat─▒l─▒ olmayan evren aras─▒nda bug├╝ne kadar kurulamayan diyalo─ču kurma olana─č─▒n─▒ yaln─▒z bu kurulu┼člar sa─člayabilirler. Aksi halde Bat─▒l─▒ olmayan evrenle diyalog kurabilmek, sosyalist ├╝lkelerin bir ayr─▒cal─▒─č─▒ olarak kalacakt─▒r. Diyalog kurulamayan yerde toplumlar─▒n birbirlerini kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak anlamalar─▒ olanaks─▒z oldu─čuna g├Âre, uluslar─▒n belli ama├žlarla bir araya gelmeleri ve hepsinin b├╝y├╝k bir uyum i├žinde insanl─▒─č─▒n bundan sonraki ilerleyi┼čine katk─▒da bulunmalar─▒ olana─č─▒ da ortadan kalkacakt─▒r.
3- Klasik e─čitim ve modernist e─čitim
E─čitim alan─▒nda Bat─▒ evreninin kar┼č─▒s─▒na dikilen g├╝n├╝n sorunu, modernist ad─▒n─▒ verebilece─čimiz bir e─čitim bi├žiminin yanl─▒lar─▒nca tehdit edilen h├╝manist ruhu koruyabilme sorunudur.
Bu yeni e─čitim sisteminden yana olanlar, bilimlerin s├╝ratli bir evrim g├Âstermeleri, tekni─čin, end├╝stri ya┼čam─▒n─▒n insan─▒ ┼ča┼čk─▒na d├Ând├╝ren geli┼čmesi, modern bilimin ve onun karma┼č─▒k uygulamalar─▒n─▒n gerektirdi─či bilgi y─▒─č─▒n─▒n─▒n ba┼č d├Ând├╝r├╝c├╝ bir h─▒zla artmas─▒ nedeniyle ortaya ├ž─▒kan yeni gereksinmeleri kar┼č─▒lamak ├╝zere, yeni bir okul tipinin kurulup yay─▒lmas─▒n─▒ istemektedirler; onlara g├Âre, yeni okul h├╝manist e─čitimin b├╝t├╝nl├╝─č├╝ne k─▒ymaktan ├žekinmemelidir (esasen mesleki ve teknik okullar y─▒llardan beri bu b├╝t├╝nl├╝─č├╝ tahrip etmektedirler); ya┼čam k─▒sa oldu─čuna g├Âre, gen├žler k├╝├ž├╝k ya┼čtan itibaren uzman olacaklar─▒ alan─▒n bilgileri ile yeti┼čtirilmelidirler.
Bu s─▒n─▒rlar i├žinde kald─▒k├ža, b├Âyle bir iste─čin yersiz oldu─ču s├Âylenemez, ├ž├╝nk├╝ 18. y├╝zy─▒lda kurulan ilk uzmanl─▒k okulunun -askeri okulun- kurulmas─▒ nas─▒l bir zorunluluk idiyse, bug├╝n de modernist okulun toplumda bir yere hakk─▒ vard─▒r. Ancak, modernistlerin bu yeni kurulu┼čun h├╝manist okulun yerini almas─▒, insanl─▒k idealini temsil g├Ârevinin bu okula verilmesi konusundaki talepleri kesinlikle kabul edilemez. Bilindi─či gibi bu g├Ârev, az ├žok bilin├žli bir davran─▒┼čla h├╝manist okula verilmi┼č, h├╝manist okul da yak─▒n zamana kadar bu sorumlulu─ču ta┼č─▒m─▒┼čt─▒r.
Modernist okul hakk─▒nda do─čru bir yarg─▒ya varabilmek i├žin onun ger├žek niteli─čini g├Âzden ka├ž─▒rmamak, y├╝ksek d├╝zeyli bir teknik okul oldu─ču unutulmamak gerekir. B├Âylece ona, daha k├╝├ž├╝k ├žapta, fakat eski klasik okulun yerini tutabilecek bir h├╝manist kurulu┼č oldu─ču g├Âz├╝ ile bak─▒lmaktan vazge├žilecektir.
Asl─▒na bak─▒lacak olursa, modernistlerin ileri s├╝rd├╝─č├╝ tutamaklar ciddi olmaktan uzakt─▒r ve ciddi bir tart─▒┼čmay─▒ kald─▒racak sa─člaml─▒kta de─čildir. Ancak modern h├╝manistlerin y├╝zeyselli─či bu tutamaklar─▒n y├╝zeyselli─činden a┼ča─č─▒ kalmamaktad─▒r. Modern h├╝manistler, ortaya at─▒lan sorunlar h├╝manist ruhu hedef almad─▒k├ža, tersine onu bu davan─▒n ├╝st├╝nde tutup vazge├žilmez bir ├Â─če olarak kabul ettik├že, g├Ârevlerini ba┼čar─▒ ile yapabilmi┼člerdir. Fakat bug├╝n, modernist d├╝┼č├╝ncenin bizzat klasik e─čitime sald─▒rmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda h├╝manistler tepki g├Âsteremiyor, onu savunam─▒yorlar. E─čitimle ilgili modernist tez ┼ču belli ba┼čl─▒ noktalar─▒ i├žermektedir:
1- Latince ve Yunanca'n─▒n ├Â─čretimi zihinler i├žin idman yerine ge├žiyorsa, s├Âz konusu olan bir ÔÇťzihin jimnasti─čiÔÇŁ ise (bu budalaca form├╝l modernistler taraf─▒ndan ortaya at─▒lm─▒┼č de─čildir; bug├╝nk├╝ h├╝manistlerin s─▒k s─▒k ba┼čvurduklar─▒ bu form├╝l, Alman neo-h├╝manistlerinin zengin d├╝┼č├╝ncesinin bir art─▒─č─▒d─▒r), (2) bu ayn─▒ ÔÇťzihin jimnasti─činiÔÇŁ matematik ve do─ča bilimleri ile uygulamak olanakl─▒d─▒r; ├╝stelik
«   01   ...    14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   »   


´╗┐