´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ T├╝rk H├╝manizmi - III : 25


T├ťRK H├ťMAN─░ZM─░ - III

PROF. DR. SUAT S─░NANO─×LU


bu ÔÇťidmanÔÇŁ gence, Latince'nin ├žekimleri gibi, Peloponnesos sava┼č─▒ ile ilgili bilgiler gibi gereksiz ve anlams─▒z ┼čeyler ├Â─čretmeyecek, kendine ve bilim adam─▒ gereksinimi g├╝n ge├žtik├že artan topluma her bak─▒mdan yararl─▒ olan matematik ve do─čal bilimler alan─▒nda yeti┼čmesini sa─člayacakt─▒r.
2- Pozitif bilimlerin y├Ântemi ile yani dolays─▒z g├Âzlemle, deneyle ve istatistik verilerle incelenebilen toplumsal ve ahlaksal bilimler insana ahlaksal, toplumsal ve siyasal bir e─čitimi Yunan-Roma edebiyat─▒n─▒n ya da modern ├ža─č klasiklerinin verebilece─činden ├žok daha etkili bir bi├žimde verebilir. ├ç├╝nk├╝ ├Âzg├╝rce yarat─▒lan ve ahlak d─▒┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ ilan eden sanat eserleri gen├žli─čin ahlak─▒ ├╝zerinde olumsuz etkiler yapabilir; oysa, ├Ârne─čin, psikoloji ile sosyoloji tamam─▒yla ak─▒c─▒ bir ahlak─▒n olu┼čmas─▒na olanak sa─člayacak niteliktedir.
3- H├╝manist e─čitim soylulara ├Âzg├╝ bir e─čitimdir; ├ž├╝nk├╝ pratik erekleri yoktur, bu y├╝zden de kitleler i├žin elveri┼čli e─čitim sistemi de─čildir; aksine o kadar zor bir e─čitimdir ki, ├žo─čunlu─čun d├╝┼č├╝nsel yetenekleri onu alacak g├╝├žte de─čildir.
Bizim a├ž─▒klad─▒─č─▒m─▒z ve ayn─▒ zamanda ruhun tarihsel bi├žimlenimi kuram─▒ niteli─čini ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ g├Ârd├╝─č├╝m├╝z tan─▒ma kuram─▒n─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda, bu ├že┼čit d├╝┼č├╝nceler o kadar dayan─▒ks─▒z g├Âr├╝nmektedir ki bunlar─▒ ├ž├╝r├╝tmeye kalk─▒┼čmak bile yersizdir. Bununla beraber, bu savlar─▒n zengin gerek├želerle donat─▒ld─▒─č─▒n─▒, parlak bir bi├žimde i┼člendi─čini kabul etmek gerekir. Buna ┼ča┼čmamal─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ yeni e─čitim sisteminin savunucular─▒ hen├╝z -babalar─▒n─▒n eski bir al─▒┼čkanl─▒─ča uymalar─▒ nedeniyle- h├╝manist okulda okumu┼č kimselerdir; dolay─▒s─▒yla bu okulun verdi─či bi├žimlenimden, d├╝┼č├╝ncelerine y├Ân vermek i├žin olmasa da, fikirlerine organik ve g├Âr├╝n├╝┼čte mant─▒ksal bir yap─▒ kazand─▒rmak a├ž─▒s─▒ndan yararlanm─▒┼člard─▒r. Bundan daha ├Ânemli olmak ├╝zere, h├╝manist okul onlara d├╝┼č├╝nsel ve ahlaksal olgunluk kazand─▒rm─▒┼čt─▒r; ├Âyle ki ahlak, e─čitim, ak─▒lc─▒l─▒k vb. kavramlar onlar i├žin yaln─▒zca birer isimden ibaret de─čildir (3).
Ancak modernist e─čilim, ge├žmi┼či ret etmek ve ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒ olarak bug├╝nk├╝ toplumu, bug├╝nk├╝ bilimi almakla, ruhun evrim s├╝recinin s├╝reklili─čini durdurmak amac─▒nda oldu─čuna g├Âre, modernist ak─▒m─▒n ├Âng├Ârd├╝─č├╝ e─čitimi, yani pozitif ve pozitif-ahlaksal bilimlere dayanan e─čitimi eksiksiz olarak alan yeni ku┼čak bilginlerinin g├Âr├╝┼člerini ayn─▒ ├žekicilik ve rahatl─▒kla a├ž─▒klayabileceklerinden ve ├Âzellikle insanc─▒l de─čerler kavram─▒na hocalar─▒ kadar n├╝fuz edebileceklerinden ku┼čkulanmak i├žin ├že┼čitli nedenler vard─▒r.
Birinci sav konusunda, bunun daha ├Ânce s├Âz├╝ edilen Bat─▒ uygarl─▒─č─▒n─▒n kendini de─čerlendirmekte g├Âsterdi─či yetersizli─čin dolays─▒z bir sonucu oldu─ču kabul edilebilir. ─░kinci sava gelince, Freud'un Oidipus kompleksi kuram─▒n─▒n Sophokles'in Kral Oidipus'unun herhangi bir bi├žimde yerini tutabilece─čine inanmak g├╝├žt├╝r. ├ť├ž├╝nc├╝ sav ise yaln─▒zca g├╝l├╝n├žt├╝r: ├ç├╝nk├╝ pratik ama├žlar pe┼činde olmad─▒─č─▒ i├žin h├╝manist e─čitim bir se├žkin z├╝mre e─čitimidir, denecekse, ayn─▒ gerek├že ile ├Ârne─čin, y├╝ksek matematik ├Â─čretimini de kald─▒rmak gerekir.
Ne var ki, her ├Â─črenci hesap yapmas─▒n─▒ bilmek zorundad─▒r; ama bu, her ├Â─črencinin b├╝y├╝k bir matematik├ži olmas─▒n─▒ gerektirmez; ayn─▒ bi├žimde, hem daha zorlu bir nedenle, herkes insanc─▒l de─čerler ├╝zerine bilgi sahibi olmak zorundad─▒r; bu alandaki bilgisizlik topluma matematik bilmemekten ├žok daha zararl─▒ olabilir.

4- Bat─▒l─▒ olmayan evrende e─čitim

Bat─▒l─▒ olmayan evren bu e─čitimle yeti┼čmek istiyorsa, her ┼čeyden ├Ânce toplum ya┼čam─▒n─▒n s─▒n─▒rl─▒ ve kal─▒pla┼čm─▒┼č bir a├ž─▒dan kavran─▒lmas─▒ndan do─čan birtak─▒m ├╝st yap─▒ ├Â─čelerini, toplumun zihninden ve g├Ânl├╝nden olmasa da, hi├ž olmazsa toplumsal ve siyasal kurumlar─▒ndan s├Âk├╝p atmak zorundad─▒r. Ba┼čka bir deyi┼čle, ├Ânce ilk ve en b├╝y├╝k ├Ârne─čini Atat├╝rk'├╝n verdi─či, temel ihtilali ger├žekle┼čtirmek durumundad─▒r. Bundan sonra, bu bi├žimsel ├Âzg├╝rl├╝k havas─▒ i├žinde, Bat─▒l─▒ olmayan toplumlar e─čitim kurulu┼člar─▒n─▒ Bat─▒'n─▒n klasik ├Â─čretim kurulu┼člar─▒ ├Ârne─čince d├╝zenlemeye giri┼čmelidirler; bunu yapmadan, yeni ku┼čaklara yeni bir zihin yap─▒s─▒ vermelerine olanak yoktur.
«   01   ...    15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   »   


´╗┐