嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺T羹rk H羹manizmi - III : 27


TRK HMAN襤ZM襤 - III

PROF. DR. SUAT S襤NANOLU


Gen癟liin 羹zerinde olumsuz etkilerini 繹nlemek i癟in, toplumun yeni bir bi癟imde eitilmesine bilin癟li olarak 癟al覺覺l覺rken, klasik okula en yak覺n ilgiyi g繹stermekten geri kalmamak gerekir.
Ger癟ekten Bat覺l覺 olmayan bir 羹lkede kurulacak klasik okul esasta Bat覺'daki klasik okuldan farkl覺 olmamakla beraber, i癟inde bulunduu deiik koullarca belirlenen ilevi yerine getirmesini salayacak bir bi癟im almal覺d覺r. Klasik okulun Bat覺'da ilevi toplumun h羹manist zihin yap覺s覺n覺 korumakt覺r; Bat覺l覺 olmayan evrende ise h羹manist ruhun tohumlar覺n覺 sa癟mak ve bunlar覺n ba vermesi i癟in elden geleni yapmakt覺r. Bu 繹zel ilev, var覺lmak istenen ereklerin bilincinin okulda s羹rekli olarak uyan覺k olmas覺n覺 zorunlu k覺lar.
te yandan, Bat覺l覺 olmayan 羹lkeler, Avrupa 羹lkelerini etki alt覺nda tutan bir tak覺m geleneksel g羹癟lerin etkisinde olmad覺klar覺ndan, okulun 繹retim programlar覺nda deiiklik yap覺lmas覺 gerekli ve olanakl覺d覺r. Yenilikler k覺saca unlard覺r:
1- Bat覺l覺 olmayan bir 羹lkenin klasik okulunda, herhangi bir dil ve tarih gelenei ve din ba覺 bulunmad覺覺ndan, klasik evrenin incelenmesine Yunan dili ve edebiyat覺 ile balanmas覺 olanakl覺 ve gereklidir: b繹ylece gence insanl覺覺n b羹y羹k deneyimi batan al覺narak 繹retilebilir; bu ise hem doald覺r hem de didaktik a癟覺dan uygundur; 繹renci b繹ylece, Bat覺l覺 akranlar覺ndan farkl覺 olarak, Homeros'u Vergilius'tan 繹nce, Yunan liriklerini Horatius'tan 繹nce vb. okuyabilecektir.
2- Ana dil, iki klasik dil ve bir yaayan Bat覺 dili ile birlikte, temel disiplinleri, yani 繹zel bir yetitirici ilevi olan disiplinler grubunu oluturmal覺d覺r. u halde yaayan dilin 繹renimi, Bat覺'da sahip olmad覺覺 bir 繹nem kazanmaktad覺r. 羹nk羹 Bat覺l覺 olmayan evrende, yaayan dil 癟ou zaman gence insanl覺覺n evrim s羹recinin Avrupal覺 evrelerini dolays覺z olarak izlemek olana覺n覺 salayan tek ara癟t覺r. Baka bir deyile, Bat覺l覺 gencin, kendi ana dil ve edebiyat覺n覺 okumakla elde ettiini, Bat覺l覺 olmayan gen癟 繹rendii dil Frans覺zca ise, Frans覺z uygarl覺覺 tarihini; 襤ngilizce 繹rendiyse, 襤ngiliz uygarl覺覺 tarihini ve Almanca 繹rendiyse, Alman uygarl覺覺 tarihini okumakla 繹renecektir. Bununla beraber, gence dier Avrupa uluslar覺n覺n bal覺ca yarat覺c覺s覺 olduklar覺 insanl覺k evriminin b羹t羹n b羹y羹k evrelerinin dolayl覺 yoldan tan覺t覺lmas覺 elbette ihmal edilmeyecektir.
3- B羹y羹k temsilcilerinin d羹羹ncesinin incelenmesi ile verilecek felsefe eitimi, siyasal ve askeri tarih, sanat tarihi, hepsi, kendi alanlar覺 i癟inde, gence, insanl覺覺n evrim tarihini ana 癟izgileri ile tan覺tma konusunda birbirlerini tamamlamak durumundad覺r;
4- Ulusal dil, edebiyat ve tarih 繹retimi, bilimsel y繹ntemle y羹r羹t羹lecek yeni bir deerlendirmenin ortaya koyaca覺 a癟覺dan ve h羹manist gelenekten esinlenen bir ruhla yap覺lmal覺d覺r. Ama癟 ulusal k羹lt羹r羹n gencin d羹羹nsel, ahlaksal ve estetik bi癟imlenimine etkili 繹l癟羹de katk覺da bulunmas覺n覺 salamakt覺r. Ancak Bat覺 evreninin filolojik, tarihsel, felsefi ve felsefe tarihince tan覺nmas覺 ile bi癟im alan ve ayd覺nlanan gencin i癟 dengesinin bozulmas覺na meydan vermemek gerekir.
VIII. SONU
Arat覺rmam覺z, uygarl覺klar覺n i癟inden genel olarak Bat覺 uygarl覺覺 ad覺 ile bilinen, ger癟ekte ise, Bat覺l覺 uygarl覺klar b羹t羹n羹 olan bir varl覺覺n 癟覺kt覺覺n覺 ortaya koydu. Bu b羹t羹n, insan d羹羹ncesinin evrim 癟izgisini oluturuyor. B羹t羹n羹n tarihi ise, insanl覺覺n manevi geliiminin tarihidir. Bu b羹y羹k evrim s羹recini balatma olana覺n覺 belli bir uygarl覺a, Yunan uygarl覺覺na veren yaamsal 繹e, 繹zerk bir manevi evrenin var olduunun bulgulanmas覺d覺r; bu bulu insanl覺覺 zihin 繹zg羹rl羹羹ne g繹t羹rm羹t羹r. Bunun sonucunda Bat覺l覺 uygarl覺klar覺 b羹t羹n 繹b羹r uygarl覺klardan ay覺ran yaamsal 繹e ortaya 癟覺km覺t覺r; buna g繹re, Bat覺l覺 uygarl覺klar kendi geleceklerini, g羹venlerini ve s羹rekliliklerini Tanr覺sal ya da insanc覺l nitelik ta覺yan belli bir toplumsal ve siyasal d羹zene s覺k覺 s覺k覺ya balanmakta deil, sonsuz bir g羹ven besledikleri insan zek璽s覺n覺n 繹zg羹r etkinliinde bulmulard覺r. 襤nsan zek璽s覺, hakikati yaln覺z kendisinin bildiini savunan kiiye deer vermeyecek, s羹rekli olarak kar覺s覺na 癟覺kan sorunlar覺 her zaman kendi giriimi ile en iyi bir bi癟imde
«   01   ...    17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   »