´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ T├╝rk H├╝manizmi - III : 28


T├ťRK H├ťMAN─░ZM─░ - III

PROF. DR. SUAT S─░NANO─×LU


├ž├Âz├╝mlemesini bilecek, b├Âylece gelece─činin ipotek alt─▒na al─▒nmas─▒na engel olacakt─▒r. ─░nsan zek├ós─▒n─▒n tek k─▒lavuzu kendi geli┼čim tarihidir. Bunu bilmesi, ona bi├žim verir, onu olgunla┼čt─▒r─▒r ve kendi bilincine ula┼čt─▒r─▒r.
B├Âylece bug├╝n insan, Bat─▒'y─▒ d├Ârt y├Ânl├╝ bir tan─▒ma ile tan─▒d─▒ktan sonra, kendi kendinin bilincine (tarihsel, manevi ve hatta maddi ko┼čullar elvermedi─činden) do─čal yoldan de─čil, yans─▒mal─▒ d├╝┼č├╝nce yolundan ge├žerek eri┼čebilmektedir. Bu bilin├ž, insanl─▒─č─▒n bundan sonraki ilerlemesine katk─▒da bulunmak isteyen her toplumun etkinli─čine ─▒┼č─▒k tutmak durumundad─▒r. Bu nedenle de, Bat─▒ evreni kendi ├Âz├╝ne daha derin bir bi├žimde n├╝fuz etmek zorundad─▒r; Bat─▒l─▒ olmayan evren de, Atat├╝rk'├╝n ba┼čard─▒─č─▒ ihtilal ├Ârne─čince ger├žekle┼čtirece─či bir temel ihtilal sayesinde ├Ânce temel ├Âzg├╝rl├╝kleri kurmak, sonra bu ├Âzg├╝rl├╝kleri insan─▒n zihnine yerle┼čtirmeyi ama├žlayan e─čitim ve k├╝lt├╝r kurumlar─▒n─▒ yaratmak zorunlulu─ču ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r.
Ancak bu sayede insan toplumlar─▒, her biri kendi tarihsel deneyimini de─čerlendirmek ve do─čal yeteneklerini geli┼čtirmek suretiyle, bar─▒┼č i├žinde birlik olarak ya┼čamak idealini ger├žekle┼čtirebilirler ve b├Âylece insano─člunun yery├╝z├╝nde ula┼čabilece─či en y├╝ksek manevi dinginlik ve maddi refah d├╝zeyine ula┼čabilirler.
VI. B├ľL├ťM├ťN NOTLARI
1 Bk. B. Croce, Br├ęviaire d'Esth├ętique, ss. 1-2 (─░talyancadan ├ževiren G. Bourgin): ÔÇťOn peut ainsi penser qu'on fera rougir, si on le veut bien, tel philosophe orgueilleux, persuad├ę d'avoir 'd├ęcouvert' la nature de l'art, en lui mettant sous les yeux et en lui r├ęp├ętant des propositions avanc├ęes dans les livres les plus communs, en des phrases appartenant ├á la conversation la plus ordinaire et en lui montrant que les uns et les autres lenferment d├ęj├á, de la fa├žon la plus claire, la d├ęcouverte dont il se vante.
Le philosophe aurait, dans ce cas, bien sujet de rougir, s'il avait pr├ęcis├ęment jamais nourri l'illusion d'introduire, gr├óce ├á ses propres doctrines, quelque chose qui lui f├╗t enti├Ęrement personnel dans la conscience humaine ordinaire, quelque chose d'├ętranger ├á celle-ci, la r├ęv├ęlation d'un monde enti├Ęrement nouveauÔÇŁ. Bak. ayr─▒ca ss. 24-25.
2 Buna benzer bir d├╝┼č├╝nce i├žin bk. B. Croce, La Storia come pensiore e come azione, s. 246: ÔÇťLa conseguenza fu che contro il razionalismo politico e morale si levarono l'impulso, la spontaneit├á, l'istinto, vantando di conoscere le vie che la ragione non conosceva, la vie sinuose ├Ę sicure, diverse dalle seu rettilinee, le quali poi menavano diritto agli scoscendimenti e ai precipiz├«. Ora quello che si chiamava impulso, spontaneit├á ed istinto era nella sua parte valida nient'altro che lo svolgimento effittivo della pratica e morale, cio├Ę la vera ragione contro la falsa o superficialeÔÇŁ.
(3) Hekataios'un ak─▒lc─▒l─▒─č─▒na Hedrodotos'ta da raslanmaktad─▒r, ancak Herodotos bunu kuramsal olarak de─čerlendirebilmekten uzakt─▒r, k┼č. G. de Sanctis, Storia della Storiografia greca, ss. 3-19.
(4) Avrupal─▒lara ├Âzg├╝ bir zihniyet ve duygu birli─činin var oldu─ču bilincini uyand─▒rmak i├žin Avrupa Konseyi'nin ve merkezi Cenevre'de bulunan Centre Europ├ęen de la Culture'├╝n g├Âsterdikleri ├žabay─▒ anmak gerekir. Bununla beraber. Avrupa'n─▒n en ├╝nl├╝ h├╝manistleri bile Avrupa'n─▒n t├╝m├╝n├╝ ilgilendirmekten uzak, son derece ├Ânemsiz ve s─▒n─▒rl─▒ bir tak─▒m sorunlarla u─čra┼čmaktad─▒rlar. ├ľrne─čin (1953 y─▒l─▒n─▒n Ekim ay─▒nda Roma'da toplanan) La Table Ronde de l'Europe'ta cereyan eden ve Avrupa Konseyi genel sekreterli─čince yay─▒mlanan tart─▒┼čmalarda (Strasbourg 1954), Avrupal─▒l─▒k bilincinin uyand─▒r─▒lmas─▒ konusu H─▒ristiyanl─▒k, daha do─črusu katolik ve protestanl─▒k a├ž─▒lar─▒ndan ele al─▒nmaktad─▒r: s├Âz alanlardan biri bilimin ÔÇťkatolik inanc─▒ ile ├žat─▒┼čma durumuna d├╝┼čt├╝─č├╝ noktadaÔÇŁ durmas─▒ gerekti─čini ileri s├╝rmektedir ss. 63-64; b├Âyle bir g├Âr├╝┼č, evrensel olmak ┼č├Âyle dursun, Avrupa Konseyi ├╝yesi devletlerin t├╝m├╝n├╝ dahi i├žine alamamaktad─▒r, ├ž├╝nk├╝ Ortodoks Yunanistan'la H─▒ristiyan dahi olmayan T├╝rkiye bu g├Âr├╝┼č├╝n s─▒n─▒rlar─▒ d─▒┼č─▒nda kalmaktad─▒rlar.
«   01   ...    18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   »   


´╗┐