嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺Yaz覺 Devriminin yk羹s羹 : 06


YAZI DEVR襤M襤N襤N YKS

SAM襤 NAB襤 ZERD襤M


1928 y覺l覺n覺n Ocak ay覺n覺n 8'inde o g羹nlerin Adalet Bakan覺 Mahmut Esat (Bozkurt) T羹rk Ocaklar覺 Merkez ve Hars Heyetleri'ne verdii bir 繹lende Latin harflerinden yana konumu; ayn覺 y覺l覺n 8 Mart'覺nda Babakan 襤smet Paa (襤n繹n羹), T羹rk Oca覺 Hars Heyeti'nde Latin yaz覺s覺 羹zerinde bir dan覺ma toplant覺s覺 yapm覺t覺. Bu arada 襤brahim Necmi (Dilmen) ile Ahmet Cevat (Emre) Latin yaz覺s覺n覺 destekleyen yaz覺lar yaz覺yorlard覺. (16)
O zamanki CHP Genel Sekreteri Saffet (Ar覺kan) ile arkadalar覺n覺n haz覺rlad覺klar覺 Latin rakamlar覺 tasar覺s覺 24 May覺s g羹n羹 Meclis'te kabul edildi. Konuanlardan Hasan Fehmi ile Muhittin Nami, Latin harflerinin ne zaman kabul edileceini sordular. Hasan Fehmi, Latin rakamlar覺n覺 1925'te uluslararas覺 takvim ile birlikte kabul edebilirdik kan覺s覺nda idi. Latin rakamlar覺 kanunu (say覺:1288) 1 Haziran 1928 g羹n羹 y羹r羹rl羹e girmitir. (17)
20 May覺s 1928'de Milli Eitim Bakanl覺覺, Babakanl覺a bir 繹nerge sunarak Latin yaz覺s覺n覺n, uygulanmas覺 olanaklar覺n覺 inceleyecek bir kurul kurulmas覺n覺 istedi. Bakanlar Kurulu 23 May覺s'ta 繹neriyi kabul etti. 27 May覺s'ta yan覺t覺n覺 verdi. G羹n羹n say覺l覺 yazarlar覺(18) bu Dil Heyeti (Enc羹meni)'ne al覺nd覺. 襤smet Paa (襤n繹n羹),
17-19 Temmuz toplant覺lar覺na kat覺larak, alfabenin, o g羹nlerde saptanm覺 olan kurallar覺n覺n sak覺ncal覺 繹eleri 羹zerinde 羹yeleri uyard覺. T羹rk Alfabesi ad覺n覺 veren odur.
Enc羹men, haz覺rlad覺覺 Elifba Raporu'nu(19) 1 Austos'ta Gazi'ye sundu. Bu kitap, Latin harflerinin T羹rk癟eye uygulanmas覺n覺n temellerini saptamakta idi. Dil Enc羹meni 6 Austos'ta, Milli Eitim Bakan覺 Mustafa Necati ile bir toplant覺 yapt覺, alfabe bu toplant覺da kesin bi癟imini ald覺, Gazi'ye sunuldu.
9 Austos'ta bunu halka mutulayan Gazi Mustafa Kemal, 29 Austos'ta, 襤smet Paa'n覺n (襤n繹n羹), milletvekillerinin haz覺r bulunduu bir toplant覺da, Latin harfleriyle ilgili olarak, Dolmabah癟e Kararlar覺'n覺 ald覺rd覺. (20)
Gazi, 1 Kas覺m g羹n羹, TBMM'nin a癟覺 s繹ylevinde, Kanun'u kabul edecek Meclis'i u s繹zlerle mutlulamaktayd覺:
Uluslar ailesine ayd覺n, yetimi b羹y羹k bir ulusun dili olarak elbette girecek olan T羹rk癟eye bu yeni canl覺l覺覺 kazand覺racak olan 癟羹nc羹 B羹y羹k Millet Meclisi, yaln覺z 繹l羹ms羹z T羹rk tarihinde deil, b羹t羹n insanl覺k tarihinde se癟kin bir sima kalacakt覺r.(21)
Hemen o g羹n 繹leden sonra Meclis, kanun tasar覺s覺n覺 g繹r羹meye ge癟ti. O akam, T羹rk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakk覺nda 1353 say覺l覺 kanun Meclis'ten 癟覺kt覺. (22) Kanun 3.11.1928 g羹n羹 yay覺mland覺. 1929 y覺l覺n覺n ilk g羹n羹 T羹rkiye'de bas覺lan her ey art覺k Latin harflerinden temelini alan T羹rk alfabesi ile 癟覺kmaya balayacakt覺.
Latin yaz覺s覺, 1928'de Atat羹rk'羹n Cumhurbakan覺, 襤smet 襤n繹n羹'n羹n Babakan, Mustafa Necati'nin Milli
Eitim Bakan覺 bulunduu mutlu g羹nlerde, yukar覺da k覺saca anlatt覺覺m覺z 羹zere, T羹rk ulusuna armaan edildi. T羹rk dil 繹zlemesi de, ancak Latin harflerinin kabul羹nden sonra, bunun bir sonucu olarak daha kolayca ele al覺nd覺, bug羹nk羹 g羹nlere ulat覺.
2. YEN襤 TRK ALFABES襤NE HAZIRLIK AYLARI
9 Austos'tan sonra yurdun her yan覺nda ayd覺nlarla halk yeni harfleri 繹retmek, 繹renmek i癟in yar覺a girmi; alfabeler bas覺lm覺, gazeteler dersler yay覺mlam覺; sekiz on sat覺rdan balayarak uzun yaz覺lara, b羹t羹n bir sayfaya dein yeni T羹rk harfleriyle yay覺n yapmak, bal覺klar覺n覺 deitirmek gazeteler i癟in tatl覺 bir i olmutu. Ger癟i -hele gazeteler i癟in, ge癟ici de olsa- bir tehlike vard覺.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   ...    43   »