嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺Yaz覺 Devriminin yk羹s羹 : 09


YAZI DEVR襤M襤N襤N YKS

SAM襤 NAB襤 ZERD襤M


Eyl羹l ay覺, bu 癟al覺malara yeni bir h覺z katm覺t覺. Yurdun her yan覺nda kurslar devam ediyordu. 襤stanbul ilinin gazetesi bal覺覺n覺, daireler levhalar覺n覺 deitirmilerdi. Dil Enc羹meni, T羹rk yaz覺 makineleri i癟in klavye sapt覺yor, Devlet Bas覺mevinde yaz覺 makineleri sat覺c覺lar覺 ile bir toplant覺 yap覺larak bu konu tart覺覺l覺yordu.
B羹t羹n milletvekilleri se癟im b繹lgelerine da覺lm覺lar, yeni harflere degin konferanslar vermeye girimilerdi.(31) 襤stasyonlarda da levhalar deitiriliyordu.
Bu arada kitap癟覺lar toplanm覺, eski harflerle bas覺lm覺 kitaplar覺n ne olaca覺n覺 konumu, y羹ksek makamlara bu kayg覺lar覺n覺 bildirmeye karar vermilerdi.
Bu arada din adamlar覺n覺n yeni T羹rk harflerini 繹rendii haberleri de geliyordu. Konya M羹ft羹s羹 Hac覺 Ali (Efendi) yeni harflerin kolayl覺klar覺n覺 g繹r羹p anlad覺覺n覺 s繹yl羹yor, Samsun M羹ft羹s羹 Halim (Efendi) yeni harfleri ilk 繹renenler aras覺nda bulunuyordu.
11 Eyl羹l g羹nl羹 Cumhuriyet gazetesi ortaya bir soru at覺yor: T羹rkiye'de 癟覺kan Rumca, Ermenice gibi gazetelerin de yaz覺 bak覺m覺ndan birlemesi gerektiini ileri s羹r羹yordu.
Samsun Valisi K璽z覺m (Dirik) kitap ve el yaz覺lar覺 ile duvar levhalar覺 haz覺rlatm覺, 繹retimde yeni bir kolayl覺k bulmutu.
Babakan 襤smet Paa (襤n繹n羹): Bir 繹retmen olarak yola 癟覺k覺yorum. diyerek gittii Malatya'da 13 Eyl羹l g羹n羹 verdii uzun s繹ylevde yeni T羹rk harflerine coku ile deinmiti. Babakan diyor ki: B羹y羹k T羹rk ulusu, b羹y羹k ve 羹st羹n evlad覺 Gazi'nin 繹nderliiyle okuyup yazmak bilmeyen uluslararas覺ndan 癟覺kmak i癟in Latin esas覺ndan al覺nm覺 yeni T羹rk harflerini kabul ettirmek karar覺n覺 veriyor. Gelecekte bug羹nk羹 kuaa 繹v羹n癟 verecek sayg覺deer bir ie girmi bulunuyoruz. Bu, T羹rk milleti i癟inde ay覺rts覺z herkese okuyup yazmay覺 繹retmek girimesidir. Bu kadar hay覺rl覺 ve g羹癟l羹 bir tedbirin ni癟in bug羹ne kadar geri kald覺覺n覺, gelecein eletiricilerine anlatmak kolay olmayacakt覺r. Fakat ben onlara diyeceim ki insanlar g繹renee o kadar bal覺d覺rlar ki, g繹renekten ayr覺l覺p hay覺rl覺 ve kesin bir karara varabilmek i癟in T羹rk devletinin B羹y羹k Gazi gibi t羹rl羹 denemeler ve tehlikeler i癟inde ulusun onurunun ve g羹c羹n羹n 繹z羹 gibi yetimi ve devlet bakan覺 olduu halde k繹y k繹y dola覺p alfabe 繹retmenlii edecek kadar 癟al覺kan, azimli ve fedak璽r bir bakan覺 gelmek gerekliydi. Gelecee bakarken hi癟 bu anda olduu kadar g羹venli ve i癟 rahatl覺覺 i癟inde bulunmad覺m. Gelecek kuaklar babalar覺n覺n b羹t羹n azim ve baar覺lar覺n覺n s覺rr覺n覺 onlar覺n ger癟ek ve 繹zden cumhuriyet癟i olmalar覺nda ve 繹zellikle cumhuriyetin kurucusu bulunan, cumhuriyetin bu yurdun b羹t羹n 癟ocuklar覺na kutlu bir 羹lk羹 olarak yerlemesi i癟in b羹t羹n hayat覺n覺 adam覺 olan b羹y羹k cumhurbakan覺n覺 g羹ven ve sevgi ile izlemesinde aras覺nlar. (*) 襤n繹n羹 s繹zlerini b繹ylece bitiriyordu. (32)
Bu s覺ralarda yeni bir yurt gezisine 癟覺kan Gazi, Sinop'ta, K繹y Yat覺 Okulu'nun bah癟esinde iki saat tahta ba覺nda halka ders vermi, arabac覺 Bekir (Aa)'ya yeni harflerden birka癟 harf 繹retmi, sonra bu vesile ile: Eski bi癟im imlay覺 kesin olarak hat覺rdan 癟覺karmak gerektir. demiti, 15 Eyl羹l g羹n羹 Sinop'ta 羹nl羹 dersini veren Gazi, 16 Eyl羹l'de Samsun'da Genel Meclis odas覺nda belediye memurlar覺n覺 s覺nava 癟ekmi, s覺nav sonunda tahtaya yeni harflerle: B羹t羹n arkadalar覺m覺z yeni yaz覺m覺z覺 okuyup yaz覺yorlar. t羹mcesini yazm覺t覺. (33) Atat羹rk, gezi d繹n羹羹nde, yurtta halkla yeni harfler konusundaki g繹r羹melerinden, s覺navlar覺ndan ald覺覺 deneme ile Babakanl覺a bir y繹nerge vermitir.(34) 21 Eyl羹l'de verilen, 22 Eyl羹l'de gazetelerde yay覺mlanan bu y繹nerge ile yeni T羹rk alfabesinin kolaylamas覺nda yeni bir ad覺m at覺l覺yor, o g羹ne dein ayr覺 yaz覺lan -d覺r, -se, -le gibi eklerin s繹zc羹klere bitiik yaz覺lmas覺 gerektii bildiriliyordu. Birka癟 g羹n sonra gazeteler, kal覺n ve ince k'lar覺, g'leri birbirinden ay覺rmak i癟in (繹rnein K璽mil'de olduu gibi), ince k ile g'nin 繹n羹ne konulan h harflerinin de kalkt覺覺n覺, sesli harfler 羹zerine konan ^ iaretinin amac覺 salamaya yeteceini bildiriyordu. Bu karara kadar K璽mil ad覺 Khamil eklinde, ordug璽h ise ordughah olarak yaz覺l覺yordu.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   ...    43   »