嚜選遛 Ana SayfaCumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar覺Yaz覺 Devriminin yk羹s羹 : 11


YAZI DEVR襤M襤N襤N YKS

SAM襤 NAB襤 ZERD襤M


Gazetenin 23 Eyl羹l g羹nl羹 say覺s覺 ile birinci sayfas覺 soldan bal覺yordu. Bal覺覺 daha 2 Eyl羹l'de yeni yaz覺ya 癟evrilmiti.
26 Ekim'de, b羹t羹n ilerin bir y覺la kadar yeni harflerle yap覺laca覺 bildiriliyordu.
Dil Heyeti 羹yeleri Ankara'ya d繹nm羹ler, 襤ml璽 L羶gat覺'n覺 g繹zden ge癟irmekle ura覺yorlard覺.
28 Ekim g羹n羹 bir genelge ile Milli Eitim Bakan覺, (39) Bakanl覺覺n, dilimizden Arap ve Acem k羹lt羹r羹n羹 kald覺racak b羹t羹n 繹nlemleri ald覺覺n覺; Cumhurbakan覺'n覺n irad覺 ile bir s繹z derleme kurulu kurulaca覺n覺, dilimizin halk s繹zleriyle zenginletirileceini bildirmiti. Gazetelerde s覺k覺覺p kalan bu haber, yeni T羹rk alfabesinin salayaca覺 b羹y羹k sonu癟lardan birini mutuluyordu.
9 Austos 1928 akam覺 Sarayburnu'nda Gazi'nin 羹nl羹 s繹yleviyle balayan yeni T羹rk harflerine halk覺 haz覺rlama evresi; gezilerle, kurslarla, gazetelerle, bal覺k, levha, imza, baz覺 yaz覺malar gibi k羹癟羹k uygulamalarla; alfabe 癟al覺malar覺, okullarda balayan derslerle haz覺rlanm覺; bir y覺la, 羹癟 y覺la, be y覺la dein diye y羹r羹t羹len oranlamalar覺 geride b覺rakan bir h覺zla tam bir devrim ad覺m覺 at覺lm覺t覺. 1 Kas覺m'da 癟覺kacak kanunla 癟ok k覺sa bir uygulama evresi balayarak, 1929 y覺l覺 ba覺na dein bas覺n ve yay覺n ileri kesin olarak 癟繹z羹lecekti. Devlet dairelerine ise birka癟 ayl覺k bir s羹re b覺rak覺lacakt覺.

4. YEN襤 TRK ALFABES襤 KANUNU'NUN IKIINDAN M襤LLET MEKTEPLER襤NE

31 Ekim 1928 g羹n羹 toplanan Cumhuriyet Halk F覺rkas覺 (CHP) Grubu, Yeni T羹rk Harfleri Kanununun 1 Kas覺m'da g繹r羹羹lmesini, sonuca balanmas覺n覺 kabul etmiti.
1 Kas覺m g羹n羹 Cumhurbakan覺 Gazi M. Kemal Meclis'te s繹ylevini vermi, bu s繹ylevin sonunda yaz覺 deimesinden s繹z a癟m覺, demiti ki: Aziz arkadalar覺m, her gelimenin ilk yap覺ta覺 olan soruna deinmek isterim. Her ara癟tan 繹nce b羹y羹k T羹rk ulusuna, onun emeklerini k覺s覺r yapan 癟orak yol d覺覺nda kolay bir okuma yazma anahtar覺 bulmak gerekir. B羹y羹k T羹rk ulusu, bilgisizlikten emekle, k覺sa yoldan, ancak kendi g羹zel ve soylu diline kolay uyan b繹yle bir ara癟 ile s覺yr覺labilir. Bu okuma yazma anahtar覺 ancak, Latin esas覺ndan al覺nan T羹rk alfabesidir. Basit bir deneme, T羹rk harflerinin T羹rk diline ne kadar uygun olduunu, ehirde ya覺 ilerlemi T羹rk evlatlar覺n覺n ne kolay okuyup yazd覺klar覺n覺 g羹ne gibi ortaya 癟覺karm覺t覺r. Y羹ksek ve 繹l羹ms羹z armaan覺n覺zla b羹y羹k T羹rk ulusu yeni bir 覺覺k d羹nyas覺na girecektir. (40)
Gazi'nin s繹ylevinden sonra Dil Enc羹meni'nin (41) tutana覺 okundu; bunda, harf deimesinin k羹lt羹r羹m羹z羹n gelimesinde salayaca覺 yararlar anlat覺l覺yordu. 襤smet Paa (襤n繹n羹), Babakan olarak konutu, harflerin kolayl覺覺ndan, halk覺 k覺sa zamanda bilgisizlikten kurtaraca覺ndan s繹z a癟t覺. Baka milletvekillerinin konumalar覺ndan sonra (aralar覺nda Mehmet Emin Yurdakul da vard覺) maddeler tart覺mas覺z, oybirlii ile kabul edildi. Sivas milletvekili Rahmi (Bey)in Gazi'ye alt覺n bir levha 羹zerinde kabartma harflerden bir T羹rk alfabesi armaan覺n覺n sunulmas覺 繹nergesi de kabul edildi. Gazi, bu s覺rada konumalar覺 locadan dinliyordu. (42)
3 Kas覺m'da Resm簾 Ceride (Resm簾 Gazete) ile yay覺mlanan 1353 say覺l覺 T羹rk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakk覺nda Kanun 11 maddeden olumutu. (43) Bu kanuna g繹re, kanun yay覺mland覺ktan sonra b羹t羹n devlet dairelerinde, 繹zel kurumlarda T羹rk harfleriyle yaz覺l覺 yaz覺lar kabul edilecek, ilem g繹recekti; uygulama tarihi 1 Ocak 1929'u ge癟meyecek, ancak tahkik evrak覺n覺n, fezlekelerin, bas覺l覺 evrak覺n ve defterlerin yaz覺lmas覺 Haziran 1929 g羹n羹ne kadar s羹rebilecekti; eski yaz覺 ile dilek癟eler de bu tarihe dein kabul edilecekti; gazete, dergi, levha, duyuru, reklam gibi basmalar 1 Aral覺k 1928'den balayarak yeni harflerle 癟覺kar覺lacakt覺; 1929 Ocak ay覺ndan 繹teye ise art覺k b羹t羹n kitaplar yeni harflerle bas覺lacakt覺; tutanaklarda eski harfler 1929 Haziran覺'na dein steno gibi kullan覺labilecek, devlet dairelerinde faydalan覺lan kitap, talimatname, defter, cetvel gibi eyler ise 1930 Haziran覺'na dein kalabilecekti; para, pul, bono gibi deerli k璽覺tlar, deitirilinceye dein, ge癟ecekti; okullarda dersler yeni T羹rk harfleriyle yap覺lacakt覺.
«   01   02   03   04   05   06   07   08   09   10   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   ...    43   »