´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Yaz─▒ Devriminin ├ľyk├╝s├╝ : 24


YAZI DEVR─░M─░N─░N ├ľYK├ťS├ť

SAM─░ NAB─░ ├ľZERD─░M


M├╝devvenat M├╝d├╝rl├╝─č├╝(*)
B├╝y├╝k Millet Meclisi Ba┼čkanl─▒─č─▒na
T├╝rk├žeyi yazmak i├žin kullan─▒lan Arap harfleri yerine Latin temelinden al─▒nan ve ba─čl─▒ ├žizelgede ┼čekilleri g├Âsterilen harfler konusunda Bakanlar Kurulu'nun 31 Ekim 1928 g├╝nl├╝ toplant─▒s─▒nda d├╝zenlenen kanun tasar─▒s─▒ ile gerek├žesinin onaylanm─▒┼č kopyalar─▒ ili┼čik olarak sunulmu┼čtur. Gere─činin yerine getirilmesi ile sonucun bildirilmesi arz olunur efendim. 31.10.1928
Ba┼čbakan
─░smet (─░n├Ân├╝)
GEREKÇE
T├╝rk dili ┼čimdiye de─čin yap─▒s─▒na uymayan Arap harfleriyle yaz─▒l─▒yordu. Arap harfi dizgesi bir yandan dilimizin gereksindi─či ├╝nl├╝leri i├žermiyor, ├Âte yandan T├╝rk halk─▒n─▒n hakk─▒yla s├Âyleyip belirtemedi─či sesleri de bulunduruyordu. Bu y├╝zden T├╝rk ├žocu─ču ana dilini yazabilmek i├žin uzun zaman belli kal─▒plar─▒ bellemek zorunda kal─▒yor, imgesi us g├╝c├╝nde bulunmayan yeni bir s├Âzc├╝─č├╝ do─čru yazmak ya da okuyabilmek i├žin uzun uzun Arap ve Acem dilbilgisi kurallar─▒n─▒ bilmesi gerekiyordu. Uygar bir yaz─▒n─▒n d├╝zg├╝n bir yaz─▒m─▒ olmas─▒ gerekti─či halde eski yaz─▒ ile buna olanak bulunmuyordu.
├ç├╝nk├╝ asl─▒nda T├╝rk├že olan s├Âzc├╝klerin ├╝nl├╝leriyle yaz─▒lmas─▒ gerekti─či halde eski dilbilgisi dizgemizde bunun i├žin yeterli i┼čaret yoktu. Elde bulunan ├╝nl├╝lerin ayr─▒ca birer ├╝ns├╝z olmas─▒ yaz─▒lan bir T├╝rk├že s├Âzc├╝─č├╝n bile ba┼čka ba┼čka yollarda okunmas─▒n─▒ gerektiriyordu. Eski yaz─▒ dizgesi kald─▒k├ža yabanc─▒ k├Âkenden gelen s├Âzc├╝kleri gerek s├Âyleyi┼č ve gerek dilbilgisi bak─▒m─▒ndan dile mal etmek olanakl─▒ de─čildi.
Bu nedenledir ki T├╝rk├žeyi iyi yazabilmek ve yaz─▒lan─▒ okuyabilmek i├žin ├Â─črenilmesi uzun y─▒llara gereksinme g├Âsteren kurallarla u─čra┼čmak gerekiyor ve yaz─▒ yazmak, do─čru okumak ancak belli bir s─▒n─▒f─▒n ayr─▒cal─▒─č─▒ haline geliyordu. Bu g├╝├žl├╝kler y├╝z├╝nden ulusal ve dolay─▒s─▒yla b├╝t├╝n bir halk taraf─▒ndan okunabilecek ve yaz─▒labilecek bir dil i├žin gereken bir dilbilgisi meydana gelemiyordu. Buna bir de eski Arap harflerinin T├╝rk bas─▒mc─▒l─▒─č─▒n─▒ nas─▒l ilerlemekten al─▒koydu─ču, telgraf gibi uygar ara├žlar─▒ kullanmakta ulusumuzu bo┼čuna gider ve zorluklara s├╝r├╝kledi─či eklenirse eski harf dizgemizi de─či┼čtirmek zorunlu─ču ortaya ├ž─▒kar.
Bu nedenlere dayanarak, asl─▒nda ulusal dilimizin yap─▒s─▒na uygun bir harf dizgesi kabul etmek cumhuriyet h├╝k├╝metinin program─▒ gere─činden idi. T├╝rk dilinin yap─▒s─▒na uygun olmak ├╝zere Latin temelinden al─▒nacak harfleri saptamak i├žin ge├žen y─▒l Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒'nda olu┼čturulan Dil Heyetince (Kurulunca) temelleri haz─▒rlanan harf dizgesi ile yap─▒lan denemelerde dilimizi en iyi bi├žimde yazmas─▒ olana─č─▒ bulundu─ču anla┼č─▒ld─▒.
K─▒sa bir zamanda ulusumuzun bu harfleri kolayl─▒kla ├Â─črenmeleri bu harf dizgesinin dilimizin yap─▒s─▒na uygun oldu─čunu da ayr─▒ca ortaya koydu.
Bundan dolay─▒ cumhuriyet h├╝k├╝meti art─▒k deneme ile tan─▒tlanm─▒┼č olan Latin temelinden al─▒nan harf dizgemizin kanun halinde saptanmas─▒n─▒ zorunlu g├Ârm├╝┼č ve ekli tasar─▒y─▒ bu ama├žla ├Ânermi┼čtir.
T├╝rk harf dizgesinin kolayl─▒─č─▒ son aylar i├žinde yap─▒lan denemelerden anla┼č─▒ld─▒─č─▒ i├žin devlet dairelerinde hemen bu harflerle yap─▒lacak ba┼čvurular─▒n kabul├╝ ve onun ├╝zerinde i┼člem yap─▒lmas─▒ olanak i├žine girecektir.
«   01   ...    14   15   16   17   18   19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   ...    43   »   


´╗┐