´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Yaz─▒ Devriminin ├ľyk├╝s├╝ : 29


YAZI DEVR─░M─░N─░N ├ľYK├ťS├ť

SAM─░ NAB─░ ├ľZERD─░M


Aradan bir hafta ge├žmemi┼čti ki, dil heyeti ├╝yeli─čine se├žilen Raif Pa┼čazade Fuat, ayn─▒ meseleyi tazeliyordu:
ÔÇťLatin harflerinin kabul├╝ terakkiyat─▒m─▒z─▒n saikidirÔÇŁ.
Hayreti artanlar fakat bir haz─▒rl─▒k sezip bekleyenler de vard─▒. ├ť├ž g├╝n sonra gazeteler, Latin harfleri konusunda anketler haz─▒rlamaya ba┼člam─▒┼člard─▒. ÔÇťLatin harflerinin kabul├╝ne taraftar m─▒s─▒n─▒z?ÔÇŁ sualine gene dil heyetinden Hamdullah Suphi cevap vermi┼čti:
ÔÇť─░tiraf ederim ki, bana sordu─čunuz sual bir├žok endi┼čeler davet eden, ehemmiyet ve nezaketi ink├ór edilemeyecek kadar b├╝y├╝k ve a─č─▒r bir sualdir. Senelerden beri bizde ve do─ču T├╝rkleri aras─▒nda m├╝naka┼ča edilen bir dava hakk─▒nda benim kanaatimde ┼čudur: Latin harflerini kabul etmek bir zarurettir ve biz T├╝rk hars─▒n─▒n lehine bu karar─▒ er ge├ž kabul edece─čiz. Kabulde istical T├╝rk milletinin o nispette y├╝ksek menafiine muvaf─▒kt─▒r kanaatindeyim.ÔÇŁ
Arap harfleri, ┼čekilleri, ┼čekilsizlikleri ile 900 y─▒ldan beri T├╝rk diline sar─▒lm─▒┼čt─▒. Bu kadar eski, bu kadar derin bir mazi s├Âk├╝p at─▒lacakt─▒. Gen├ž T├╝rkiye ├žok ink─▒l├óplar g├Ârm├╝┼čt├╝. Fakat harf ink─▒l├ób─▒ hemen hemen hi├ž birine benzemiyordu. ─░nk─▒l├óp de─čil sanki bir ihtil├ól olacakt─▒. ─░ki hafta gibi k─▒sa bir zaman i├žinde birbirini takip eden bu k─▒sa deme├žler, b├Âyle bir ink─▒lapla alakal─▒ s├Âzler, haz─▒rl─▒ks─▒z gelebilir miydi? Buna imk├ón olabilir miydi?
Olmaz, Olamaz
Beliren bu cereyan sert tenkitlere u─čruyordu. Baz─▒ gazeteler, de─či┼čikli─če kar┼č─▒ ┼čiddetle cephe alm─▒┼člard─▒.
9 as─▒rl─▒k bir mazi ile bu ┼čekilde alakan─▒n kopar─▒lmas─▒n─▒n T├╝rkl├╝─č├╝ de, T├╝rkiye'yi de mahva s├╝r├╝kleyece─činden bahsetmeye ba┼člam─▒┼člard─▒. Memleketin irfan─▒ ├ž├Âk├╝p gider kanaatindeydiler. ÔÇťOlmaz, olamazÔÇŁ diyenlerin yan─▒nda baz─▒lar─▒ da, 20 hatta 30 y─▒l zarf─▒nda hedefe tedricen ula┼č─▒lmas─▒ gerekti─či g├Âr├╝┼č├╝ndeydiler. Zaten 14 milyon n├╝fuslu memlekette okuyup yazma bilenlerin nispeti y├╝zde onu ge├žmiyordu. Birden bunlar yepyeni harflerle ba┼č ba┼ča b─▒rak─▒l─▒rsa ne olmazd─▒? ├ľ─čretmenler de i┼če yaramaz hale gelmez miydi? Ya kitaplar ya gazeteler! Hepsi Arap harfleri ile yaz─▒l─▒yd─▒. ─░ktisadi s─▒k─▒nt─▒lar i├žinde bunalm─▒┼č memleket b├Âyle bir ke┼čmeke┼če, masrafa dayanamaz, batard─▒. Bu kanaatte olanlar
ÔÇťaman yava┼č gidelim, 20 y─▒l 30 y─▒l sonras─▒ i├žin haz─▒rlanal─▒mÔÇŁ diyorlard─▒.
3 Y─▒l Evvelki Kararlar
O g├╝nlerde memleketin m├╝nevver efkar─▒ ├žok iyi sezmi┼čti ki, Mustafa Kemal Pa┼ča yeni bir ink─▒l├óp devresi arifesindedir. Harf ink─▒l├ób─▒n─▒ haz─▒rlayan da bizzat O'dur. ─░┼čaret O'ndan gelmi┼čtir. Mustafa Kemal Pa┼ča'n─▒n b├Âyle bir i┼če haz─▒rl─▒ks─▒z giri┼čti─čini ak─▒l al─▒r m─▒yd─▒? Muhakkak ki haz─▒rl─▒kl─▒yd─▒.
1928'in o karl─▒ g├╝nlerinde, Latin harflerinin kabul├╝ lehinde ba┼člayan ne┼čriyat─▒, verilen deme├žleri okuyanlar aras─▒nda, 3 y─▒l evvel gene bir k─▒┼č g├╝n├╝nde, B├╝y├╝k Millet Meclisi'nde al─▒nm─▒┼č olan iki karar─▒ hat─▒rlayanlar vard─▒. Meclis 26 Aral─▒k 1925'te, beynelmilel takvimle saati kabul etmi┼čti. Daha o zamanlarda Gazi'nin, bir g├╝n s─▒ran─▒n harf de─či┼čikli─čine de gelece─čini d├╝┼č├╝nmemi┼č bulundu─ču hi├ž tasavvur olunabilir miydi?
Beynelmilel takvimle saatin kabul edildi─či, 1341'in 1926 oldu─ču g├╝nleri ┼č├Âyle bir hat─▒rlayal─▒m. ┼×eyh Sait ─░syan─▒, ─░rtican─▒n cehaletin bu isyan─▒, 1925'in Haziran─▒'nda bast─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Aradan bir ay ge├žmeden Mustafa Kemal Pa┼ča ┼čapka ink─▒l├ób─▒n─▒ ba┼čarmak i├žin Anadolu'da geziye ├ž─▒km─▒┼č, fes ve ├žar┼čaf aleyhine konu┼čmalar yapm─▒┼čt─▒.
«   01   ...    19   20   21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   ...    43   »   


´╗┐