´╗┐´╗┐ Ana Sayfa ┬╗ Cumhuriyet Gazetesi Cuma Kitaplar─▒ ┬╗ Yaz─▒ Devriminin ├ľyk├╝s├╝ : 31


YAZI DEVR─░M─░N─░N ├ľYK├ťS├ť

SAM─░ NAB─░ ├ľZERD─░M


ÔÇťAnkara 28 (Hususi) -Harfler hakk─▒ndaki tasavvurat ve tetkikat ilerlemi┼čtir. Di─čer taraftan rakamlar─▒n
Avrupal─▒la┼čt─▒r─▒lmas─▒ i├žin bir takrir haz─▒rlanm─▒┼č olup, Meclis'in bu devresinde, bu husustaki kanunun ne┼čri muhtemeldir.ÔÇŁ
Bu haber, ─░stanbul'da m├╝nte┼čir Milliyet gazetesindeydi. Siirt mebusu Mahmut Bey'in sahip ve ba┼čyazar─▒ oldu─ču Milliyet'in, Gazi'nin s├Âzc├╝l├╝─č├╝n├╝ yapan, fikirlerini aksettiren bir gazete oldu─ču herkes├že mal├╗mdu. Demek ki, harf ink─▒l├ób─▒ i├žin haz─▒rl─▒klar vard─▒. Hatta bu haz─▒rl─▒klar, ileri bir safhaya var─▒yordu.
Beklenen ÔÇť├Ânc├╝ teklifÔÇŁin de ne oldu─ču anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒. Evvela Avrupa rakamlar─▒ kabul edilip, y├╝r├╝rl├╝─če konulacak! On g├╝n ge├žmemi┼čti ki, Kocaeli milletvekili Re┼čit Saffet (Atabinen) ile arkada┼člar─▒, beynelmilel rakamlar─▒n kulan─▒lmas─▒na dair tekliflerini Meclis ├Ân├╝ne getiriyorlard─▒. T├╝rkiye'nin medeni ├ólemle m├╝nasebetleri geni┼čti. Bu vaziyette, beynelmilel rakamlar─▒n kabul├╝ gerekiyordu. Bu bir zarurettir, diyorlard─▒. 21 May─▒s'ta Meclis, teklifi kabul etmi┼č, bir hafta zarf─▒nda gazeteler, gerekli tedbirleri s├╝r'atle alarak, yeni rakamlarla ├ž─▒kmaya ba┼člam─▒┼člard─▒.
Arap harfleri ile beynelmilel rakamlar b├Âyle uzun zaman yanyana m─▒ kalacakt─▒? Rakamlar, harflerin ├Ânc├╝s├╝yd├╝. Harfler, ├Ânc├╝y├╝ takip etmekte gecikmeyecekti.
Enc├╝men Kuruluyor
Mustafa Kemal'in tuttu─ču ─▒┼č─▒k alt─▒nda Maarif Vek├óleti'nde incelemeler yap─▒lm─▒┼č ve Latin harflerinin ne ┼čekilde tatbik edilece─či mevzuunu nihai bir karara ba─člayacak enc├╝mene ┼ču zevat tayin edilmi┼čti: Yakup Kadri, Ru┼čen E┼čref, Falih R─▒fk─▒, Faz─▒l Ahmet, Rag─▒p Hul├╗si, Mehmet Emin, ─░brahim Grandi, Ahmet Cevat, Mehmet ─░hsan. 27 Haziran g├╝n├╝ ilk toplant─▒s─▒nda bu enc├╝mende neler g├Âr├╝┼č├╝lm├╝┼čt├╝? Bunu herkesten fazla Atat├╝rk merak ediyordu. Enc├╝men daha ilk anda, sa─čc─▒lar ve solcular diye ikiye b├Âl├╝nm├╝┼č, ÔÇťLatin harfleri al─▒n─▒r m─▒, al─▒nmaz m─▒ÔÇŁ suali etraf─▒nda m├╝naka┼čalara dalm─▒┼čt─▒. H├ólbuki ├çankaya'daki ink─▒l├óp├ž─▒ lider, sava┼č tabiyesini haz─▒rlam─▒┼čt─▒. Bu tabiyenin elveri┼čli ┼čekilde tatbikini enc├╝menden bekliyordu.
Falih R─▒fk─▒ Atay o g├╝ne ait hat─▒ralar─▒n─▒ naklederken diyor ki:
ÔÇťEnc├╝meni kendi haline b─▒rakm─▒┼č olsayd─▒, de─čil birka├ž ayda, birka├ž senede bitirilemezdi. Meselenin ciddi bir safhaya girdi─či g├Âr├╝ld├╝─č├╝nde, Ata'ya, uzun bir intikal devresi ge├žirilmedik├že bu i┼čin ba┼čar─▒lamayaca─č─▒n─▒ s├Âyleyenler olmu┼čtu. Baz─▒lar─▒, bu intikal devresini on be┼č y─▒l olarak g├Âsteriyorlard─▒.
En k─▒sa teklif ise be┼č y─▒ld─▒! Gazi'nin bunlara cevab─▒ ┼ču olmu┼čtu:
ÔÇŁ- Ya ├╝├ž ayda olur, ya hi├ž olmaz!ÔÇť Hakikaten ├╝├ž ayda da gayeye var─▒ld─▒. ┼×├Âyle bir teklif de yap─▒lm─▒┼čt─▒.
Gazetelerde evvela yar─▒m s├╝tun yeni harflerle yaz─▒ ├ž─▒ks─▒n. Y─▒llar ge├žtik├že bu miktar artt─▒r─▒ls─▒n. ─░ntikal devresinin ortalar─▒nda gazetelerin yar─▒s─▒ Arap, yar─▒s─▒ da yeni harflerle olsun. Be┼činci y─▒l─▒n sonlar─▒na do─čru
Arap harfleri mesela yar─▒m s├╝tuna kadar indirilsin. Sonra da tamam─▒yla kald─▒r─▒ls─▒n. Bunlara da Mustafa Kemal ┼č├Âyle demi┼čti:
- Be┼č sene sonunda, Arap harfleri ile yaz─▒l─▒ o yar─▒m s├╝tun yaz─▒y─▒ bulup okurlar. Ya ├╝├ž ayda olur ya hi├ž olmaz.ÔÇŁ
(K) Krizi
Ata'n─▒n te┼čvikleri ile enc├╝men ÔÇťalfabe raporuÔÇŁ ├╝zerindeki ├žal─▒┼čmalar─▒na h─▒z vermi┼čti. Azalar─▒n ├Ân├╝nde,
─░talyan Frans─▒z, ─░ngiliz, Alman, ─░spanyol, Portekiz, Rumen, ─░sve├ž, Fin, Macar, Polonya, ├çekoslovak, H─▒rvat,
«   01   ...    21   22   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41   ...    43   »   


´╗┐